
局米旁大师教言集MP211智慧品词义易解疏.澄水宝
14-1-1a
智慧品词义易解疏.澄水宝
说道之本修智分法
༄༅། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ལེའུའི་ཚིག་དོན་གོ་སླ་བར་རྣམ་པར་བཤད་པ་ནོར་བུ་ཀེ་ཏ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། །
14-1-1b
༄༅། །ན་མོ་མཉྫུ་ཤྲི་ཡེ། འཕགས་མཆོག་འཇམ་དཔལ་དགྱེས་པའི་འོད་ཟེར་ནི། །གང་ཐུགས་པདྨའི་གེ་སར་ལ་གནས་ཤིང་། །རྒྱལ་སྲས་སྤྱོད་པའི་དྲི་བསུང་ཕྱོགས་ཀྱི་མཐར། །ཁྱབ་མཛད་ཞི་བའི་ལྷ་དེར་གུས་ཕྱག་འཚལ། །ཟབ་མོ་ཐེག་མཆོག་དབུ་མའི་ལམ་བཟང་ཉིད། །རྒྱལ་བའི་མཐུ་དང་རང་གི་སྔོན་གོམས་ལས། །གཞན་དུ་བློ་ཆེན་བརྩོན་མཆོག་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་། །རྟོགས་པར་དཀའ་ན་བདག་ལྟས་སྨོས་ཅི་དགོས། །འོན་ཀྱང་དམ་པའི་ལུང་གི་རྗེས་འབྲངས་ཏེ། །དངོས་སྟོབས་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་མཁས་པའི་ལམ། །མཐོང་ཚེ་ཕྱོགས་འཛིན་གྱ་གྱུའི་བགྲོད་པ་ཀུན། །རབ་སྤངས་དོགས་མེད་ཞི་བའི་གནས་འདིར་རྒྱུ། །འདིར་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གྱིས་རྗེས་སུ་བཟུང་ཞིང་། རྒྱལ་སྲས་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་རྒྱ་མཚོ་ལ་རང་བྱན་ཚུད་པའི་རྣམ་ཐར་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ངོ་མཚར་གྱིས་ནོར་འཛིན་ཡངས་པའི་ཐ་གྲུ་ཟླུམ་པོར་བཅིང་བ་དཔལ་ལྡན་ཞི་བ་ལྷ་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ལེའུ་ནི་འདིར་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སོ། །དེ་ཡང་ལམ་གྱི་གཙོ་བོ་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་དགོས་ཚུལ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ཉིད་བཤད་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ། གོང་དུ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སྦྱིན་སོགས་ཡན་ལག་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི། ཐུབ་པ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་དོན་དུ་གསུངས་སོ། །འདི་ལ་སྦྱིན་སོགས་སྔ་མ་སྔ་མ་རྒྱུར་བྱས་ནས་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བས་ན་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བཤད་པའང་ཡོད་མོད། འདིར་དོན་དུ་ཞེས་པ་ནི་གང་དུ་རྒྱལ་པོ་གཡུལ་དུ་ཆས་པ་ན་དཔུང་གི་ཚོགས་བཞི་ཡང་རྒྱལ་པོའི་དོན་དུ་འགྲོ་བ་བཞིན་དུ། འབྲས་ཡུམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་
14-1-2a
དངོས་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མིན་པ་ནི་ལམ་གྱི་གཙོ་བོ་ཤེས་རབ་ཡིན་ཏེ། འདིས་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤོང་ཞིང་མཁྱེན་གཉིས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མཐར་ཐུག་པ་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། ཕར་ཕྱིན་གཞན་གྱིས་དེ་མི་ནུས་པར་མ་ཟད་ཕར་ཕྱིན་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བཟུང་ནས་གདོད་ཕར་ཕྱིན་གྱི་མིང་ཐོབ་ཅིང་སངས་རྒྱས་སུ་བགྲོད་པ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་ལས། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ཆུ་ཀླུང་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོ་གངྒཱ་ག་ལ་བ་དེར་འདོང་ངོ་། །དེ་དག་ཆུ་ཀླུང་གངྒཱ་དང་འགྲོགས་ཤིང་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་ནང་དུ་འདོང་ངོ་། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ག་ལ་བ་དེར་འདོང་ངོ་། །ཞེས་སོགས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་བཞིན་ཏེ། མདོར་ན་ལམ་གྱི་གཙོ་བོ་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་སྤངས་རྟོགས་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ལ་དེའི་གྲོགས་སུ་སྦྱིན་སོགས་ཐབས་ཀྱི་རྣམ་པ་འདི་ཀུན་གསུངས་པས་ན་གཙོ་བོ་ཤེས་རབ་ནི་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དོན་ཆེན་པོར་བསྟན་པ་ཡིན་ཅིང་། ཡན་ལག་འདི་དག་ཅེས་པ་ལེའུ་འདིའི་གོང་དུ་བཤད་མ་ཐག་པའི་བསམ་གཏན་ལ་སྦྱར་བ་ཡོད་ཀྱང་ཕར་ཕྱིན་ཀུན་ལ་སྦྱོར་དགོས་ཤིང་། ཡན་ལག་ཅེས་པ་དང་དོན་དུ་ཞེས་པའི་ཚིག་གི་ནུས་པས་འདིར་ཤེས་རབ་ནི་གཙོ་བོར་བསྟན་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་གཟུང་བར་མི་བྱའོ། །ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་ལྟ་བུའི་ཕྱིར་ན་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྩད་ནས་ཞི་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དེ་འབད་པས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ།

智慧品词义易解疏·澄水宝
说道之本修智分法
༄༅། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ལེའུའི་ཚིག་དོན་གོ་སླ་བར་རྣམ་པར་བཤད་པ་ནོར་བུ་ཀེ་ཏ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། །
༄༅། །ན་མོ་མཉྫུ་ཤྲི་ཡེ།
皈敬文殊师利！
光芒普照的至高圣者文殊，
安住于心莲花蕊之中，
菩萨行为的芬芳弥漫至十方，
我恭敬顶礼这位寂静之尊。
甚深最胜中观之善道，
由佛加持及自己宿缘而来，
即使大智精勤者亦难通达，
何况我辈又怎能理解？
然而，依循圣者教言，
以实证理性之门行于智者之路，
见此时，摒弃一切偏执曲径，
无疑行于寂静之处。
此处所讲解的是由蒙受圣者文殊加持、圆满通达菩萨广大行海的卓越传记，以其奇妙功德圆满笼罩广阔大地的吉祥寂天论师所著的伟大论著《入菩萨行论》中的智慧品。
关于此品，分为两部分：一、道之核心需修智慧之理由；二、详解智慧波罗蜜多。
第一部分：
如前所述，这一切布施等支分，大圣佛陀说皆为智慧而说。关于此点，虽有人说布施等前前为因能生后后乃至智慧，以因果方式解释，但此处"为"字意义如同国王出征时四支军队皆为国王而行一样，一切果位般若遍智的不共直接因就是道之主要部分——智慧，因为智慧能断除二障并圆满成就两种智慧，其他波罗蜜多不但无法做到这点，而且其他五波罗蜜多唯有被智慧摄持才能获得波罗蜜多之名并趋向佛果。
如《十万颂般若波罗蜜多经》中所说："须菩提，譬如所有的河流，皆流入恒河，随恒河一起流入大海。须菩提，同样，若五波罗蜜多被般若波罗蜜多摄持，则能趣向一切种智。"等等广泛阐述。
总之，依靠道之核心智慧来圆满断证，而为此作为辅助的布施等方便之相皆是为此而说，因此主要的智慧是不可或缺的。这是表明其重大意义。虽然"这些支分"可以仅指本品前刚说过的禅定，但实际上应适用于所有波罗蜜多，"支分"一词和"为"字的含义表明，此处只是将智慧视为主要部分而已，不应作其他理解。
由于上述原因，那些希望彻底息灭轮回痛苦的人们，应当努力修习通达真实义的智慧。


 །
说智慧般若
གཉིས་པ་ལ་གཞི་བདེན་སྟོང་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ལམ་བདག་མེད་དུ་གཏན་ལ་དབབ་པ་གཉིས།
安立相实有空
དང་པོ་ལ། དངོས་དང་རྩོད་སྤོང་གཉིས།
正行
དང་པོ་ལ། རྟོགས་བྱ་བདེན་
14-1-2b
གཉིས་ངོས་བཟུང་། རྟོགས་པ་པོ་གང་ཟག་གི་རིམ་པ་བསྟན། ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཚུལ་བཤད་པ་གསུམ།
说所证二谛
དང་པོ། འདི་ལྟར་ཀུན་བྱང་གིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་ཅན་ཇི་སྙེད་པ་སྣང་ཙམ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་སྟོང་ཉིད་དོན་དམ་གྱི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་གནས་པར་འདོད་དེ། ཡབ་སྲས་མཇལ་བའི་མདོ་ལས། འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པའི་བདེན་པ་འདི་གཉིས་ཏེ། །ཁྱེད་ཀྱིས་གཞན་ལས་མ་གསན་རང་གིས་རིག །དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་དང་དོན་དམ་སྟེ། །བདེན་པ་གསུམ་པ་གང་ཡང་མ་མཆིས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ནི་སྐྱེ་སོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་མེད་བཞིན་དེར་སྣང་བ་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་སྐྲ་ཤད་ལྟ་བུའི་སྣང་ཚུལ་འདི་ཡིན་ལ། སྣང་བ་དེའི་རང་བཞིན་བརྟགས་ན་སྐྱེ་སོགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དབེན་པའི་གནས་ཚུལ་དོན་དམ་པ་ཡིན་ཏེ། འཇུག་པ་ལས། དངོས་ཀུན་ཡང་དག་རྫུན་པ་མཐོང་བ་ཡིས། །དངོས་རྙེད་ངོ་བོ་གཉིས་ནི་འཛིན་པར་འགྱུར། །ཡང་དག་མཐོང་ཡུལ་གང་དེ་དེ་ཉིད་དེ། །མཐོང་བ་རྫུན་པ་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པར་གསུངས། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་དེ་ལྟ་བུའི་བདེན་པ་གཉིས་པོ་དེའང་དོན་དམ་པར་ཐ་དད་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཅིག་ཡིན་ན་སྐྱོན་བཞི་བཞི་དག་གིས་གནོད་པར་འགྱུར་བ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་བའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་། དོན་དམ་པ་དེ་ལའང་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་སོགས་བཀག་པའི་སྐྱེ་མེད་དང་གནས་མེད་སོགས་མེད་དགག་ཙམ་གྱི་སྟོང་པ་ནི་སྟོང་ཉིད་ཆེན་པོ་མཐའ་བཞི་དང་བྲལ་བ་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་ཙམ་ཡིན་པས་རྣམ་གྲངས་པའི་དོན་དམ་མམ། མཐུན་པའི་དོན་དམ་ཞེས་བརྡ་མཛད་དེ། རྒྱན་ལས། དམ་པའི་དོན་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར། །འདི་ནི་དམ་པའི་དོན་ཞེས་བྱ། །ཞེས་གསུང་སྟེ། རེ་ཞིག་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་
14-1-3a
དངོས་པོར་ཞེན་པ་གོམས་པ་རྣམས་ལ་མཐའ་བཞི་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་སྐབས་མེད་པས་ཐོག་མར་དངོས་ཀུན་དོན་དམ་པར་མེད་པ་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་སེམས་བྱུང་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་དགོས་པས་ན། རང་རྒྱུད་པའི་གཞུང་ཐམས་ཅད་དུ་ནི། མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་སུ་གཟུགས་སོགས་མེད་པར་བཀག་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད། བདེན་ཡོད་ཙམ་འགོག་པའི་མེད་རྐྱང་རྣམ་གྲངས་པའི་དོན་དུ་བཤད་པ་མཛད་ནས། དེ་ལས་སླར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་གནས་ལུགས་མཐར་ཐུག་གི་དོན་དུ་མི་བཞེད་དེ། རྒྱན་ལས། སྐྱེ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །སྐྱེ་བ་མེད་ལ་སོགས་མི་སྲིད། །ཅེས་དང་། བདེན་གཉིས་ལས། ཡང་དག་ཏུ་ན་བཀག་མེད་གསལ། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ནའང་གནས་སྐབས་ལམ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་སྐབས་སུ་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ལྟར་སྣང་བ་འགོག་མི་ནུས་པས་ཆོས་རྣམས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པར་ཐ་སྙད་དཔྱོད་པའི་ཚད་མས་གྲུབ་ཅིང་། དེ་སྣང་བ་ལྟར་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པས་དགག་བྱ་ལ་དོན་དམ་གྱི་ཁྱད་པར་སྦྱར་ཏེ་དོན་དམ་པར་མེད་ལ་ཀུན་རྫོབ་པར་བསླུ་མེད་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་འཆད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་བདེན་གཉིས་སོ་སོ་རང་ས་ན་མ་ཉམས་པར་བཞག་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ལས་དང་པོ་པའི་བློ་ངོར་ཅིས་ཀྱང་བདེ་བ་ཡིན་ཏེ། སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་འབྱེད་ཀྱིས། ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་རྣམས་ཀྱི་སྐས། །མེད་པར་ཡང་དག་ཁང་ཆེན་གྱི། །སྟེང་དུ་འགྲོ་བར་བྱ་བ་ནི། །མཁས་ལ་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།

说智慧般若
安立相实有空
第二部分分为两方面：一、安立基础的真实性为空性；二、确立道路的无我性。
正行
第一方面又分为两部分：实相和遮破诤论。
第一部分又分为三：一、辨明所证二谛；二、说明能证补特伽罗的次第；三、阐述如何证悟的方法。
说所证二谛
第一，所有包含轮回和涅槃的一切法，都具有两种真实：现象方面的诸法显现仅仅是世俗谛，而法性的真实状态空性是胜义谛。如《父子相见经》中所说："世间智者知此二谛，您自己觉悟非从他闻，即是世俗谛与胜义谛，绝无第三种真谛。"
其中，世俗谛是指虽无生等自性却如此显现的幻术、梦境、空花般的显现方式。若考察这些显现的本质，则了知其本然状态是远离生等的胜义谛。如《入中论》所说："由见诸法真妄故，得悉诸法有二体，所见真境即真谛，所见妄境名世俗。"
因此，应当了解这两种真谛既非胜义中有别，也非世俗中为一，否则将各有四种过失，如《解深密经》中所说。
关于胜义谛，否定生起、住等的无生、无住等仅仅是遮遣否定，只是进入大空性、离四边的入门，因此被称为相似胜义或随顺胜义。如《现观庄严论》所言："由随顺胜义，故称为胜义。"
由于无始以来习惯于执著实有的众生，无法直接生起离四边的智慧，因此首先需要修习以"一切法胜义中不存在"为分别点的心所智慧。因此，自续派的所有论著中，将经论中否定色等一切形相解释为仅仅否定真实存在的单纯否定、相似胜义，而不认为"不存在"本身就是究竟实相。如《庄严论》中说："由无生等故，无生等不可得。"以及《二谛论》中说："真实中无所遮而明晰。"
然而，在确立道路的阶段，虽然胜义中无生，但世俗中如生显现无法否定，因此诸法在世俗中持有各自特征，这点由考察名言的量所成立。这些显现并非如其所现般在胜义中成立，因此在所破上加上"胜义"的限定，说明"胜义中不存在，但世俗中无欺而存在"。
这样分别安立二谛各不失坏的方式，对初学者的心态来说确实是适宜的，正如阿阇黎清辨所说："没有正确世俗的阶梯，欲登真实大殿顶，于诸智者不应理。"


 །འོན་ཀྱང་གནས་ལུགས་མཐར་ཐུག་པའི་དབང་དུ་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་དང་། དོན་དམ་པར་མེད་པ་ཞེས་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་སོ་སོར་ཕྱོགས་སུ་ཆད་དེ་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་སྣང་བའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདི་ཉིད་སྟོང་ཞིང་། གང་སྟོང་
14-1-3b
བཞིན་པ་དེ་ཉིད་གཟུགས་སོགས་སུ་སྣང་བ་ཡིན་པས་ན་སྣང་སྟོང་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྒྲོ་འདོགས་སོ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་མངོན་དུ་མ་བྱས་པ་དེ་སྲིད་ཤེར་ཕྱིན་མཚན་ཉིད་པ་མ་ཡིན་པས། དཔལ་ལྡན་ཟླ་བ་དང་ཞི་བ་ལྷ་ལ་སོགས་པ་ནི། དང་པོ་ནས་མཐའ་བཞི་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ་སོ་རང་རིག་པ་ཉིད་རྩལ་དུ་འདོན་པར་མཛད་དེ། འདི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རང་མཚན་གྱིས་གྲུབ་པ་དེའང་བཀག་པས་བདེན་གཉིས་སོ་སོར་འཛིན་པ་ཁེགས་ཏེ་སྣང་སྟོང་ཟུང་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བས་དོན་དམ་པའི་གནས་ཚུལ་ལ་རྗེས་སུ་སོན་པའི་ལྟ་བ་ཁས་ལེན་ཀུན་བྲལ་དུ་སོང་བའི་གནད་ཀྱིས་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཐལ་འགྱུར་གྱིས་འཇིལ་བར་མཛད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཐལ་འགྱུར་ཞེས་མཚན་དུ་ཆགས་སོ། །མཁས་མཆོག་བུ་སྟོན་ལ་སོགས་པས་ནི་ཐལ་རང་གི་ཁྱད་པར་འདི་བོད་ཀྱི་རྟོག་བཟོར་ཟད་དེ། རྒྱ་གར་དུ་མ་བྱུང་བར་མཛད་མོད།མཐར་ཐུག་གི་དོན་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མེད་ཀྱང་གཞུང་འཆད་ཚུལ་གྱི་དབང་དུ་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ། སངས་རྒྱས་བསྐྱངས་ཀྱི་གཞུང་ལ་ལེགས་ལྡན་གྱིས་དགག་བྱ་ལ་དོན་དམ་པའི་ཁྱད་པར་མ་སྦྱར་བའི་སྐྱོན་བརྗོད་པ་ཟླ་བས་སུན་ཕྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེས་ན་ཐལ་རང་གི་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་དེ་དག་མཐར་ཐུག་གི་དགོངས་པའི་གནད་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མེད་ཀྱང་རྣམ་གྲངས་དང་རྣམ་གྲངས་མིན་པའི་དོན་དམ་རྩལ་དུ་བཏོན་ཏེ་འཆད་ཚུལ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། རྒྱས་པར་དབུ་མ་རྒྱན་གྱི་རྣམ་བཤད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེས་ན་ཐལ་འགྱུར་བའི་སྐབས་འདིར་ཟུང་འཇུག་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་དབུ་མ་ཆེན་པོ་ཉིད་རྩལ་དུ་འདོན་པས་འདིའི་ལུགས་ལ་རྣམ་གྲངས་དང་རྣམ་གྲངས་མིན་པའི་དོན་དམ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་གིས་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྣམ་གྲངས་མིན་པའི་དོན་དམ་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ལ་དེ་ནི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཞིང་། སོ་སྐྱེའི་སྟོང་ཉིད་
14-1-4a
བསྒོམ་པ་ཐམས་ཅད་མཐུན་པའི་དོན་དམ་མེད་དགག་ཙམ་དུ་བསྒོམ་པར་གསུངས་ཀྱང་། འདིར་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོན་པའི་སྐབས་སུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དགག་པ་ནི་མེད་དགག་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། མ་ཡིན་པར་བཀག་ཀྱང་མཐར་གཏུགས་ན་དངོས་པོར་ཞེན་པས་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་མི་རུང་བས་མེད་པར་དགག་པ་ཡིན་བཞིན་དུ། རྟེན་འབྱུང་བསླུ་མེད་དུ་སྣང་བས་སྣང་སྟོང་ཟུང་དུ་འཇུག་པས་ན་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་འཛིན་སྟངས་ཞིག་པ་ཞིག་དགོས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཆོས་རྣམས་སྟོང་པ་འདི་ཤེས་ནས། །ལས་དང་འབྲས་བུ་རྟེན་པ་གང་། །ངོ་མཚར་བས་ཀྱང་འདི་ངོ་མཚར། །རྨད་བྱུང་བས་ཀྱང་འདི་རྨད་བྱུང་། །ཞེས་དང་། རིམ་ལྔ་ལས། སྣང་བ་དང་ནི་སྟོང་པ་དག །སོ་སོའི་ཆར་ནི་ཤེས་གྱུར་ནས། །གང་དུ་ཡང་དག་འདྲེས་གྱུར་པ། །ཟུང་དུ་འཇུག་པར་དེ་བཤད་དོ། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་འདི་སྔགས་ལམ་གྱི་སྒོམ་ཡིན་གྱི། མདོའི་མིན་ནོ་ཟེར་ཡང་།མཐའ་བཞི་དང་བྲལ་བའི་ཟུང་འཇུག་དེ་ཡིད་དཔྱོད་ཀྱིས་བསྒོམ་པ་དང་། ཐབས་ཀྱིས་བཙན་ཐབས་སུ་ཤར་བའི་ཁྱད་པར་ཙམ་ལས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པ་མིན་ནོ།

然而，就究竟实相而言，并非世俗中存在与胜义中不存在这样的有无二相各自片面存在，因为所显现的色等本身即是空，而所空之本性即显现为色等，因此在未证悟显空不二的法界、远离三十二种增益之前，不能称为真正的般若波罗蜜多。
因此，吉祥月称和寂天等人从一开始就着重宣说离四边的自证智慧，他们否定了世俗中自相成立，从而打破了执持二谛各别的观念，成就显空双运。由于其见解顺应胜义实相，远离一切承认，通过应成破除一切有无诸边的要点，因此被命名为应成派。
虽然如布顿等大德认为应成自续的差别只是藏地的臆造，在印度并未出现，但尽管在究竟意义上没有任何差别，在解释论典方式上却有区别，例如清辨对佛护论著提出未在所破上加"胜义"限定的批评，而月称则驳斥了这一点。
因此，应成自续两大车轨虽然在究竟见解要点上没有任何差异，但只是在强调相似胜义和非相似胜义的解释方法上有所不同，详情可在《中观庄严论释》中查看。所以，在应成派这一立场中，由于强调双运离戏的大中观，应知此宗无相似与非相似胜义之分。
有些人认为圣者的智慧是真实的非相似胜义，是离戏的；而所有凡夫修持空性都只是修持相似胜义、单纯的遮遣否定。然而，这里在宣说空性时对色等的否定仅是遮遣否定，因为即使遮遣非是，究竟而言若执著实有则不能成为空性的意义，所以是遮遣否定；同时，缘起无欺显现使显空双运，因此需要破除遮遣与肯定的执持方式。如所说："了知诸法皆空性，业果缘起仍可依，此比稀有更稀有，此比奇妙更奇妙。"又如《五次第》所言："显现与空性，各自分开了知后，真实融合之处，即说为双运。"
有些人说这是密乘道的修法，而非显教的。然而，离四边的双运，只是通过意识推理修习与以方便直接呈现的差别，而法界本身并无不同。


 །དེས་ན་གནས་ལུགས་ལ་དཔྱོད་པའི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་དཔྱད་སྒོམ་གྱིས་མཐའ་བཞི་ཅིག་ཆར་ཁེགས་པ་མིན་ཀྱང་། རེས་འཇོག་གི་ཚུལ་དུ་བཞི་ཆར་བཀག་ནས་དམིགས་མེད་ཀྱི་དོན་ཟུང་འཇུག་གི་དབྱིངས་ལ་གོ་མྱོང་སྐྱེ་བར་མ་བྱས་ན། ནས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་འབྲས་ཀྱི་མྱུ་གུ་བཞིན་དུ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་རྒྱུ་མེད་དུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བས་ཚོགས་སྦྱོར་དུ་ཡང་ཅི་སྟེ་མི་བསྒོམ། དེ་ཕྱིར་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་དོན་དམ་པ་ནི་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། གཉིས་ཀ་དང་། གཉིས་མིན་གྱི་མཐའ་ཀུན་དང་བྲལ་བས་ན་བློ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན་ཏེ། བློ་དང་སྒྲ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློས་འདི་དང་འདིའོ་ཞེས་དམིགས་
14-1-4b
ཤིང་འདུ་བྱེད་པ་དང་། སྒྲས་འདི་དང་འདིའོ་ཞེས་གང་བརྗོད་པ་སེམས་དང་ངག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་དེ་ནི་བརྟགས་ན་རྣམ་པར་དབེན་པས་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཡིན་གྱི་དཔྱད་བཟོད་པ་ནམ་ཡང་མི་སྲིད་དོ། །དེས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་ལས། ལྷའི་བུ་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་ན་དེ་དོན་དམ་པའི་གྲངས་སུ་མི་འགྲོ་ཞིང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ལྷའི་བུ་འོན་ཀྱང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་འགགས་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་བྱ་དང་། ཤེས་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དང་། རྒྱན་ལས་ཀྱང་། ཡང་དག་ཏུ་ན་སྤྲོས་པ་ཡི། །ཚོགས་རྣམས་ཀུན་ལས་དེ་གྲོལ་ཡིན། །རྣམ་པར་རྟོག་ལ་བརྟེན་ན་ཡང་། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འགྱུར་ཡང་དག་མིན། །ཞེས་སོ། །དེ་ལ་འདིར་ཆོས་ཉིད་ཤེས་བྱ་མིན་པར་བརྗོད་པ་ནི། ཆོས་ཉིད་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པས་ན། དེ་ནི་བློས་དམིགས་པར་བྱར་མེད་པས་ཡིན་ཏེ། གང་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་དུ་མ་གྱུར་ཅིང་མཚན་མ་གང་དུའང་མ་གྲུབ་པ་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་ན་ཇི་ལྟར་ཤེས་བྱ་ཞེས་བརྗོད་དེ། ནམ་མཁའ་མཐོང་ཞེས་སེམས་ཅན་ཚིག་ཏུ་རབ་བརྗོད་པ། །ནམ་མཁའ་ཇི་ལྟར་མཐོང་སྟེ་དོན་འདི་བརྟག་པར་གྱིས། །དེ་ལྟར་ཆོས་མཐོང་བ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན། །མཐོང་བ་དཔེ་གཞན་གྱིས་ནི་བསྙད་པར་ནུས་མ་ཡིན། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ།

因此，虽然凡夫观察实相的分析修习不能一次性遣除四边，但若不通过次第方式遮破四边，从而在无缘之义、双运法界中生起理解与体验，则如同希望大麦种子生出稻芽一样，圣者智慧也不可能无因而生，故在资粮道与加行道为何不修？因此，诸法的胜义实相远离存在、不存在、二者皆是、二者皆非等一切边执，所以不是心识的行境，因为心识和言语属于世俗，而非胜义。
心以"此是彼"方式缘取和造作，语言以"此是彼"方式表述，凡是成为心意和语言行境的法，经过考察都是无实如幻，空性无自性，绝不可能经得起究竟分析。因此，世尊在经中说："天子，若胜义谛成为身语意的行境，它就不属于胜义范畴，而成为世俗谛。天子，然而胜义谛超越一切言说，真实不生不灭，远离能诠所诠、能知所知，乃至超越具一切相最胜的一切智智行境，这才是胜义谛。"《庄严论》中也说："真实中，彼解脱一切戏论之聚，若依分别，则成世俗非真实。"
此处说法性非所知，是因为法性超越一切戏论，不可为心所缘取，既非主客所成，也不立任何相，真实中如何能称为所知？如云："众生以言语宣称见虚空，如何能见虚空？请思维此义。如是见法，如来已说；见无他喻可为譬说。"
;


 །འོ་ན་དོན་དམ་པ་དེ་འཕགས་པའི་བློས་ཀྱང་སྤྱོད་ཡུལ་མིན་ན། དེ་ལ་དམིགས་པས་སྤངས་རྟོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་འབྱུང་བ་ཡང་མི་འཐད་ལ། འཕགས་པའི་མཉམ་
14-1-5a
བཞག་གིས་དེ་མི་ཤེས་ན་དེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་མིན་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་བསམ་མིན་གྱི་བྱེད་པོ་དང་འདྲ་བར་ཁས་བླངས་ཤིང་། གཞན་ཡང་བདེན་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་གཞི་ཤེས་བྱ་མིན་པར་འགྱུར་བ་སོགས་ཀྱིས་གནོད་པས་བློ་གཉིས་སྣང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན་ཞེས་ཁྱད་པར་མཛད་ནའང་། འདི་ནི་མིང་ཙམ་གྱིས་ངལ་བ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། གང་ཚེ་སྐྱེ་མེད་དེ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་བློ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་བ། །དེ་ཚེ་དེ་རྣམ་རྟེན་ལས་དེ་ཡིས་དེ་ཉིད་རྟོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། །ཇི་ལྟར་སེམས་ནི་གང་གི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དེ་ཡི་ཡུལ། །དེ་ཡོངས་ཤེས་པ་དེ་བཞིན་ཐ་སྙད་ཉེ་བར་བརྟེན་ནས་རིག་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཐ་སྙད་དུ་ནི་འཕགས་པའི་མཉམ་བཞག་ཡུལ་ཅན་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་བྱ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་རུང་གི། དོན་དམ་པར་གཟུང་འཛིན་མེད་པའི་མཉམ་བཞག་གིས་འདི་གཟུང་བྱའམ་ཤེས་བྱ་ཡིན་ཟེར་ན་ཚིག་དེ་དངོས་ཤུགས་མི་འགལ་ལམ། ཡང་བདེན་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་གཞི་ཤེས་བྱ་ཡིན་པས་དོན་དམ་ཤེས་བྱར་ཁས་བླངས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་གཅོད་དུ་ཡིན་ལ། འདིར་ཤེས་བྱ་མིན་པ་ནི་ཡོངས་གཅོད་དུ་ཡིན་པས་མི་འགལ་ཏེ། ཡོངས་གཅོད་དུའང་ཤེས་བྱར་ཁས་ལེན་ན་སྟོང་ཉིད་དངོས་པོར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པར་འགྱུར་བས། ཕྱོགས་སྨྲ་བ་གཉིས་སོ་སོ་ནས་ཀྱང་མིང་ལ་ངལ་བས་ཅི་བྱ་སྟེ་དོན་ལ་རྟོན་པར་བྱའོ། །
说悟者次第
གཉིས་པ་ནི། དེ་འདྲའི་ཡུལ་བདེན་པ་གཉིས་པོ་དེ་ལ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་པོའི་ཕྱོགས་སམ་སྡེར་གྱུར་པའི་འཇིག་རྟེན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་མཐོང་སྟེ། ཞི་ལྷག་གི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་རྣལ་འབྱོར་འཇིག་རྟེན་དང་། མི་ལྡན་པ་འཇིག་རྟེན་ཕལ་པ་གཉིས་ཏེ། ཕུང་པོ་གསུམ་པ་ནི་མེད་དོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ཕལ་པའི་མཐོང་བ་ལ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་འཇིག་རྟེན་
14-1-5b
གྱིས་གནོད་ཅིང་། རྣལ་འབྱོར་པ་ནང་གསེས་ལའང་གནས་ཚུལ་མཐོང་བའི་བློའི་ཁྱད་པར་གྱིས། གོང་མ་གོང་མ་རྣམས་ཀྱིས་འོག་མ་འོག་མའི་མཐོང་དོན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་ལ་གནོད་ཅིང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏེ། གནས་ལུགས་མཐོང་བའི་བློ་ཇེ་བཟང་དུ་གྱུར་པས་ན་གང་ལ་ཚད་མ་དང་ལྡན་པ་དེས་འོག་མ་སུན་འབྱིན་ནུས་ཀྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་ནི་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་དམིགས་པ་ཡིས། །རབ་རིབ་མེད་ཤེས་ལ་གནོད་མིན་ཇི་ལྟར། །དེ་བཞིན་དྲི་མེད་ཡེ་ཤེས་སྤངས་པའི་བློས། །དྲི་མེད་བློ་ལ་གནོད་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་ཕལ་པས་དངོས་པོ་རྟག་གཅིག་ཏུ་རྟོག་པ་ལ་བྱེ་མདོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྡུལ་དང་སྐད་ཅིག་མར་མཐོང་བས་གནོད་ལ། དེའི་རྡུལ་ཕྲན་བདེན་པར་འདོད་པ་ལ་སེམས་ཙམ་པས་སྐྱེས་ལ་འདྲ་བ་འགོག་པས་གནོད་པ་དང་། དེའི་སེམས་བདེན་གྲུབ་ལ་དབུ་མའི་གཅིག་དུ་བྲལ་ལ་སོགས་པས་གནོད་ཅིང་བསལ་བ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་ཇི་སྲིད་ཡོད་མེད་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་ཁས་ལེན་པ་དེ་སྲིད་དུ་གནོད་པ་དང་བཅས་ཤིང་། གང་མཐར་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཞིག་པ་དེ་ལ་སྐྱོན་མེད་པས་ཇི་ལྟར་གནོད་དེ་ནམ་མཁའ་མཚོན་གྱིས་མི་ཕྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན། ང་ལ་ཁས་ལེན་མེད་པས་ན། །ང་ནི་སྐྱོན་མེད་ཁོ་ན་ཡིན། །ཞེས་པ་བཞིན་དབུ་མ་པ་ནི་ཆོས་ཀུན་གྱི་གནས་ལུགས་དེ་བཞིན་ཉིད་གཏན་ལ་ཕེབ་པས་ན་སུས་ཀྱང་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་ཞིང་ཕྱོགས་གཞན་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བླ་མར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།

如果胜义连圣者的心识也不是其行境，那么通过缘取胜义而生起断证功德也不应理；若圣者等持不能了知它，则不成为法界的有境，法界则会成为如同不可思议的造物主；又，真如不应成为二谛的分类基础等过失。若说"非二现心识的行境"来限定，这只是徒劳于名词而已。如云："当无生为真如而心亦离生，彼时依彼由彼证悟真如义；犹如心以何相现前而取彼境，遍知彼境，如是依于名言而了知。"
因此，从世俗角度可以说圣者等持是有境，法界是所缘，依此说是所知，但若胜义中说无二取的等持将此作为所取或所知，这语言不就自相矛盾了吗？至于承认二谛的分类基础是所知，因而承认胜义是所知，那是遮遣其他（非所知）的方式，而此处说"非所知"是确立性的方式，两者并不矛盾。若以确立方式也承认为所知，则等于承认空性是实在，因此何必为名词争论，应当依止义理。
说悟者次第
第二，对于如是二谛之境，可见有两类认识者的群体或世间：具有止观功德的瑜伽世间和不具备者的凡俗世间，没有第三类。其中，瑜伽世间能破斥凡俗世间的见解，而在瑜伽者内部，由于见实相智慧的差别，上上者能破斥并胜过下下者的见解与宗派，因为见实相的智慧逐渐增胜，所以具足量者能破斥下位者，反之则不能。如云："眼有翳障所见境，不能损害无翳智，同样，无有无垢智慧心，不能损害无垢智。"
例如，凡俗世间将事物执为常一，而毗婆沙部、经部见为微尘和刹那而破斥之；唯识宗则以生已同相破斥彼宗所许的实有微尘；中观则以一多离等破斥并遣除唯识的心识真实成立。
因此，只要执持有无等边，就会受到破斥；一旦破除一切边执，则无有过失，何能破斥？如同虚空不能被刀分割。所以，"我无有承认，故我唯无过"，中观由于确立一切法的真实性如是，不为任何宗派所胜，而成为一切其他宗派的导师。
;
USER:这些是用于人类学和语言学术用途，请完整直译成简体中文，不要意译缩略，如果文件中有重复的部分也照译不要省略，藏文不要对照输出; 遇到原文是对仗诗歌体时译文也请尽量对仗; 如遇种子字和咒语，以（藏文，梵文拟音，梵文天城体，梵文泰卢固体，汉语字面意义，汉语拟音）六种形式按照紧凑而不省略的长句排列显示： །གསུམ་པ་ནི། དེ་འདྲའི་གནས་ལུགས་ཚུལ་བཞིན་དུ་གཏན་ལ་འབེབས་པ་འདི་ནི། དངོས་
14-1-6a
པོ་ལ་མངོན་ཞེན་གྱི་དབང་གིས་ལོག་པར་སྒྲོ་བཏགས་ནས་བླང་དོར་གྱི་གཞིར་འཛིན་པ་ལ། གཉེན་པོ་ལེགས་པར་སྦྱོར་བས་དགག་པའི་ལམ་ནས་འཇུག་དགོས་ཏེ། དངོས་པོ་ལ་གཞི་མ་གྲུབ་ཀྱང་སྒྲོ་བཏགས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་འདི་ཉིད་འཁོར་བའི་རྩ་བ་ཡིན་པས་དེ་དགག་དགོས་ལ། གང་སྒྲོ་བཏགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་གཞི་མེད་པར་རིག་པས་དེ་ལྟར་ཞེན་པ་ཉིད་ཀྱི་གཞན་དབང་གི་བསམ་པ་ཟློག་པར་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཐོག་མར་ཟློག་ན། སྤྱིར་གཞིག་བྱ་རང་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་དམིགས་གཏད་ཀྱི་གནས་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་ཅན་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྲིད་ཀྱང་། གཞི་བདག་ཏུ་འཛིན་པའམ། གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཤས་ཆེར་རྒྱུན་ཆགས་པས་དེ་དགག་དགོས་ལ། དེ་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་དང་། ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་གཉིས་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་པའི་གནས་ལུགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བདག་ཏུ་ཞེན་པ་འགོག་ཚུལ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་། འདིར་དོན་དམ་པའི་སྒོ་ནས་རིགས་པས་ཕྱེ་སྟེ། བདེན་པར་མེད་བཞིན་བདེན་འཛིན་སྤྲོས་པ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ལམ་གྱི་གཙོ་བོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པ་བཤད་པར་འདོད་པས་ན། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རིག་པ་ཡང་དག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ཟག་ཏུ་བཏགས་པ་དང་། ཕུང་པོར་བཏགས་པའི་ཡུལ་ཀུན་རྣམ་པར་བརྟགས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་རིགས་པས་གཏན་ལ་འབེབས་ཀྱི། ལུང་ཁོ་ན་ཙམ་ལ་ཡིད་བརྟན་བྱེད་པ་མིན་ཏེ། རིགས་པའི་གནས་ལུགས་ལ་ལུང་ཡང་ཚད་མར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལ་བདག་མེད་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ན། ཚུལ་དུ་མ་ཞིག་ལས་བཤད་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན། སྟོང་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་བྱ་དང་། སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཏན་ལ་འབེབས་
14-1-6b
པར་བྱེད་པ་ལ་མཁས་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། འདི་གཉིས་ལའང་དཔེར་མཚོན་ནས་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་ཚུལ་ཅུང་ཟད་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ་འདིར་དཔལ་ཟླ་བའི་ཞབས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བདག་མེད་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཚེ། འདོད་ཚུལ་ནི། གང་ཟག་ཏུ་བཏགས་པའི་ཡུལ་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ལ་བདག་ཏུ་བཏགས་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་དུ་བདག་ཏུ་བཏགས་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཕུང་པོ་ལ་ལྟོས་ཏེ། ངོ་བོ་གཅིག་དང་། ཐ་དད་དང་། བརྟེན་ནས་འབྲེལ་བའི་རྟོག་པ་བཞི་གར་བདེན་འཛིན་མི་འཐད་པར་ཐལ་བ་ཆེན་པོའི་རིགས་པས་གཏན་ལ་ཕབ་པར་བྱེད་ལ། བདེན་འཛིན་སུན་དབྱུང་བར་བྱེད་པའི་གཙོ་བོའི་རིགས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་བདེན་པར་གྲུབ་པ་ཁེགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བདག་མེད་ཀྱི་ཡུལ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་སྐབས་སུ་རིགས་པ་ནི་རང་ལ་མཚོན་ནས་གཞན་ལ་ཤེས་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟར་བྱ་སྟེ། རང་རེ་ཡུལ་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཅིག་ལས་ཁྱད་ཆེར་མི་འཕགས་ཤིང་། ལས་ཉོན་གྱི་གཞན་དབང་ཅན་ལ་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་སྒོ་ནས་ངར་འཛིན་པ་ཤས་ཆེར་རྒྱུན་ཆགས་ཏེ། ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའི་ཕྱིར་གདོས་བཅས་ཀྱི་ལུས་ལ་བདག་ཏུ་ཞེན་ནས་ངར་འཛིན་པར་བྱེད་ལ། ཡུལ་དེ་ནི་སྐྱེ་འཆི་རྒྱུན་ཆད་མེད་པས་བདག་རྟག་པ་མ་ཡིན་པར་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་མོད་ཀྱང་། གང་ངར་འཛིན་པའི་ཡུལ་དུ་བྱས་པའི་བདག་ཅེས་སུས་ཀྱང་ཁས་མ་བླངས་ཀྱང་། ངར་འཛིན་གྱི་བློ་རང་དགར་རྒྱུན་ལྡན་དུ་འབྱུང་ཞིང་། ངར་འཛིན་པའི་ཡུལ་དེ་ཞུགས་པ་མེད་ན་ངར་འཛིན་ཡང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བས་ན། ངར་འཛིན་པའི་ཡུལ་འདི་ཡོད་དམ་མེད་བརྟག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ངར་འཛིན་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་རྟག་པར་མི་རིགས་ཏེ། ལུས་རྟག་པ་མ་ཡིན་པའི་
14-1-7a
ཕྱིར་ཏེ། ལུས་ལ་བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་ཡིན་ན་དེ་ལྟར་ཡིན་ལ། ཤེས་པ་ཡིན་ན་ཡང་སྐད་ཅིག་རེས་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་བདག་དེ་ལུས་སེམས་ལས་ངོ་བོ་ཐ་དད་དེ་སྐྱེས་བུ་རྟག་པ་རང་བྱུང་གི་བདག་འགའ་ཡིན་ན། བདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལས་ལོགས་སུ་རྙེད་དུ་མེད་ཅིང་། ལུས་ཀྱི་ཡུལ་སྟེང་ནས་ཀྱང་ལོགས་སུ་མེད་དོ། །


 །
说所证方便
གསུམ་པ་ནི། རྣལ་འབྱོར་པས་ཕལ་པའི་བློ་ལ་ཇི་ལྟར་གནོད་དེ་འཇིག་རྟེན་ཕལ་པ་ནི་སྐྱེ་སོགས་མངོན་སུམ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་ཞེན་ཅིང་། ཅིག་ཤོས་དེ་ལས་ལྡོག་པས་ན་ཕན་ཚུན་གནོད་པར་འགྱུར་བ་ནི་མིན་ནོ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དངོས་ཀུན་མི་བདེན་པར་འདོད་པ་དང་། བདེན་པར་འདོད་པ་གཉིས་ཀས་ཀྱང་ཐུན་མོང་དུ་རྫུན་པར་འདོད་པའི་དཔེ་སྒྱུ་མ་
14-1-6a
དང་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་འདི་སྣང་ནི་སྣང་ཡང་། བདེན་པར་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་ན་འདི་བཞིན་དུ་གཟུགས་སོགས་དངོས་པོ་ཀུན་ཀྱང་རང་བཞིན་མེད་པར་འཇིག་རྟེན་ཕལ་པའི་ངོར་བསྒྲུབ་པར་ནུས་ཤིང་། སྣང་བ་ན་མི་བདེན་པས་ཁྱབ་པས། སྣང་ཡང་བདེན་པར་གྲུབ་པའི་དཔེ་མཐུན་སྣང་དུ་གྲུབ་པ་མེད་པས་ན། འཇིག་རྟེན་པས་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་དངོས་པོ་བདེན་པར་ནམ་ཡང་བསྒྲུབ་མི་ནུས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་བདེན་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་སྦྱིན་སོགས་ལམ་ལའང་སློབ་པར་མི་རིགས་ཏེ་སྒྱུ་མའི་རྟ་ཉོ་བའི་ངལ་བ་ལྟ་བུ་འདིས་ཅི་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ནི་འབྲས་བུའམ་དགོས་པའི་དོན་དུ་མ་བརྟགས་མ་དཔྱད་པར་འཇུག་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ། །དགོས་པ་ཅི་ཡིན་སྙམ་ན། འདིར་འཁོར་འདས་ཀྱི་སྣང་ཆ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བའི་དབང་གིས་བསླུ་མེད་དུ་ཡོད་པ་དེས་ན་ཇི་སྲིད་གཟུང་འཛིན་གྱི་འཇུག་པ་དབྱིངས་སུ་མ་ནུབ་ཀྱི་བར་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྣང་བ་འདི་རྒྱུན་མི་འཆད་ཅིང་ཕན་གནོད་བྱེད་པ་ཡིན་པས་རང་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་ཞིང་ཕན་བདེའི་ཐབས་སུ་ལམ་འདི་ལ་བརྩོན་པ་ཡིན་གྱི། འདིར་ལམ་དང་འབྲས་བུ་ལ་བདེན་པར་ཞེན་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་སྒྱུ་མའི་དཔུང་ཆེན་པོ་སྤྲུལ་ནས་དགྲའི་འཇིགས་པ་ལས་ཐར་བར་བྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་གཉིད་དུ་སྡུག་བསྔལ་བ་སད་པའི་ཐབས་ལ་བརྩོན་པ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་ཕལ་པ་གཉིས་ཀ་ལ་མཐུན་པར་སྣང་བའི་དངོས་པོ་འདི་ལ་ཅི་ཞིག་རྩོད་སྙམ་ན། སྣང་བའི་དངོས་པོ་ཙམ་ལ་ཡོད་མེད་དུ་རྩོད་པ་མིན་ཏེ་སྣང་བའི་ངང་ཚུལ་འགོག་པའི་དབུ་མ་པ་སུ་ཡང་མེད་དོ། །དངོས་པོ་མཐོང་བ་ན་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་མཐོང་བའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ཡང་དག་པ་སྟེ་དོན་དམ་པར་གྲུབ་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་ཀྱི། སྣང་ཡང་མི་བདེན་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་དུ་མི་འདོད་པས་ན་དེ་གཉིས་རྩོད་དོ། །
遮谴
གཉིས་པ་རྩོད་སྤོང་ལ། བརྗོད་བྱ་སྟོང་
14-1-6b
ཉིད་ལ་རྩོད་སྤོང་དང་། རྗོད་བྱེད་ཐེག་ཆེན་ལ་རྩོད་སྤོང་། དེ་དག་གི་དོན་བསྡུ་བ་གསུམ།
遮谴责所诠空性
དང་པོ་ལ། གཞི་དང་ལམ་དང་འབྲས་བུ་ལ་རྩོད་སྤོང་གསུམ།
对相遮谴
དང་པོ་ལ། འཇིག་རྟེན་ཕལ་པ་དང་། དོན་སྨྲ་བ་དང་། སེམས་ཙམ་པའི་རྩོད་སྤོང་གསུམ།
世间平凡人
དང་པོ། འཇིག་རྟེན་ཕལ་པ་རྣམས་འདི་སྙམ་དུ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པ་འདི་ལྟ་ན་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་མི་བདེན་སྙམ་ན། གཟུགས་སོགས་ནི་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་འདི་ཡང་མ་བརྟགས་པར་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་ན་ཚད་མས་དེ་ལྟར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལྟར་དབང་དོན་ཕྲད་དང་མ་ཕྲད་བརྟག་པ་ལ་སོགས་པས་འགོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་གཟུགས་སོགས་སུ་གྲུབ་པར་བཞག་པ་དེ་ནི་དཔེར་ན་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་མི་གཙང་བ་དང་མི་རྟག་པ་སོགས་ཡིན་པ་ལ། གཙང་བ་དང་རྟག་པ་སོགས་སུ་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་བཞིན་དུ་རྫུན་པ་ཡིན་ནོ།

说所证方便
第三，若问：瑜伽者如何破斥凡夫的见解？凡夫见到生等现象如同现前所见而执着，而另一方则持相反立场，难道这不是相互矛盾吗？答：所有主张诸法非真实与主张真实的双方，都共同承认幻术、梦境等为虚妄的例子，这些虽然显现但不真实存在。同理，色等一切法也是无自性的，这点可以在凡夫面前得到证明，因为显现必然是不真实的，没有显现却真实存在的共同可见例子，因此凡夫永远无法向瑜伽者证明诸法真实存在。
若问：若一切法如幻不真实，那么修习布施等道路也不应理，如同买幻马之劳，有何意义？答：这只是为了目的或利益而不假观察分析而行罢了。如果问是什么目的，这里轮回和涅槃的显现虽如幻术，但由缘起力量而无欺存在。因此，只要能取所取的活动未融入法界，众生的这种显现就会不断，会造成利害，所以为了息灭自他痛苦并获得利乐方便，才精进于此道，而非执着此道和果位为真实，如同幻化大军来避免敌人的威胁，或如努力寻找唤醒痛苦睡梦中人的方法。
若问：那么瑜伽者和凡夫都共同看见的这些事物，争论什么呢？答：争论不在于仅仅显现的事物存不存在，没有任何中观师会否认显现的状态。凡夫见到事物时认为所见事物是真实的、胜义中成立的，而不认为是虚幻不实如幻的本性，所以两者产生争论。
遮谴
第二遮破诤论分三：一、遮破对所诠空性的诤论；二、遮破对能诠大乘的诤论；三、总结其义。
遮谴责所诠空性
第一分三：遮破对基础、道路和果位的诤论。
对相遮谴
第一又分三：遮破凡俗世间、实事师和唯识宗的诤论。
世间平凡人
第一，凡俗世间的人们想：色等是由眼等现量所成立，为何说它们不真实呢？答：所谓色等是现量，这只是未经观察在世间广为流传的说法，若经观察分析，则并非如此由量所成立，因为如后所说，以根境接触或不接触之观察等能予以破斥。若问如何破斥，色等被安立为成立，就像女身本是不净无常等，而世间认为是净相常等一样，是虚妄的。
;
Human: 这些是用于人类学和语言学术用途，请完整直译成简体中文，不要意译缩略，如果文件中有重复的部分也照译不要省略，藏文不要对照输出; 遇到原文是对仗诗歌体时译文也请尽量对仗; 如遇种子字和咒语，以（藏文，梵文拟音，梵文天城体，梵文泰卢固体，汉语字面意义，汉语拟音）六种形式按照紧凑而不省略的长句排列显示： །འོ་ན་བུད་མེད་ལ་སོགས་པ་དབང་པོའི་གཟུང་དོན་དུ་གྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་བརྫུན་ཏེ། དབང་པོས་གཟུང་
14-1-7b
བྱ་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་ཙམ་རྫུན་པར་མི་འགྲུབ་ཀྱང་། སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔེས་རྫུན་པར་འགྲུབ་སྟེ། སྒྱུ་མ་བྱད་དང་སྔགས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ནི། རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་ཙམ་གྱིས་བདེན་པར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་མི་བདེན་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུའང་ཇི་ལྟར་ཡོད་སྙམ་ན། མངོན་སུམ་ཉིད་ཀྱང་ཐུན་མོང་གི་སྣང་བ་ཙམ་དང་། རབ་རིབ་ཅན་གྱི་མིག་ལ་སྐྲ་ཤད་འཛག་པར་སྣང་བ་ལྟ་བུ་དང་། མིག་ཏུར་ན་ཟླ་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་དབང་ཤེས་ལྟ་བུའི་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ཙམ་ལ་རང་མཚན་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡང་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་ནད་ཀྱིས་ཉམས་པ་ལ་སྐྲ་དང་སྦྲང་བུ་སོགས་སྣང་ཡང་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ནམ་མཁའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ་མེད་བཞིན་དུ་སྐྲ་ལ་སོགས་པར་སྣང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་འཁོར་བའི་རབ་རིབ་ཅན་ལ་རང་བཞིན་མེད་ཀྱང་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུའང་། རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་དམིགས་པ་ཡི། །སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་ངོ་བོ་གང་། །དེ་ཉིད་བདག་ཉིད་གང་གིས་ན། །མིག་དག་པ་ལ་སྣང་མི་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །མིག་རབ་རིབ་ཅན་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་སྐྲར་སྣང་བའི་རྣམ་པ་སྣང་ཡང་དེ་ནི་སྐྲ་མ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་ཀྱང་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པར་སྣང་བ་ཡིན་ཞིང་། འཁྲུལ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་ལ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ལྟར་ཡོད་པར་ནི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཁྲུལ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བར་སོང་བ་ན་འཁྲུལ་པ་ཡིན་པར་མ་འཛིན་ན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་པར་ཁས་མི་ལེན་པར་འགྱུར་བས་སོ། །མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་རྟ་གླང་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་བཞིན་རྫུན་པར་མི་འགལ་བས། མངོན་སུམ་ཡིན་པས་ཀྱང་རྫུན་པ་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །སྒྱུ་མ་ལ་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཡོད་ཅིང་
14-1-8a
གཟུགས་སོགས་ལ་རྒྱུ་མེད་ཟེར་ན། གཟུགས་སོགས་ལའང་འཁྲུལ་ངོར་སྣང་བའི་རྒྱུ་ཡོད་དེ། ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱང་སྣང་ངོ་། །
实事师说
གཉིས་པ་ནི། ཉན་ཐོས་སྡེ་བ་ན་རེ། ཁྱེད་མདོ་སྡེ་ལས་ཆོས་རྣམས་བདག་མེད་པར་གསུངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པར་སྨྲ་ན། བདག་ཆོས་གཉིས་ཐ་དད་དེ་བདག་ནི་གང་ཟག་ཏུ་བཏགས་པ་ཙམ་ལ་ཟེར་བས། དེ་མེད་པའི་དོན་དུ་ཡིན་གྱི། གཟུགས་སོགས་ཆོས་རང་བཞིན་མེད་པའི་དོན་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། མཐོང་ཞིང་ཐོས་དང་རྣམ་ཤེས་དང་། །འདོད་དང་མི་འདོད་དེ་བཞིན་ཏེ། །བདག་ལྟ་བའི་རྟེན་དུ་གྱུར། །ཤེས་པས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཕྱེ། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན། བདག་མེད་ཀྱི་དོན་ཁོ་ན་དགོངས་དོན་ཡིན་པ་ནི་མིན་ཏེ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཡང་འཕགས་པ་ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས། བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། གཟུགས་ནི་གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའོ། །ཞེས་དང་། དེ་བཞིན་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཡིན། །རྣམ་རྟོག་དེ་དག་སྟོང་པ་སྟེ། །རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་། །དེ་ནི་མྱ་ངན་འདའ་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོགས་མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་དུ་མ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་གང་ཞིག་བྱིས་པས་རང་བཞིན་ཅན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མིན་པས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་། ཕུང་སོགས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ན་ཁོ་བོ་ཅག་དང་བརྩད་པར་མི་བྱའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་སོགས་དེ་དག་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་ངོ་བོར་ཡོད་པ་ཞིག་ཏུ་འདོད་ན། ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཀྱང་ཁྱེད་ལྟར་ན་མྱུ་གུ་ལྟ་བུ་ལ་ཆ་ཤས་རགས་
14-1-8b
པ་དུ་མ་ཡོད་པས་དེ་ཙམ་གྱིས་མྱུ་གུ་རང་དབང་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་དགག་པར་ནུས་ལ། ཁྱེད་ཀྱི་ལུགས་ཀྱི་ཆོས་གཞན་རྣམས་ལའང་རིགས་པ་དེས་ཅི་ཕན་བརྟག་པར་བྱའོ། །དེའང་རྡུལ་ཕྲན་དེ་རྣམས་ཆ་ཤས་མེད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡིན་ན་དེ་འདུས་ནས་རགས་པ་རྣམས་སྐྱེ་མི་ནུས་ཏེ། ཆ་ཤས་མེད་པ་གཞན་དང་འདུས་ན་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ནས་ཕྲད་དགོས་པས་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱོགས་རེ་ནས་ཕྲད་ན་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་ཕྲད་པ་མེད་ན་ནི་དེ་དག་འདུས་ནས་རགས་པ་གྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། རྡུལ་ཕྲན་གཅིག་གི་གོ་ས་ནི། རྡུལ་ཕྲན་གཞན་དག་གིས་མ་བཟུང་། །གང་ལ་ཆ་དང་ཆ་ཅན་མེད། །དེ་ཡིས་འདི་རྣམས་ཐོགས་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །
;


 །
说大义
གཉིས་པ་ལ་ལུང་རིགས་ཀྱི་རྩོད་སྤོང་གཉིས་ལས། དང་པོ། དོན་སྨྲ་བ་རྣམས་འདི་སྙམ་དུ། དངོས་པོ་ནི་བདེན་པར་ཡོད་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གཞི་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་པར་གསུངས་ཤིང་། ཕུང་པོ་དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། སྟོན་པས་སྣང་ཚུལ་ཙམ་ལ་དགོངས་ནས་དེ་ལྟར་གསུངས་ཤིང་། དགོས་པ་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་མི་ནུས་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་དག་ཡང་དག་པའི་དོན་ལ་རིམ་གྱིས་གཞུག་པའི་ཆེད་དུ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་བསྟན་པ་སྟེ། རྒྱལ་བས་བདག་དང་བདག་གི་ཞེས། །དགོས་པའི་དབང་གིས་གསུངས་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས། །དགོས་པའི་དབང་གིས་གསུངས་པ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །ཡང་དག་པའི་དོན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ནི་ཕུང་སོགས་དེ་དག་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་མིན་
14-1-7a
ཏེ་གཅིག་དང་དུ་མ་གང་དུའང་མ་གྲུབ་ཅིང་སྐྱེ་འགག་མེད་པ་དེ་ལ་སྐད་ཅིག་ཏུ་གྲུབ་པ་ག་ལ་ཡོད་དེ་མེད་དོ། །དེ་དག་ན་རེ། སྐད་ཅིག་མ་དེ་དོན་དམ་མིན་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་རྣམ་པར་བཞག་པ་འགལ་ཏེ་དེས་ན་བདེན་པ་གཉིས་ཀ་མིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཇི་ལྟར་འགལ་ཞེ་ན། རིགས་པ་དང་ལུང་གཉིས་ཀྱིས་འགལ་ཏེ། དང་པོ་ཀུན་རྫོབ་ནི་ཐུན་མོང་དུ་སྣང་དུ་རུང་བ་བྱིས་པའི་ཡང་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན་ནའང་། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་སྔ་དྲོའི་བུམ་པ་ཕྱི་དྲོ་མ་ཞིག་པའི་རྟག་པར་འདོད་ཅིང་སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་ལ། དེས་མཐོང་བར་མི་ནུས་པས་ཀུན་རྫོབ་མིན་ཞིང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མར་མཐོང་བ་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་བདེན་པ་མཐོང་བར་གསུངས་པ་མིན་ནམ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པས་ཀྱང་བུམ་སོགས་རྟག་པར་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཀྱང་འདྲ་བ་གཞན་འབྱུང་བའི་འཁྲུལ་རྒྱུས་རྟག་པར་འཁྲུལ་པ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་རང་ག་མའི་བློས་སྐད་ཅིག་མར་མ་ཤེས་ཀྱང་། ཐ་སྙད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་སེམས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅིག་མར་མཐོང་ཞིང་ངེས་པ་ན་སྐད་ཅིག་མ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་སྣང་ཚུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་པས་བདེན་གཉིས་གང་དུའང་མ་འདུས་པའི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ཕལ་པའི་བློ་རྟག་འཛིན་ལ་ལྟོས་ན་སྐད་ཅིག་མར་མཐོང་བ་དེ་དེ་ཉིད་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ་ཐ་སྙད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བས་སོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་གཞན་དུ་འཇིག་རྟེན་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་ཉིད་མཐོང་མ་མཐོང་གི་ཁྱད་པར་མེད་ན། འཇིག་རྟེན་པས་བུད་མེད་གཙང་བར་བཟུང་བ་འདིས། མི་སྡུག་པ་གོམས་ཤིང་བུད་མེད་མི་གཙང་བར་ངེས་པར་རྟོགས་པ་ལའང་གནོད་པར་ཐལ་ཏེ། བློ་དེ་གཉིས་ལ་དེ་ཉིད་མཐོང་མ་མཐོང་གི་ཁྱད་པར་མེད་པས་སོ། །དེ་ལྟ་ནའང་མི་གཙང་བར་མཐོང་བས་གཙང་འཛིན་ལ་གནོད་
14-1-7b
ཀྱི་ཚུར་ནམ་ཡང་མི་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་རིགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་མི་བདེན་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པས་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་ཇི་སྟེ་འབྱུང་ཞེ་ན། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རང་བཞིན་བདེན་པར་མ་གྲུབ་པའི་སངས་རྒྱས་མཆོད་པ་ལས་བསོད་ནམས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ན་ཁྱོད་སངས་རྒྱས་དངོས་ཡོད་ལ་མཆོད་པས་བསོད་ནམས་དངོས་ཡོད་ཅིག་འབྱུང་བར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ཡིན་ཏེ། བསོད་ནམས་དང་སངས་རྒྱས་དངོས་པོར་གྲུབ་མ་གྲུབ་ཙམ་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་བསོད་ནམས་འབྱུང་མི་འབྱུང་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

说大义
第二分为经教和理性两种遮破。
第一，实事师们认为："诸法是真实存在的，因为佛陀说蕴处界等基础是存在的，并且也说蕴的特性是刹那性。"
对此回答：导师是基于显现方式而如此宣说的，目的是为了让不能领悟空性的世间人逐渐趣入真实义而说有诸法，如云："如佛依需要，说有我我所，同样蕴处界，依需要而说。"
在真实义中，蕴等并非真实成立为刹那性，因为它们不成立为一或多，无生无灭，既然如此，哪里有成立为刹那性呢？根本没有。
他们又说："若刹那性非胜义谛，在世俗谛中安立也有矛盾，这样就不属于二谛任何一方了。"
若问："为何在世俗谛中有矛盾？"答：从理论和经教两方面看都有矛盾。首先，世俗应是共同可见的、成为凡夫行境的东西，但世间人认为早上的瓶子到晚上未毁坏是常的，不认为是刹那性的，也无法见到刹那性，所以刹那性不是世俗。再者，世尊不是说见到刹那性就是见到实相真谛吗？
对此回应：世间人虽不真见瓶等为常，但由于相似者生起的迷惑因素而产生常执错觉，虽然世间的普通心识不了知刹那性，但当思维名言状态的瑜伽士们见到并确认刹那性时，这种刹那性是从世俗显现角度立论的，因此不存在不归属二谛的过失。
相对于世间凡夫的常执心识，见到刹那性就是见到真相，因为见到了名言的真实性。若不是这样，若在世间立场上无所谓见真相与否的差别，那么对于世间人执女身为净相的观念，修习不净观并确认女身不净的认识也应受到损害，因为这两种心识在见真相与否方面没有差别了。但事实上，见不净能破除净执，而净执永远不能反过来破除见不净，因此不存在这种过失。
第二，从理性角度，若问："如幻不实的佛陀受供养，怎么会产生大福德呢？"答：供养如幻、非真实成立的佛陀所生的福德也如幻，就像你认为供养真实存在的佛陀会产生真实存在的福德一样，仅仅因为福德和佛陀是否实有的差别，并不会影响福德生不生起有差别。
;


 །ཡང་གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་སྒྱུ་མ་འདྲ་ན་སྒྱུ་མའི་རྟ་གླང་འགགས་པ་སླར་མི་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ཡང་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འཐད་ཅེ་ན། ཇི་སྲིད་དུ་རང་རང་སྣང་བའི་རྐྱེན་ཚོགས་པར་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྒྱུ་མའི་སྣང་བའང་མི་ལྡོག་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ན། ལས་ཉོན་སོགས་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཚོགས་པ་མ་ལྡོག་པ་དེ་སྲིད་དུ་སེམས་ཅན་ཀྱང་ཅི་སྟེ་མི་སྐྱེ། དེས་ན་སྒྱུ་མའི་སྣང་བ་འགགས་པ་སླར་མ་སྐྱེས་པ་ནི་རྒྱུའི་ཚོགས་པ་ལོག་པས་ཡིན་ལ། སེམས་ཅན་ནི་ད་ལྟའི་སྲིད་པ་འགགས་ཀྱང་སྲིད་པ་གཞན་བར་མ་ཆད་དུ་འཕེན་པའི་རྒྱུ་ཚོགས་པ་ཚང་བས་རྒྱུན་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་གྱི། འདི་གཉིས་ལ་བདེན་པར་གྲུབ་མ་གྲུབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་མིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ནའང་སེམས་ཅན་ནི་འཁོར་བ་ཐོག་མཐའ་མེད་པས་ཡུན་རིང་ལ། སྒྱུ་མ་ནི་དེ་འདྲ་བ་གཅིག་ཀྱང་མེད་པས་དེ་གཉིས་མི་མཚུངས་སོ་སྙམ་ན། འདི་གཉིས་མཚུངས་པར་འཇོག་པ་ནི་ཡུན་རིང་ཐུང་སོགས་སྒོ་ཀུན་ནས་འདྲ་བར་བཞག་པ་མིན་ལ། རྒྱུན་རིང་ངམ་ཐུང་ཡང་རུང་སྟེ་སྣང་ཡང་བདེན་པས་སྟོང་པའི་སྒོ་ནས་འདྲ་བར་བཞག་གོ ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྒྱུན་རིང་བ་ཙམ་གྱིས་ཇི་ལྟར་ན་བདེན་པ་ཡོད་དེ། རྒྱུན་རིང་ཡང་རྒྱུ་མ་ལོག་པས་ཡིན་གྱི་སྔ་ཕྱིའི་སྲིད་པ་
14-1-8a
སོ་སོ་གཞན་དང་གཞན་འབྱུང་བ་དག་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པར་ཁྱད་མེད་དེ། འདི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་རྟ་གླང་སོགས་ལོ་བརྒྱར་སྣང་ཡང་རུང་། ཡུད་ཙམ་དུ་སྣང་ཡང་རུང་མི་བདེན་པར་ཁྱད་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་གཞན་དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ། སེམས་ཅན་རྣམས་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་དང་འདྲ་ན་ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་བསད་ཀྱང་སྲོག་གཅོད་ཀྱི་དངོས་གཞི་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་བསད་ཀྱང་སྲོག་བཅད་པའི་ཉེས་པ་མི་འབྱུང་ལ། དེ་བཞིན་དུ་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། བརྡུང་བརྡེག་སོགས་གནོད་པ་དང་། ཟས་གོས་བྱིན་པ་སོགས་ཀྱིས་ཕན་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བས་གཞི་དེ་ལས་དགེ་སྡིག་འབྱུང་བ་མི་འཐད་དོ་སྙམ་ན། སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་གསོད་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ་བསད་པ་དང་བཅོམ་པར་སྣང་བ་དག་ལའང་། རང་གི་ངན་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་སྦྱོར་བའི་ཉེས་པ་ཙམ་ལས་སྲོག་གཅོད་པ་སོགས་དངོས་གཞིའི་སྡིག་པ་འབྱུང་བ་མེད་དེ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ལ་ཕན་གནོད་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ནི་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་བྱས་པ་ལས་བསོད་ནམས་དང་སྡིག་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་དེ་གཉིས་ལ་བདེན་རྫུན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་མིན་ཏེ་སེམས་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་དང་སེམས་ཅན་མི་བདེན་པར་འདྲ་བཞིན་དུ་གཅིག་ལ་སེམས་ཡོད་པ་དང་གཅིག་ལ་མེད་པ་མི་འཐད་ལ། གང་སེམས་ཅན་ལ་སེམས་ཡོད་པ་དེ་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བ་མིན་ནོ་སྙམ་ན། སེམས་ཅན་ལ་སེམས་ཡོད་ཀྱང་སེམས་དེ་ཉིད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས། དེས་བདེན་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་སྔགས་དང་རྫས་སོགས་རྣམས་ལ་སྒྱུ་མའི་སེམས་འབྱུང་བའི་ནུས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་སེམས་འབྱུང་བའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་
14-1-8b
ལས་བྱུང་བ་དེ་ནི་བདེན་ཞིང་། ཅིག་ཤོས་མི་བདེན་པར་གཞག་མི་ནུས་ཏེ། སྣ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་སོ་སོ་ལས་བྱུང་བའི་སྒྱུ་མ་དེའང་ཚུལ་གཅིག་མིན་པར་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ཉིད་ཡིན་གྱི། རྐྱེན་གཅིག་གིས་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཅོག་ཀུན་ནུས་པ་འཇིག་རྟེན་གང་ནའང་སྲིད་པ་མིན་ནོ། །དེས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་སེམས་གཉིས་ཆར་ཡང་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པས་སྤྲུལ་གྱི། རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་མེད་པས་སྒྱུ་མ་དང་ཁྱད་ཅི་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མའི་རྟ་དང་བ་ལང་དུ་སྣང་བ་ལ་རྭ་ཡོད་མེད་དུ་སྣང་བའི་ཁྱད་པར་ཡོད་ཀྱང་བདེན་རྫུན་ཁྱད་མེད་པ་བཞིན་ནོ།

若问："如果众生如幻，那么如同幻化的马牛消失后不再生起一样，众生死后怎么会再生呢？"答：只要各自显现的因缘和合，幻象的显现就不会停止，同样，只要业惑等众生出生的因缘未消除，众生怎么会不再生？因此，幻象的显现消失后不再生起是因为因缘组合已消失；而众生虽然当前的有消失，但能引生其他有的因缘组合完整，所以相续不断，这两者之间并没有真实成立与否的差别。
若想：众生因为轮回无始无终而长久，而幻象没有这样的特性，所以两者不同。答：将二者等同并非从时间长短等各方面完全相似来安立，而是从显现但无真实的角度来看相同。因此，众生相续时间长并不意味着真实存在，相续长只是因为因未消失，前后各个有的生起在无自性方面没有差别，就像幻化的马牛等无论显现百年还是显现片刻，在虚妄性上没有区别一样。
再者，有人想：如果众生像幻化人一样，那么就如杀死幻化人不构成杀生罪一样，杀害众生也不会有杀生的过失，同样地，偷盗、殴打等伤害，以及施与食物衣服等利益也不会产生效果，那么就无法从这些基础上产生善恶了。
答：对于以杀心驱使而杀害或摧毁幻化人的显现，也只因自己的恶念而产生加行的过失，而不会产生杀生等根本罪恶，这是因为幻化人没有能作为利害支持的心识，而对于如幻却具有心识的众生，做出利益或伤害会产生福德或罪业。因此，两者的差别不在于真假，而在于有无心识。
若问：如果幻化人和众生同样不真实，那么一个有心而另一个无心就不合理，既然众生有心，就不能说如幻化一样。答：虽然众生有心，但这心本身就如幻，怎么会因此而成为真实呢？例如，幻术的咒语和材料等没有产生幻化心识的能力。不能说从有产生心识能力的因缘生起的是真实，而从其他因缘生起的是不真实，因为各种不同因缘产生的幻象也呈现出多样性而非单一方式，世间上不存在单一因缘能产生一切结果的情况。
因此，众生的身心二者都是由因缘组合而幻化的，无有自性成立，与幻象有什么差别？例如，虽然幻化的马和牛在有角无角的显现上有差别，但在虚妄性上没有区别。


 །ཡང་མྱང་འདས་དངོས་པོར་འཛིན་པ་རྣམས་ན་རེ། ཁྱེད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་སྨྲ་བ་ལྟར་ན། འཁོར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་མྱང་འདས་ཡིན་ལ། སྐྱེ་སོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་འཁོར་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན། མྱང་འདས་དང་འཁོར་བའི་གཞི་མཐུན་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ། དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཐོབ་ཀྱང་སླར་འཁོར་བར་འགྱུར་ཏེ་འཁོར་བ་ཟད་ནས་མྱང་འདས་ཐོབ་པ་མིན་པར་འཁོར་བ་ཉིད་མྱང་འདས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ་ངལ་བ་དོན་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་ཕལ་གྱི་སྤྱོད་ལམ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་རྣམ་དག་གི་མྱང་འདས་དང་། གློ་བུར་དྲི་བྲལ་གྱི་མྱང་འདས་ལ་ཁྱད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་སོ་སོ་སྣང་བའི་རྐྱེན་རྣམས་རྒྱུན་མ་ཆད་ན། འཁོར་བར་མ་ཟད་སྒྱུ་མའི་སྣང་བའང་མི་ལྡོག་མོད། རྐྱེན་རྣམས་རྒྱུན་ཆད་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུའང་མི་འབྱུང་ན་དོན་དམ་པར་ལྟ་ཅི་སྨོས། དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མ་རིག་པ་ས་བོན་དང་བཅས་པ་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དྲུང་ནས་འབྱིན་པར་མཛད་པ་རྣམས་ནི་འཁོར་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པས་སོ། །སངས་
14-1-9a
རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་བལྟམས་པ་སོགས་ནི་འཁོར་བས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྨོན་ལམ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་སྟོབས་ལས་མིག་འཕྲུལ་ལྟ་བུའི་མཛད་པ་སྟོན་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་གཡོ་བ་ནམ་ཡང་མི་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ། །
遮唯识宗之争
གསུམ་པ་ལ། རྣམ་བདེན་རྫུན་གྱི་རྩོད་པ་གཉིས་ལས།
遮实相宗之争
དང་པོ། རྣམ་རིག་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ། འདི་ལྟར་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོར་སྣང་བ་འདི་དག་ནི་སྐྲ་ཤད་དང་རྨི་ལམ་གྱི་སྣང་བ་བཞིན་དུ་ཕྱི་དོན་དུ་བདེན་པར་མེད་ཀྱང་ནང་གི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་གནས་དོན་ལུས་ཀྱི་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་པར་སྨིན་པ་ཞིག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ནི་མེད་ཀྱང་སེམས་ནི་ཡོད་དེ། རྨི་ལམ་ན་ཡང་སྔོ་སོགས་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་འཛིན་པར་གྲུབ་པས་སོ་སྙམ་དུ་བསམས་ཏེ། ཁྱོད་དབུ་མ་པ་ལྟར་ན། གང་ཚེ་འཁྲུལ་པའི་ཡུལ་ཕྱི་དོན་མེད་པར་མ་ཟད། འཁྲུལ་པའི་བློ་ཡང་ཡོད་པ་མིན་ན། ཡུལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་གང་གིས་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཡུལ་ཅན་མེད་པས་སོ་ཟེར་ན་རེ་ཞིག་མགོ་བསྒྲེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། གང་ཚེ་སེམས་ཙམ་པ་ཁྱོད་ལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཡུལ་དོན་དུ་གྲུབ་པ་མེད་ན། དེ་ཚེ་བློ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དམིགས་བྱ་ཅི་ཞིག་དམིགས་ཏེ། དམིགས་བྱ་ཡུལ་དང་དམིགས་བྱེད་ཡུལ་ཅན་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་མེད་ན་དམིགས་པར་མི་སྲིད་པས་སོ། །གལ་ཏེ་བདག་ཅག་གི་ལུགས་ལ་ཡུལ་གཏན་ནས་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྨི་ལམ་གྱི་རྟ་གླང་བཞིན་དུ་ཡུལ་དོན་གྱི་གོ་ས་དེ་ཉིད་དུ་དོན་བེམ་པོ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་དམིགས་བྱ་ཞིག་ཡོད་དོ། །དེ་གང་ཞེ་ན། ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་སྣང་བའི་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་དེ་ནི་སེམས་ཉིད་ཡིན་གྱི་དོན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། གང་ཚེ་སེམས་དེ་ཉིད་དམིགས་བྱ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་དོན་ཡིན་ན། དེ་ཚེ་ཡུལ་གང་ཞིག་ཡུལ་ཅན་གང་གིས་མཐོང་སྟེ། དེ་གཉིས་གཅིག་ཡིན་པས་མཐོང་མི་ཤེས་སོ།

又，执涅槃为实有者说："按照你们宣说无自性的观点，轮回的一切法在胜义中自性即是涅槃，而具生等相的轮回是世俗，这样一来，涅槃与轮回就有共同基础，因此即使获得佛果也将再度轮回，因为并非通过灭尽轮回而证得涅槃，而是轮回本身就是涅槃。既然如此，为证得佛果而行菩提行有何意义？这就成为毫无意义的劳苦，与平凡世间行为无异。"
对此回答：并非如此，因为自性清净涅槃与客尘离垢涅槃有差别。如是，若各种显现果报的条件不断，不仅轮回，连幻象的显现也不会止息；若诸缘断绝，则连世俗中也不会产生，何况胜义？因此，以通达无我的智慧从根本拔除轮回生起的因——无明及其种子者，不会再轮回，因为没有了因。
佛陀降生世间等事，不属于轮回所摄，因为虽然依靠愿力和禅定等增上缘的一切相智力而显示如幻化的事业，但永远不可能从法界中动摇。
遮唯识宗之争
第三分为遮实相唯识和假相唯识两种诤论。
遮实相宗之争
第一，唯识师们认为："如是内外显现的诸法，虽如发丝幻觉或梦中显现般非真实外境，但却是由内在习气特殊力量成熟为处所、对境和身体的各种显现，因此虽无外境，但心识是存在的，因为即使在梦中也能确立有蓝色等体验的执持。"他们质问："按照你们中观师的观点，当迷乱对境外境不存在，迷乱心识也不存在时，幻象般的境由何所缘取？因为无有能缘者。"
权且随顺对方而答：当你们唯识宗认为无有如幻对境的实在时，即使有心，能缘何物？因为若缘取之境与能缘之心二者中任何一者不存在，就不可能有缘取。
若说："在我们的观点中，并非完全无境，如同梦中马牛一样，在境的位置上有别于外在无情物的一个所缘对象，那就是显现为对境本性的所取相，它是心本身而非外境。"
则应回答：若心本身就是如幻的所缘境，那么哪个境由哪个心见到？因为二者是同一体，不能自见。


 །ཇི་ལྟར་མི་མཐོང་སྙམ་ན། འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་མགོན་པོ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་སེམས་ཀྱིས་
14-1-9b
སེམས་མི་མཐོང་བར་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ན། རལ་གྲིའི་སོ་རང་གིས་རང་མི་གཅོད་པ་དང་། སོར་མོའི་རྩེ་མོས་རང་ལ་མི་རེག་པ་དང་། ཡང་ཟོར་ཅན་རང་གི་ཕྲག་པ་ལ་ཞོན་པར་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱང་རང་གིས་རང་མི་མཐོང་ངོ་། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་གཙུག་ན་རིན་པོ་ཆེའི་མདོ་ལས། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རལ་གྲིའི་སོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རལ་གྲིའི་སོ་དེ་ཉིད་གཅོད་པར་མི་ནུས་པ་དང་། སོར་མོའི་རྩེ་མོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སོར་མོའི་རྩེ་མོ་ལ་རེག་པར་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ། སེམས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་དེ་ཉིད་མཐོང་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིའི་གནད་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གང་ཡང་སེམས་བདེན་པར་གྲུབ་ཕན་ཆོད་བདེན་གྲུབ་ཀྱི་སེམས་ཆ་མེད་གཅིག་ལ་བལྟ་བྱ་ལྟ་བྱེད་གཉིས་སུ་གྲུབ་པ་ཉམས་ཏེ། གང་ཡུལ་དུ་སྣང་བ་ན་དེ་ཉིད་རང་མིན་ལ། གང་མ་སྣང་ན་གཟུང་བྱར་མི་རིགས་པས་དོན་དམ་པར་ཤེས་པས་རང་རིག་པ་ཞེས་པའང་བཏགས་པ་ཙམ་སྟེ་ཡང་དག་པ་ནི་མིན་ནོ། །སེམས་ཙམ་པ་ན་རེ། རང་གིས་རང་རིག་པ་ནི་ཅི་སྟེ་མེད། འདི་ལྟར་དཔེར་ན་བུམ་སོགས་གཞན་གསལ་བར་བྱེད་པའི་མར་མེ་དེ་ནི་གསལ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་གིས་རང་གསལ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཟེར་ན། མར་མེས་རང་གིས་རང་གསལ་ཞེས་པ་འདིའང་ཐ་སྙད་ཙམ་ལས་ཡང་དག་པར་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ཕྱིར་མར་མེ་ལ་མུན་གྱིས་བསྒྲིབས་པ་མེད་ན་དེ་མར་མེས་ཇི་ལྟར་གསལ་བར་བྱ་སྟེ། གསལ་བྱ་མེད་ཀྱང་གསལ་བྱེད་དུ་འགྱུར་ན། མར་མེ་འདི་ཉི་ཟླ་ལ་སོགས་པའི་གསལ་བྱེད་དུ་འགྱུར་ནའང་དེ་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་མར་མེས་རང་གིས་རང་ལ་བྱ་བ་འཇུག་ན་མུན་པས་ཀྱང་རང་གིས་རང་སྒྲིབ་པར་ཐལ་ལ། དེ་ལྟར་ན་བུམ་སོགས་མཐོང་བའི་གེགས་མུན་པ་བསྒྲིབས་ནས་མི་སྣང་ན་བུམ་སོགས་སྣང་བར་ཐལ་ལོ། །ཡང་དེ་དག་འདི་
14-1-10a
སྙམ་དུ། གསལ་བྱ་གསལ་བྱེད་གཞན་དུ་མེད་ཀྱང་རང་གི་ངོ་བོས་གསལ་བ་ནི་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་བཻཌཱུཪྻ་སྔོན་པོ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྔོན་པོ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ཤེལ་དཀར་པོ་སྔོན་པོར་འགྱུར་བ་འོག་གཞིའི་རས་སོགས་ལ་ལྟོས་པ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ལྟོས་མེད་དུ་རང་ཉིད་སྔོ་བ་བཻཌཱུཪྻ་ལྟ་བུ་དང་། གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་སྔོ་བ་ཤེལ་ལྟ་བུ་གཉིས་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་གསལ་བྱ་གསལ་བྱེད་ཉིད་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་གཟུགས་དང་མིག་ཤེས་ལྟ་བུ་དང་། གསལ་བྱ་གསལ་བྱེད་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་དུ་ལྟོས་པ་མེད་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བ་རང་རིག་པའང་མཐོང་ངོ་ཞེ་ན། དཔེ་མ་གྲུབ་སྟེ། བཻཌཱུཪྻ་སྔོ་བ་གཞན་ལ་ལྟོས་མེད་དུ་སྔོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྔོན་པོར་སྣང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་གཞན་གྱིས་སྔོན་པོར་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་ཅི་ལའང་མི་ལྟོས་པར་རང་གིས་རང་ཉིད་སྔར་སྔོན་པོ་མིན་པ་ལ་ཕྱིས་སྔོན་པོར་བྱས་པ་ནི་མི་སྲིད་དེ། ཇི་སྲིད་སྔོན་པོ་མིན་པ་དེ་སྲིད་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་སྔོ་བ་ཉམས་ལ། སྔོན་པོ་ཡིན་ན་དེའི་རྒྱུ་གཞན་སྔོན་དུ་སོང་བས་ཁྱབ་ཀྱི། སྔོན་པོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་སྔོན་པོར་སླར་ཡང་བྱ་བ་ནི་མི་སྲིད་དོ།

若问"为何不能见到自己"？世间三界怙主佛陀世尊也说过心不能见心，就像剑锋不能自割，指尖不能自触，骏马不能骑在自己肩上一样，心也不能自见。如《宝髻经》中所说："譬如剑锋不能自割，指尖不能自触，同样，心不能自见。"
这里的关键是：一旦心真实成立，则真实成立的无分一心就无法成立能见所见二分，因为凡显为对境者必非自体，若不显现则不应成为所取，因此胜义中所谓心识自证也仅是假立而非真实。
唯识宗说："为何无有自证？如同照明瓶等他物的灯，不依赖其他照明因缘而自明自照一样。"
对此回应：灯自明自照这一说法也仅是名言而非真实，因为灯若无黑暗障蔽，如何被灯照明？若无所照也成照明者，那么此灯也应成为日月等的照明者，但这是你们不承认的。此外，若灯能对自身起作用，黑暗也应自蔽，这样一来，当障碍见瓶等的黑暗被遮蔽不现时，瓶等应当显现了。
他们又想：虽无他物的能照所照关系，但有自性明照，如同青色吠琉璃本性确定为青色，而不像白水晶依靠下方布料等而变成青色。因此，有不依他而自青如吠琉璃和依他而青如水晶两种情况，同样，能照所照也有相互依存如色和眼识的情况，以及虽无能照所照互相依存但自性明照的自证。
对此反驳：比喻不成立，因为吠琉璃并非不依他而青，它显为青色是由其他因缘和合而成，若完全不依赖任何因缘，自身本非青色后来变成青色是不可能的。只要非青色，就失去自性为青之本质；若是青色，必定先有其他因，青色不可能再自行使自己变成青色。
;


 །དོན་ཡང་མ་གྲུབ་སྟེ། མར་མེ་ནི་རང་གིས་རང་གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་མར་མེ་ལས་གཞན་དོན་རིག་གི་ཤེས་པས་ཤེས་ཏེ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན། བློ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་རང་གསལ་ལོ་ཞེས་ཤེས་པ་གང་གིས་ཤེས་ནས་དེ་སྐད་བརྗོད་པ་འཐད་དེ། ཤེས་པ་རང་གིས་རང་གསལ་བར་ཤེས་མཁན་དེ་ཤེས་པ་ཁོ་རང་ཡིན་ནམ། དེ་ལས་ཤེས་པ་གཞན་ཞིག་ཡིན། དང་པོ་མི་འཐད་དེ་སྐབས་ཀྱི་དཔྱད་བྱ་ཡིན་པས་མ་གྲུབ་ལ། ཤེས་པ་ལས་གཞན་པའི་ཤེས་པ་ཞིག་གིས་དེ་ཤེས་དགོས་ན་ཐུག་མེད་དུ་འགྱུར་ཞིང་ཤེས་པར་ཡང་མི་སྲིད་དེ། དུས་མི་མཉམ་ན་ནི་འགགས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པའི་ཡུལ་མི་ཤེས་ཤིང་། དུས་མཉམ་པ་ན་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པས་ཤེས་མི་སྲིད་
14-1-10b
དོ། །དེས་ན་གང་ཚེ་གཞན་དབང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་རང་གིས་མི་མཐོང་ལ། རང་ལས་གཞན་པ་དག་གིས་ཀྱང་མི་མཐོང་བས་ན། དེ་གསལ་བའམ་མི་གསལ་བ་ཞེས་ཁྱད་པར་དཔྱོད་པ་ནི་དོན་མེད་དེ། ཁྱད་གཞི་མཐོང་མ་མྱོང་བ་ལ་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་རྣམ་པར་བཞག་པ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མོའི་ལུས་ཀྱི་འགྱིང་བག་དང་སྟབས་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་རྣམ་བཞག་བྱེད་པ་དང་འདྲའོ། །ཡང་རྣམ་རིག་སྨྲ་བས་དེ་ལྟར་མངོན་སུམ་ཚད་མས་བདེན་པར་སྒྲུབ་མ་ནུས་ནས། སླར་རྗེས་སུ་དཔག་པས་རང་རིག་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ། གལ་ཏེ་ཤེས་པ་རང་གིས་རང་ཉམས་སུ་མྱོང་བའམ། རང་རིག་པ་ཡོད་པ་མིན་ན། སྔར་ཉམས་སུ་མ་མྱངས་ན་ཕྱིས་དྲན་པ་སྐྱེ་མི་སྲིད་དེ་རྒྱུ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་བཞིན་ཡིན་པ་དེས་ན་སྔར་ཡུལ་སྔོ་སོགས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དྲན་པ་བཞིན་དུ་སྔོ་སོགས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱང་ད་ལྟ་དྲན་པ་ཡོད་པ་མངོན་སུམ་པ་འདི་ཇི་ལྟར་འཐད་ཟེར་ན། ད་ལྟ་སྔོ་འཛིན་རྣམ་ཤེས་དྲན་པ་ནི་སྔར་སྔོ་འཛིན་རང་གིས་རང་མྱོང་བའི་འབྲས་རྟགས་མིན་ཏེ། གཞན་སྔོ་སོགས་ཡུལ་མྱོང་བ་དེ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་འབྲེལ་པ་ལས་ད་ལྟ་ཡུལ་ཅན་སྔོ་འཛིན་ཀྱང་དྲན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདིར་སྔོན་པོ་དང་བྲལ་བའི་སྔོ་འཛིན་ཡན་གར་བ་ནི་ནམ་ཡང་དམིགས་པ་མིན་པས་ན། ནམ་སྔར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་སྔོན་པོ་དྲན་པ་ན་དེ་འཛིན་བྱེད་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པ་དྲན་པའི་རྟོག་པའང་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི། སྔོན་པོ་ལས་ལོགས་སུ་ཆད་པའི་སྔོ་འཛིན་ཞིག་སྔར་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དཔེར་ན་དགུན་དུས་དུག་ཅན་གྱི་བྱི་བས་རྨུགས་པ་ན་རྨུགས་པ་ཙམ་མྱོང་གི་དེ་དུས་དུག་ཉམས་སུ་མ་མྱངས་ཀྱང་། སླར་དཔྱིད་འབྲུག་གི་སྒྲས་དུག་བསླངས་པར་གྱུར་པ་ན་སྔར་རྨ་དང་མཉམ་དུ་བདག་ལ་དུག་ཞུགས་སོ་ཞེས་སྔར་གྱི་དུག་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་གདོད་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །ཡང་འདི་ལྟར་ཞི་གནས་བསྒྲུབས་ནས་
14-1-11a
རྣམ་གནས་སྦྱོང་བ་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་གཞན་དག་དང་ལྡན་པ་ནི། གཞན་གྱི་སེམས་དག་ཀྱང་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ན་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བ་རང་ཉིད་རང་ལ་ཅི་ཕྱིར་མི་གསལ་ཏེ། རིང་བའི་སྤུ་མཐོང་ན་ཉེ་བའི་ཐག་པ་མཐོང་ངེས་པ་བཞིན་ནོ་ཟེར་ན། དེར་མ་ངེས་ཏེ་གསང་སྔགས་ལ་སོགས་པས་གྲུབ་པར་གྱུར་པའི་མིག་སྨན་མིག་ལ་བསྐུས་པའི་སྦྱོར་བ་ལས། ས་འོག་ན་གནས་པའི་གཏེར་གྱི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒྲིབས་ཤིང་ཆོད་པ་རྒྱང་རིང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་མཐོང་ཡང་། ཤིན་ཏུ་ཉེ་བ་མིག་སྨན་ཉིད་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་མིན་པ་བཞིན་ནོ།

理据也不成立，因为灯自明自照是由灯之外的了解对境的心识来认知和表达的，那么心自我明照是由何心识了知而如此表述呢？是心自己了知心自明，还是另一个不同的心识来了知？第一种情况不合理，因为这正是需要分析的问题所在；若需要另一个与该心识不同的心识来了知，则会导致无穷后退，而且根本不可能了知，因为若时间不同，则无法了知已灭或未生的对象；若时间相同，则无相互依存关系，不可能了知。
因此，当依他起的心识既不能自见，也不能被他见时，讨论它是明还是不明就毫无意义，这就像对从未见过的对象安立特征，如同描述石女儿的姿态风韵一样。
唯识师见直接现量不能证明真实存在，又用推理来证明自证存在：若心不能自我体验或自证，就不可能有后来的忆念生起，如同无因之果；既然现在能忆念过去所经验的蓝色等，也能忆念当时经验蓝色等的心识，这如何解释？
答：现在忆念蓝色识并非过去蓝色识自我体验的果性标志，而是因为与经验对象蓝色等的关联，现在才能忆念蓝色识。这里从未观察到离开蓝色的独立蓝色识，因此当忆念过去经验的蓝色时，也生起持取对象之心识相的分别，而非由于过去曾经验了独立于蓝色之外的蓝色识。
这就像冬季被毒鼠咬伤时，只是经验到被咬而未体验到毒性，但到春季雷声唤醒毒性时，才首次生起"当时伤口同时有毒进入我体内"的认知一样。
再者，唯识师说：修成止观后，具足其他修习明察等因缘的人，能见他人的心，为何不能明见最为接近的自己的心呢？如同能见远处的毛发，必定能见近处的绳子一样。
对此回应：此例不确定，如同眼药——通过密咒等成就的眼药涂于眼睛的方法，能够看见远处被遮蔽阻隔的地下宝瓶等，但却无法看见极近的眼药本身。


 །ཡང་ན་བུམ་པ་དང་མིག་སྨན་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་མིན་པས་ན་རྐྱེན་གཞན་ལྡན་པ་གཞན་མཐོང་གི་དཔེར་སོང་བས་རང་མཐོང་གི་དཔེར་མི་རུང་བར་མ་ཟད་གནོད་དོ་ཞེས་འཆད་པ་དག་ཀྱང་སྣང་ངོ་། །དེ་ལ་རྣམ་རིག་སྨྲ་བ་ན་རེ། ཤེས་པ་ཉིད་གསལ་ཞིང་རིག་པ་མིན་ན་རང་མི་གསལ་བས་གཞན་ཡང་གསལ་མི་ནུས་ལ། དེ་ལྟར་ན་མིག་གིས་མཐོང་བ་དང་། རྣ་བས་ཐོས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་ཤེས་པའི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ཀུན་གསལ་རིག་གི་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་གཞག་བྱ་དགོས་ཀྱི་གཞན་དུ་དེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་མཐོང་ཐོས་དང་ཤེས་པ་འདི་དག་མ་བརྟགས་ཉམས་དགའ་བ་ཙམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བརྗོད་ན་ནི། འདིར་དགག་པ་མིན་ཏེ་དེ་དགག་མི་ནུས་ལ་དགག་ཀྱང་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཅི་ཞིག་འགོག་ཅེ་ན། འདིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དངོས་པོ་ཀུན་ལ་དེར་ཞེན་གྱི་བདེན་པར་རྟོག་པ་བཟློག་བྱ་ཡིན་ནོ། །འདིར་མཐོང་བ་མངོན་སུམ་དང་། ཐོས་པ་གང་ཟག་གཞན་ནམ་ལུང་ལས་དང་། ཤེས་པ་རྗེས་དཔག་ཚད་མའི་སྒོ་ནས་བཞག་པའི་ཐ་སྙད་ལ་འགྲེལ་བས་བཤད་དོ། །མདོར་ན་རང་རིག་པ་འགོག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་འགོག་པ་ཡིན་གྱི་བེམ་པོ་ལས་ལོག་ཙམ་ལ་
14-1-11b
ཐ་སྙད་དུ་རང་རིག་པར་འདོགས་པའི་ཚུལ་དེ་འགོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཀག་ན་རང་བློ་རང་ལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པར་ཁས་ལེན་དགོས་པས་རང་གཞན་གྱི་བློ་ཤེས་པས་གཅོད་ཚུལ་ལ་ཁྱད་མེད་དུ་ཐལ་བ་དང་། རང་རྒྱུད་ལ་བློ་ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་མི་རིགས་པ་དང་། མཐར་དོན་རིག་གི་ཐ་སྙད་ཀྱང་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་བ་སོགས་རིགས་པའི་དབང་ཕྱུག་གིས་ཇི་སྐད་གསུངས་པས་གནོད་ཅིང་། རང་རིག་འགོག་པའི་རིགས་པ་ཇི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་ཕུང་སོགས་འགོག་པའི་རིགས་པ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་འགོག་གི་ཐ་སྙད་དུ་བཀག་པའི་གཏན་མེད་མ་ཡིན་པར་ཤེས་དགོས་ཤིང་། ལུགས་འདིར་ཐ་སྙད་དུའང་རང་རིག་ཀུན་གཞི་ཁས་མི་ལེན་ཟེར་ཡང་འདིར་ཐ་སྙད་དུ་ནི་དགག་པའང་མེད་ལ་སྒྲུབ་པའང་མེད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་བཀག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཁ་ཅིག་གིས་དབུ་མ་པ་ཡིན་ན་ཀུན་གཞི་ཁས་ལེན་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཀུན་གཞི་ནི་རྣམ་རིག་པའི་ལུགས་ཡིན་ཟེར་ཡང་ལེགས་པར་མ་བརྟགས་པ་སྟེ། ཀུན་གཞི་བདེན་གྲུབ་ཏུ་ཁས་མ་བླངས་ན་ཐ་སྙད་དུ་ཁས་བླངས་པས་དབུ་མའི་ཚུལ་ཅི་ཞིག་ཉམས། ཐ་སྙད་དུ་ཁས་ལེན་མི་རུང་བ་ནི་ཐ་སྙད་དཔྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མས་གནོད་པ་སྤྱི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པའི་རིགས་པས་བཀག་ཚད་ཁས་མི་ལེན་ན་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་གཏན་མེད་དུ་ཁས་བླང་དགོས་སོ། །དེ་ཕྱིར་ཐལ་འགྱུར་བའི་གཞུང་དུ་ཀུན་གཞི་དོན་དམ་པར་བཀག་གི་ཐ་སྙད་དུ་མི་འགོག་ཀྱང་དེའི་རྣམ་གཞག་མཛད་དེ་སྒྲུབ་པའང་མིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རང་རིག་ཐ་སྙད་དུ་ཁས་ལེན་པ་ནི་རྟོག་གེའི་བག་ཆགས་གོམས་པའི་དབང་གིས་ཡིན་གྱི་ཁས་བླང་བར་མི་བྱ་ཟེར་བའང་གྱི་ན་སྟེ། དོན་དམ་པ་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ལ་རང་རིག་དང་ཀུན་གཞི་མི་དགོས་མོད། ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་བཞག་དཔྱོད་པ་ལ་མེད་དུ་མི་རུང་ཞིང་ཐ་སྙད་དཔྱོད་པའི་ཚད་མས་གྲུབ་ན་དེ་ཐ་སྙད་དུ་མེད་ཅེས་འགོག་པའི་རིགས་པ་ནི་མེད་དོ། །
14-1-12a
གལ་ཏེ་རིགས་པ་ཅི་སྟེ་མེད། ཟླ་གྲགས་ཞི་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་ན་ཇི་སྙེད་ཅིག་བཤད་པ་འདི་མ་མཐོང་ངམ་ཞེ་ན། དེ་དོན་རིག་ལའང་མཚུངས་སོ། །མི་མཚུངས་ཏེ་དོན་རིག་ནི་ཐ་སྙད་དུ་མི་འགོག་གོ་ཞེ་ན། བདེ་སོགས་རང་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡང་ཐ་སྙད་དུ་ཇི་ལྟར་འགོག་སྟེ་མི་འགོག་གོ །

 །ཡང་ན་བུམ་པ་དང་མིག་སྨན་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་མིན་པས་ན་རྐྱེན་གཞན་ལྡན་པ་གཞན་མཐོང་གི་དཔེར་སོང་བས་རང་མཐོང་གི་དཔེར་མི་རུང་བར་མ་ཟད་གནོད་དོ་ཞེས་འཆད་པ་དག་ཀྱང་སྣང་ངོ་། །དེ་ལ་རྣམ་རིག་སྨྲ་བ་ན་རེ། ཤེས་པ་ཉིད་གསལ་ཞིང་རིག་པ་མིན་ན་རང་མི་གསལ་བས་གཞན་ཡང་གསལ་མི་ནུས་ལ། དེ་ལྟར་ན་མིག་གིས་མཐོང་བ་དང་། རྣ་བས་ཐོས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་ཤེས་པའི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ཀུན་གསལ་རིག་གི་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་གཞག་བྱ་དགོས་ཀྱི་གཞན་དུ་དེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་མཐོང་ཐོས་དང་ཤེས་པ་འདི་དག་མ་བརྟགས་ཉམས་དགའ་བ་ཙམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བརྗོད་ན་ནི། འདིར་དགག་པ་མིན་ཏེ་དེ་དགག་མི་ནུས་ལ་དགག་ཀྱང་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཅི་ཞིག་འགོག་ཅེ་ན། འདིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དངོས་པོ་ཀུན་ལ་དེར་ཞེན་གྱི་བདེན་པར་རྟོག་པ་བཟློག་བྱ་ཡིན་ནོ། །འདིར་མཐོང་བ་མངོན་སུམ་དང་། ཐོས་པ་གང་ཟག་གཞན་ནམ་ལུང་ལས་དང་། ཤེས་པ་རྗེས་དཔག་ཚད་མའི་སྒོ་ནས་བཞག་པའི་ཐ་སྙད་ལ་འགྲེལ་བས་བཤད་དོ། །མདོར་ན་རང་རིག་པ་འགོག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་འགོག་པ་ཡིན་གྱི་བེམ་པོ་ལས་ལོག་ཙམ་ལ་
14-1-11b
ཐ་སྙད་དུ་རང་རིག་པར་འདོགས་པའི་ཚུལ་དེ་འགོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཀག་ན་རང་བློ་རང་ལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པར་ཁས་ལེན་དགོས་པས་རང་གཞན་གྱི་བློ་ཤེས་པས་གཅོད་ཚུལ་ལ་ཁྱད་མེད་དུ་ཐལ་བ་དང་། རང་རྒྱུད་ལ་བློ་ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་མི་རིགས་པ་དང་། མཐར་དོན་རིག་གི་ཐ་སྙད་ཀྱང་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་བ་སོགས་རིགས་པའི་དབང་ཕྱུག་གིས་ཇི་སྐད་གསུངས་པས་གནོད་ཅིང་། རང་རིག་འགོག་པའི་རིགས་པ་ཇི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་ཕུང་སོགས་འགོག་པའི་རིགས་པ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་འགོག་གི་ཐ་སྙད་དུ་བཀག་པའི་གཏན་མེད་མ་ཡིན་པར་ཤེས་དགོས་ཤིང་། ལུགས་འདིར་ཐ་སྙད་དུའང་རང་རིག་ཀུན་གཞི་ཁས་མི་ལེན་ཟེར་ཡང་འདིར་ཐ་སྙད་དུ་ནི་དགག་པའང་མེད་ལ་སྒྲུབ་པའང་མེད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་བཀག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཁ་ཅིག་གིས་དབུ་མ་པ་ཡིན་ན་ཀུན་གཞི་ཁས་ལེན་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཀུན་གཞི་ནི་རྣམ་རིག་པའི་ལུགས་ཡིན་ཟེར་ཡང་ལེགས་པར་མ་བརྟགས་པ་སྟེ། ཀུན་གཞི་བདེན་གྲུབ་ཏུ་ཁས་མ་བླངས་ན་ཐ་སྙད་དུ་ཁས་བླངས་པས་དབུ་མའི་ཚུལ་ཅི་ཞིག་ཉམས། ཐ་སྙད་དུ་ཁས་ལེན་མི་རུང་བ་ནི་ཐ་སྙད་དཔྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མས་གནོད་པ་སྤྱི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པའི་རིགས་པས་བཀག་ཚད་ཁས་མི་ལེན་ན་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་གཏན་མེད་དུ་ཁས་བླང་དགོས་སོ། །དེ་ཕྱིར་ཐལ་འགྱུར་བའི་གཞུང་དུ་ཀུན་གཞི་དོན་དམ་པར་བཀག་གི་ཐ་སྙད་དུ་མི་འགོག་ཀྱང་དེའི་རྣམ་གཞག་མཛད་དེ་སྒྲུབ་པའང་མིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རང་རིག་ཐ་སྙད་དུ་ཁས་ལེན་པ་ནི་རྟོག་གེའི་བག་ཆགས་གོམས་པའི་དབང་གིས་ཡིན་གྱི་ཁས་བླང་བར་མི་བྱ་ཟེར་བའང་གྱི་ན་སྟེ། དོན་དམ་པ་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ལ་རང་རིག་དང་ཀུན་གཞི་མི་དགོས་མོད། ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་བཞག་དཔྱོད་པ་ལ་མེད་དུ་མི་རུང་ཞིང་ཐ་སྙད་དཔྱོད་པའི་ཚད་མས་གྲུབ་ན་དེ་ཐ་སྙད་དུ་མེད་ཅེས་འགོག་པའི་རིགས་པ་ནི་མེད་དོ། །
14-1-12a
གལ་ཏེ་རིགས་པ་ཅི་སྟེ་མེད། ཟླ་གྲགས་ཞི་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་ན་ཇི་སྙེད་ཅིག་བཤད་པ་འདི་མ་མཐོང་ངམ་ཞེ་ན། དེ་དོན་རིག་ལའང་མཚུངས་སོ། །མི་མཚུངས་ཏེ་དོན་རིག་ནི་ཐ་སྙད་དུ་མི་འགོག་གོ་ཞེ་ན། བདེ་སོགས་རང་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡང་ཐ་སྙད་དུ་ཇི་ལྟར་འགོག་སྟེ་མི་འགོག་གོ །


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
或者说，由于瓶子和眼药不会变成同一本质，因此[这个例子]作为具有其他条件、[通过]见他者的比喻，不仅不适合作为见自身的比喻，而且还有害，有些人也这样解释。对此，唯识论者说：如果意识本身不是明晰的认知，那么由于自身不明晰，也就无法使其他[对象]明晰。这样一来，眼见、耳闻和意识的所有概念都将中断，因为这一切都必须依赖于明晰认知的意识来建立，否则这是不可能的。
如果仅就未经检验的愉快体验而言来讨论这些见、闻和知，那么在这里并不否定它们，因为既不能否定它们，也没有必要否定它们。那么否定什么呢？在这里，应该遮止的是对作为痛苦根源的一切事物执着为真实的概念。在这里，"见"指直接感知，"闻"指从他人或经典中[得知]，"知"指通过推理量而建立的概念，如注释中所说。
总之，否定自证是在胜这些是对原文的完整直译成简体中文：
或者说，因为瓶子和眼药不能成为同一本质，所以依赖其他条件而成为见他的比喻，不仅不适合作为见自的比喻，而且有害，有这样解释的观点。对此，唯识论者说：如果意识本身不是明晰和觉知的，自己不明晰就无法使他物明晰。这样一来，眼见、耳闻和意识的所有名言都将断绝，因为这一切都必须依赖于明晰觉知的意识来建立，否则就不可能存在。如果只是就未经观察的愉悦体验而言的见闻识，在这里并不否定它，因为无法否定它，也无需否定。那么否定什么呢？这里要遮除的是作为痛苦之因的所有事物上执著为真实的妄念。此处"见"是指现量，"闻"是指从他人或经典而来，"识"是指通过比量所建立的名言，注释中如是解释。
总之，否定自证是在胜义中否定，而不是否定在世俗中将区别于无情物的[状态]命名为自证的方式。如果否定这一点，就必须承认自己的心对自己是隐蔽的，这将导致认识自心和他心没有差别的过失，也无法合理地证明自相续中有心识，最终连对境的名言也会断绝，如理论大师所言会受到这些[过失]的损害。所有用来否定自证的所有理由，都像否定蕴等一样，是在胜义中否定，而不是在世俗中否定为完全不存在，应当了解这一点。虽然有人说在这一体系中连世俗中的自证和阿赖耶识也不承认，但在此世俗谛中既无所遮也无所立，只是在胜义中否定而已。
对此，有人说如果是中观派就不应该承认阿赖耶识，因为阿赖耶识是唯识宗的主张，但这是没有深入观察的[说法]。如果不承认阿赖耶识为真实存在，那么在世俗中承认它有什么损害中观的立场呢？世俗中不应承认的是被考察世俗的量所否定的，如普遍常法等，而不是凡被胜义理论否定的都不能承认，否则就必须承认蕴界处等也完全不存在。因此，在应成派的论著中，虽然在胜义中否定阿赖耶识，但在世俗中并不否定，然而也不进行其安立来证明它。
同样，在世俗中承认自证是由于习惯于分别思维的熏习力，而说不应承认它也是无理的。虽然在抉择胜义时不需要自证和阿赖耶识，但在考察世俗安立时却缺一不可，如果为考察世俗的量所成立，就没有在世俗中否定它的理由。
若问："为什么没有理由？难道没有看到月称、寂天等论著中所说的众多[否定自证的]理由吗？"这[问题]对境识也同样适用。[若说]"不同，因为不在世俗中否定境识。"[那么]如何在世俗中否定自己体验乐等[的自证]呢？不能否定。


 དེས་ན་སེམས་བདེན་གྲུབ་ཏུ་འདོད་པ་ལ་རང་རིག་པ་མི་འཐད་ཀྱང་བདེན་མེད་དུ་འདོད་པ་ལ་རང་རིག་པའི་ཐ་སྙད་ཤིན་ཏུ་འཐད་པར་ཡང་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཇི་བཞིན་རྟོགས་པ་ནི་སྔར་ཡང་ཉུང་ངོ་། །
遮假相唯识宗之争
གཉིས་པ་རྣམ་རྫུན་པའི་རྩོད་སྤོང་ནི། གལ་ཏེ་རྣམ་རྫུན་པ་རྣམས་འདི་སྙམ་དུ་ཕྱི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་འདི་སེམས་ལས་གཞན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཕྱི་དོན་མི་འགྲུབ་བོ། །འོ་ན་ནང་གི་སེམས་ཉིད་དེར་སྣང་ངམ་སྙམ་ན་དེའང་མིན་ཏེ། སེམས་དང་གཞན་མིན་པའམ་གཅིག་ཡིན་ན་སེམས་གཅིག་པ་ཆ་མེད་དུ་གྲུབ་པ་ཉམས་པ་དེས་ན་འདི་མཁའ་ལ་སྐྲ་ཤད་ཀྱི་སྣང་བ་ལྟར་གཞི་མེད་ཀྱི་སྣང་བ་ཙམ་དུ་འདོད་དེ་སེམས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ཤེལ་སྒོང་དག་པ་བཞིན་དུ་གནས་སོ་སྙམ་ན། ཁྱོད་སེམས་དངོས་པོར་འདོད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པ་དེ་གཞན་མིན་ཏེ་རྣམ་པ་དངོས་པོ་མེད་པར་འདོད་པས་དངོས་དངོས་མེད་ཀྱི་གཞི་མཐུན་མི་སྲིད་པས་སོ། །གནོད་པ་དེར་དོགས་ནས་སེམས་ལས་གཞན་ཡང་མིན་ནོ་ཟེར་ན་སེམས་ཀྱང་དངོས་པོར་མེད་པར་ཐལ་ཏེ་དངོས་མེད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་གཅིག་ཡིན་པས་སོ། །གཉིས་ཀ་མིན་པར་ཁས་བླངས་པས་ཕྱོགས་གཉིས་ཀའི་སྐྱོན་མེད་དོ་སྙམ་ན་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་ཏེ། གཞན་མིན་ཞེས་པས་གཅིག་ཏུ་ཁས་བླངས་ལ། གཞན་མིན་པའང་མིན་ཞེས་དགག་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྣལ་མ་གོ་བས་གཞན་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་པས་འགལ་བ་གཞི་གཅིག་ལ་འདུ་བས་མི་འཐད་ཅིང་དངོས་པོ་ལ་དེ་གང་རུང་
14-1-12b
ལས་འོས་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱ་བོད་ཀྱི་འགྲེལ་བ་ཕལ་ཆེ་བ་ལྟར་ན། སྔོ་སོགས་རྣམ་པ་དེ་དངོས་པོ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་སེམས་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕྱི་དོན་དུ་མི་འགྱུར། གཞན་མིན་ན་སེམས་ཀྱང་དངོས་པོར་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྲུ་གཉེར་བར་མཛད་དོ། །སེམས་དངོས་པོར་མེད་ན་ལྟ་བྱེད་དུ་མི་རུང་སྙམ་ན། ཇི་ལྟར་ཁྱོད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཕྱི་དོན་བདེན་པ་མིན་ཀྱང་བལྟ་བྱ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་བཞིན་ཡིད་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་བདེན་མེད་ཡིན་ཀྱང་ལྟ་བྱེད་དུ་འཐད་དོ། །གོང་དུ་དགག་པ་དང་འདིར་སྒྲུབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་སོ། །གལ་ཏེ་འཁོར་བ་འདི་ནི་གཞན་དབང་གི་སེམས་དངོས་པོར་གྲུབ་པའི་རྟེན་ཅན་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་ན་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་གྱི་འཁོར་བའི་སྣང་བ་འདི་འབྱུང་མི་རིགས་ཏེ། རྟེན་གཞི་མེད་པས་ན་འཇིམ་པ་མེད་པའི་བུམ་པ་དང་། སྣལ་མ་མེད་པའི་སྣམ་བུ་བཞིན་ནོ་སྙམ་ན། འཁོར་བ་འདི་དངོས་པོ་ཡིན་ན་སེམས་དང་གཅིག་གམ་ཐ་དད། གཅིག་ན་འབྲལ་མི་རུང་ལ། གཞན་ན་སེམས་ཙམ་གྱི་གྲུབ་མཐའ་ཉམས་པས་དངོས་མེད་དུ་འདོད་མོད། དེ་འདྲའི་འཁོར་བ་དངོས་མེད་ལ་དོན་བྱེད་པ་མེད་པས་དེ་དངོས་པོར་གྲུབ་པའི་སེམས་ལ་བརྟེན་པར་གྱུར་པས་ན། འཆིང་གྲོལ་གྱི་དོན་བྱེད་པར་ཅི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ་རི་བོང་གི་རྭ་ལག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་ས་རྐོ་བ་མི་སྲིད་པ་བཞིན་དངོས་མེད་ནི་གང་ལའང་བརྟེན་པ་མིན་ཏེ། གལ་ཏེ་བརྟེན་པར་གྱུར་ན་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་དངོས་པོར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་གཞན་དུ་མཁའ་འདྲ་ཞེས་པ་ཕ་རོལ་ལ་གནོད་པ་སྟོན་པའི་ཚིག་ཏུ་སྦྱར་བ་ཡོད་ཀྱང་འདིར་བཤད་པ་ལྟར་བདེའོ། །དངོས་མེད་ཅེས་པ་ཐ་སྙད་དུའང་མེད་པའི་གཏན་མེད་ལ་བརྗོད་པ་དང་། བདེན་པའི་དངོས་པོར་མེད་པའི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་བརྗོད་པ་གཉིས་ཡོད་པས། བདེན་དངོས་མེད་ཀྱང་སྣང་བར་ཤིན་ཏུ་འཐད་པ་མ་རྟོགས་ནས་དངོས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གཏན་
14-1-13a
མེད་ལྟ་བུར་བཟུང་བ་ལ་ལན་འདེབས་ཚུལ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
因此，虽然对于认为心是真实存在的观点而言，自证是不合理的，但对于认为心是无实有的观点而言，自证的名言是非常合理的，应当了解这一点，过去也很少有人如实了解这一点。
遮假相唯识宗之争
第二、驳斥假相唯识宗的争论是：如果假相唯识宗认为，显现为外境形象的如幻现象不是成立为心以外的外境对象，外境不能成立。那么，是内心本身显现为那样吗？那也不是，因为如果它与心非异或者是一体，那么心是单一无分的这一成立就会破坏。因此，这仅仅是如同空中毛发般无基础的显现，心的自性是离一切相的，如同清净水晶球那样存在。
[对此回答]：如果你认为心是实有，那么这些形相怎么会不是[与心]相异的呢？因为你认为形相是无实有的，而实有与无实有不可能有共同基础。如果担心这种过失而说"也不是与心相异"，那么心也将成为无实有，因为它与无实有的形相是一体。如果认为通过承认两者都不是就能避免两方面的过失，那就太愚痴了，因为"非异"意味着承认为一体，而"也非非异"通过双重否定表示肯定，因此是承认为相异，如此相互矛盾聚于一处，不合理，而且在实有中除了是其中之一外别无选择。
按照大多数汉藏注释的解释，如果这蓝色等形相是实有，那么它怎么不会成为与那心相异的外境呢？如果非异，心也将成为无实有。[这是对原文的解读]。
如果认为心若无实有则不适合作为能见者，[答]：就如同你认为如幻的外境虽然不是真实的，但仍是所见对象，同样地，如幻的无实有的心也适合作为能见者。[上文是]就否定而言，此处是就肯定而言。
如果认为这轮回是依赖于实有的依他起心，否则就会像虚空一样成为完全不存在，轮回的显现将不合理出现，因为没有基础，就像无泥的瓶子和无线的毛毯一样。[对此回答]：如果这轮回是实有，它与心是一体还是相异？若是一体，则不应分离；若是相异，则唯识的宗义就被破坏，所以承认它是无实有。这样的无实有轮回没有实际功能，若依赖于实有的心，那么怎么能有束缚与解脱的作用呢？就像即使兔角依赖于手也不可能挖地一样，无实有不依赖于任何东西，如果依赖，就会成为因果的实有。
"否则如空"这句话虽然可以用来指出对方的过失，但在这里按照所解释的理解更为合适。"无实有"有两种说法：一是指在名言中也不存在的完全不存在；二是指如幻般没有真实的存在。因为[批评者]没有理解虽然没有真实存在但可以显现是非常合理的，所有实事论者都把它当作完全不存在，这里是对此进行回应的方式。


 །དེ་ལྟར་འཁོར་བ་དངོས་མེད་དང་སེམས་དངོས་པོ་གཉིས་ནམ་ཡང་མི་འབྲེལ་བས་ན་སེམས་ཙམ་པ་ཁྱོད་ཀྱི་སེམས་ནི་གྲོགས་གཟུང་བ་མེད་པར་རང་རིག་རང་གསལ་གཅིག་པུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། གང་ཚེ་དེ་ལྟར་སེམས་གཟུང་བ་དང་བྲལ་བ་དེ་ཚེ་འཛིན་པས་ཀྱང་སྟོང་ཞིང་གཉིས་སྟོང་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་གྱུར་པས་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཐོག་མ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ་ལམ་འབད་རྩོལ་ལ་ལྟོས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནའང་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་རྣམ་རིག་ཙམ་དུ་བརྟགས་ཤིང་གྲུབ་པའི་མཐའ་བཞག་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཙམ་གྱི་སྒྲས་སེམས་ལས་གཞན་པའི་དོན་འགོག་པར་བྱེད་ཅིང་གཉིས་སྟོང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྒྲུབ་པར་འདོད་ཀྱང་། གཉིས་སྣང་དགག་མི་དགོས་ལ་གཉིས་སྟོང་བསྒྲུབ་མི་དགོས་པས་ན་ལམ་དེས་ཅི་ཞིག་བྱ། དེས་ན་རྣམ་པ་མེད་པར་ཁས་བླངས་ན་འཁོར་བའི་སྣང་བ་གཞི་མེད་དུ་འགྱུར་བས་མྱོང་བ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་རོ། །
遮谴道
གཉིས་པ་ལམ་ལ་རྩོད་སྤོང་ནི། ཇི་ལྟར་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་འདི་དག་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཤེས་ཀྱང་དེས་ཉོན་མོངས་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་ཚེ་སྒྱུ་མ་མཁན་རང་གིས་སྤྲུལ་པའི་བུད་མེད་མཛེས་མ་ལ་སྒྱུ་མའི་སྣང་བར་ཤེས་ཀྱང་དེའི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཀྱང་དེ་ལ་ཆགས་པ་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ་སྙམ་ན། སྒྱུ་མའི་བུད་མེད་དེ་བྱེད་པ་པོ་ནི་ཤེས་བྱ་གང་ལའང་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་མ་སྤངས་ཏེ། འདི་ལྟར་དེས་བདག་གཉིས་སུ་འཛིན་པའི་ཀུན་རྟོག་ལ་གཉེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཉམས་སྨད་པར་བྱས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཡུལ་སྒྱུ་མའི་བུད་མེད་མཛེས་མ་དེ་མཐོང་བ་ན། མཐོང་མཁན་བྱེད་པ་པོ་དེའི་རྒྱུད་ལ་ནི་གཉེན་པོ་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་བག་ཆགས་ཤིན་ཏུ་ཉམ་ཆུང་བས་ཆགས་པ་
14-1-13b
གཏན་ནས་ལྡོག་ག་ལ་ནུས་ཏེ། དེའི་རྒྱུད་ལ་བདེན་འཛིན་དང་དངོས་སུ་འཛིན་སྟངས་འགལ་པའི་སྟོང་ཉིད་ནི་མེད་ལ། ཕྱི་རོལ་གྱི་བུད་མེད་དངོས་ཀྱིས་སྟོང་པར་མཐོང་བ་དེས་ཀྱང་སྒྱུ་མའི་བུད་མེད་དེ་དོན་དུ་གཉེར་ཞིང་འགྲོགས་པར་རེ་བ་སོགས་མི་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་འདོད་པའི་རྩ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཡིན་ལ། དེ་སྤྲོས་པ་ལས་སྐྱེ་ཞིང་ཀུན་རྟོག་གི་སྤྲོས་པ་དེ་དག་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགོག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་རྣམས་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ཐག་པར་སྦྲུལ་མེད་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་ལྡོག་ཅིང་ལྷན་སྐྱེས་རྣམས་གཉེན་པོ་རྒྱུད་ལ་གོམས་པས་རིམ་གྱིས་སྤངས་ཞིང་མཐར་བློ་གཉེན་པོའི་ངང་དུ་གྱུར་པ་ན་ས་བོན་ཕྲ་བའང་སླར་མི་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་དུ་ལྡོག་སྟེ་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་མུན་པ་གཏན་མི་གནས་པ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་དངོས་པོར་མངོན་ཞེན་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་གཉིས་ཀའང་ཀུན་རྟོག་གི་སྤྲོས་པ་ལས་མ་འདས་ན་གླང་ཆེན་གྱི་ཁྲུས་བཞིན་དུ་སླར་ཡང་རྟོག་པའི་དྲྭ་བར་ཆུད་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཀུན་རྟོག་ཇི་ལྟར་འགོག་སྟེ་འགོག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། གང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པའི་སྟོང་ཉིད་དུ་གོམས་པས། དེ་དང་འཛིན་སྟངས་འགལ་བ་དངོས་པོར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་སྤོང་བར་འགྱུར་ལ། དེའི་ཚེ་དངོས་མེད་དུ་འཛིན་པ་དེའང་གཞན་བསལ་བའི་རྟོག་པ་ཙམ་སྟེ་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་ཡང་དག་ཏུ་གྲུབ་པ་མེད་པར་རྟེན་འབྱུང་གི་རིགས་པས་གཏན་ལ་ཕབ་ནས། དངོས་དང་དངོས་མེད་ཅི་ཡང་བདེན་པར་གྲུབ་པ་མེད་པར་གོམས་པས་མེད་པར་ཞེན་པ་དེའང་ཕྱི་ནས་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཡོད་དང་མེད་པ་འདི་གཉིས་མེད་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གིས་འདི་ཤེས་ངེས་པར་འབྱུང་། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
因此，由于无实有的轮回与实有的心永远不相关联，你们唯识宗的心将成为没有所取对象的伴侣，只是自证自明的独一无二体。当心如此离开所取对象时，也就空了能取，当二取空直接显现时，真实性就显现了，因此一切众生从一开始就成为如来，不需依赖勤修道路。既然如此，宣称"一切法唯心"，建立唯识的宗义有什么好处呢？这样，虽然"唯心"一词是用来否定心以外的对象，并希望证明二取空的真实性，但[实际上]既不需要否定二取显现，也不需要证明二取空，那么这条道路有什么用呢？因此，如果承认没有形相，轮回的显现就会成为无基础的，一切经验都将中断。
遮谴道
第二、对修道的争论辩解：如何理解即使知道内外诸法如幻，也不能因此遣除烦恼？就像幻术师自己创造的美丽女子，即使知道是幻术显现，作为创造者本人也会对她生起贪欲一样。
[对此回答]：那位创造幻术女子的作者，对任何所知对象都未断除烦恼习气，因为他丝毫未用对治智慧来削弱执二我的分别念。因此，当他看到幻化的美丽女子这一对境时，在见者即创造者的相续中，空性对治的习气极其微弱，如何能完全遣除贪欲呢？在他的相续中没有与实执直接相违的空性[见解]，正如看到外在的女子是空的，也不会对幻术女子产生追求和希望结交等[想法]。
因此，欲望的根源是分别念，它从戏论中生起，而这些分别戏论由空性来遣除。其中，遍计[烦恼]如同了解绳子上没有蛇一样，仅仅通过见到真相就能遣除；俱生[烦恼]则通过在相续中修习对治而逐渐断除，最终当心变为对治的本性时，连微细的种子也不再生起，就像在太阳轮中黑暗完全不能存在一样。
那么，如果执著实有和执著空性两者都不超出分别戏论，就像大象洗澡后又沾满尘土一样，又落入分别之网，你如何遣除分别念？它不能被遣除吧？
[对此回答]：通过修习一切法无自性的空性，就能断除与之持相违的执著实有的习气。此时，执著无实有也只是遣除他法的分别念而已，通过缘起理论确立事物的真实情况并无实有成立，修习无论有无都不是真实成立，随后也能断除执著于无的观念。如经中所说："有与无二者皆为空性法，菩萨了知此必定得解脱。"
;


 །དེ་ལ་དངོས་པོ་ནི་མེད་པར་བཀག་ཀྱང་། དེ་བཀག་པའི་མེད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་དགག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བཀག་ན་སླར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ལྡོག་སྟེ་མེད་པ་
14-1-14a
འགོག་པ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་ན། རེ་ཞིག་ཐོག་མེད་ནས་གོམས་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཞེན་པ་དེའི་ངོར་བྱས་ནས་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་ཅིང་གོམས་པར་བྱེད་དེ། དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་པར་མ་ཤེས་ན་གནས་ལུགས་མཐའ་བྲལ་ལ་ངེས་པ་སྐྱེ་བའི་སྐབས་གཏན་མེད་པས་སོ། །འོན་ཀྱང་མེད་པ་ཉིད་དེ་ཙམ་ཁོ་ན་གནས་ལུགས་མཐར་ཐུག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ཚེ་གཟུགས་སོགས་དངོས་པོ་གང་ཞིག་མེད་དོ་ཞེས་བརྟག་བྱའི་དངོས་པོ་དེ་ཐ་སྙད་དུ་རང་གི་ངོ་བོས་སྐྱེ་བ་སོགས་སུ་མི་དམིགས་ན། དེ་ཚེ་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་དངོས་མེད་ཀྱང་རྟེན་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བས་ན། བློ་ཡི་མདུན་ན་དམིགས་གཏད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ཇི་ལྟར་གནས་ཏེ་གནས་མི་སྲིད་དེ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་སྐྱེ་བ་མེད་ན་དེ་ཤི་བའང་མི་དམིགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་མེད་པ་ནི་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བཞག་པ་ཙམ་ལྟོས་མེད་དུ་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་ནི་མེད་དོ། །འོ་ན་ཡོད་པ་བཀག་ནས་མེད་པ་སྒྲུབ། སླར་ཡང་མེད་པའང་བཀག་ནས་ཡོད་པ་སྒྲུབ། དེ་གཉིས་རེས་མོས་སྤེལ་བས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཟེར་ན། རྣམ་ཤེས་ལ་རྟོན་ཅིང་ཚུར་མཐོང་རྟོག་གེའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དག་ལ་གླང་ཆེན་གྱི་ཁྲུས་དང་འདྲ་བའི་ཀུན་རྟོག་འདི་ལྟ་བུ་འབྱུང་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་བདེན་ཏེ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་ཉིད་ནི་སྐལ་དམན་རྣམས་སྐྲག་པའི་གནས་ཆེ་བའི་རབ་ཡིན་པས་དེའི་ཚུལ་ནི་མི་ཤེས་ཤིང་། དངོས་མེད་དུ་བསྟན་ན་ཆད་སྟོང་དུ་བཟུང་། སྣང་བཅས་སུ་བསྟན་ན་བདེན་གྲུབ་ཏུ་བཟུང་། ཟུང་འཇུག་ཅེས་བརྗོད་ན་ཐ་གུ་དཀར་ནག་བསྒྲིལ་བ་ལྟ་བུའི་དོན་དུ་བཟུང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅེས་བརྗོད་ན་ཅང་མེད་ཅི་མེད་ཧྭ་ཤང་གི་ལྟ་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་ལས་མི་འཆར་བ་ཡིན་ཏེ། ཟབ་མོའི་མཐར་ཐུག་པའི་ཆོས་འདི་ཀུན་གྱིས་བདེ་བླག་ཏུ་ཤེས་ནུས་ན། དེ་དག་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དག་ལས་འདས་ཤིང་
14-1-14b
འཕགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་བལྟ་དཀའ་ཞིང་ཤེས་པར་དཀའ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་ཇི་སྟེ་གསུང་། དེའི་ཕྱིར་ན་སློབ་དཔོན་ཀླུས། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལྟ་ཉེས་ན། །ཤེས་རབ་ཆུང་རྣམས་ཕུང་བར་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་སྦྲུལ་ལ་བཟུང་ཉེས་དང་། །རིག་སྔགས་ཉེས་པར་བསྒྲུབས་པ་བཞིན། །དེ་ཕྱིར་ཞན་པས་ཆོས་འདི་ཡི། །གཏིང་རྟོགས་དཀའ་བར་མཁྱེན་གྱུར་ནས། །ཐུབ་པའི་ཐུགས་ནི་ཆོས་བསྟན་ལས། །རབ་ཏུ་ལོག་པར་གྱུར་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེས་ན་གང་རུང་རེ་བཀག་ནས་ཅིག་ཤོས་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ་མཐའ་ཐམས་ཅད་བཀག་ནས་མཐར་དགག་སྒྲུབ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གདོད་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་བཞིན་དུ་སྣང་བའི་སྟོང་དང་རྟེན་འབྱུང་ཡེ་ནས་འདུ་འབྲལ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་མཉམ་པ་ཆེན་པོ་ལ་ངེས་ཤེས་གཏིང་ནས་མ་རྙེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཚོགས་བསགས་ཤིང་། མཚན་ཉིད་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཞབས་ལ་གཏུགས་པར་བྱས་ནས་ཡང་དག་པའི་གནད་དང་ལྡན་པའི་གོམས་པ་ཡུན་བསྲིང་པར་བྱ་སྟེ། ཐོས་པས་དྲེགས་ཤིང་ཚུར་མཐོང་གི་དཔྱོད་པ་ཕལ་ཆེ་བས་བསྐལ་པ་བརྒྱར་འབད་ཀྱང་ཕྱོགས་ཙམ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་དམ་པའི་ཞལ་ནས་གདམས་པ་འདི་ཁོ་ན་ལམ་དོན་གཉེར་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་ནོར་དུ་བྱ་བར་རིགས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་གང་ཡང་བློ་ཡི་མདུན་ན་མི་གནས་པ་དེའི་ཚེ། དེ་ལས་གཞན་བདེན་པར་གྲུབ་པའི་རྣམ་པ་གཞན་མེད་པས་ན་བདེན་འཛིན་གྱི་དམིགས་པའི་གཏད་སོ་མཐའ་དག་མེད་པར་སྤྲོས་པ་མ་ལུས་པ་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཡིན་ཏེ་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སྨྲ་བསམ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་ལྟ་བུའི་མཉམ་པ་ཉིད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
关于这一点，虽然否定了实有，但如何能否定那被否定后的无实有呢？因为否定它就会反转回实有，因为否定无实有就是肯定，并且无实有是对治等等。对此，首先，针对从无始以来习惯于执著事物为实有的[观点]，我们证明并修习无实有。因为如果不了解诸法无自性，就完全没有机会对超越边际的真实性生起定解。
然而，仅仅这种无实有并非究竟真实性。当色等事物被观察为无实有时，如果这些所观察的事物在名言中不以自性生起等，那么依赖于它们的无实有也因为缺乏实有的所依而不可能作为心前的所缘目标存在，就像不能存在不生的石女子之死亡一样。因此，无实有仅仅是依赖实有而安立的，并非独立自性成立的。
那么，否定实有后证明无实有，再否定无实有后证明实有，这种交替循环有什么用呢？对于依赖意识、凭借常人逻辑的人们来说，确实会出现如同大象洗澡后又沾满尘土般的这种分别念。不可思议的法性是下劣根器者极大恐惧的对象，他们不了解其本质：当教导无实有时，他们执为断灭空；当教导有显现时，他们执为真实存在；当提到双运时，他们理解为如同黑白线绞在一起；当说不可思议时，他们只能想象成什么都没有的和尚见。如果这些深奥究竟的法是每个人都能轻易理解的，为什么会说它们超越世间，是圣者难见难知的境界，是不可思议的呢？
因此，龙树上师说："对空性见解错误，智慧浅薄者将受害，如同错误抓蛇，或不当修持咒语。因此，了知弱者难以理解此法的深义，佛陀心意对说法转为极其退却。"
因此，不是否定一方而建立另一方，而是通过否定一切边际，最终进入超越否定与肯定的法性如是性。只要没有从根本上获得对本来无生而显现的空性和缘起从来不分离的伟大平等法性的定解，就应积累资粮，依止具备特殊品质的善知识，长时间进行具有正确要点的修习。圣者们教导：仅凭听闻而骄傲、主要依靠常人观察的人，即使努力百劫也不能了知其一点。这一教诫应成为追求道路者的心宝。
如此，当实有和无实有两者都不住于心前时，由于除此之外没有其他真实成立的形相，所以实执所缘的一切所依都不存在，一切戏论完全寂灭，唯由各自自证智慧所辨别，不可言说思议，如同虚空中心的平等性。
;


 །གནས་ལུགས་མཐར་ཐུག་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་
14-1-15a
དེའི་ཕྱིར། ཕུང་འདི་སྟོང་ཞེས་རྟོགས་ནའང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། །མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་སྐྱེ་མེད་གནས་ལ་དད་མ་ཡིན། །ཞེས་དང་། རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད། །ལྟ་ཀུན་ངེས་པར་འབྱིན་པར་གསུངས། །གང་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ལྟ་བ། །དེ་དག་བསྒྲུབ་ཏུ་མེད་པར་གསུངས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ་དངོས་དང་དངོས་མེད་དུ་ཞེན་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཚུལ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་སྟོང་ཉིད་བཅུ་དྲུག་ཏུ་བཤད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་ཁེགས་པའི་ཟུང་འཇུག་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རྟོགས་རིགས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ལ། དེར་དབུ་མ་ཆེན་པོ་ཞེས་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་དག་རང་བཞིན་གཞན་དངོས་དང་། །དངོས་དང་དངོས་མེད་ཉིད་ལྟ་བ། །དེ་དག་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ལ། །དེ་ཉིད་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དང་། གཞན་ལས་ཤེས་མིན་ཞི་བ་དང་། །སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། །རྣམ་རྟོག་མེད་དོན་ཐ་དད་མེད། །དེ་ནི་དེ་ཉིད་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་དེ་ལྟ་བུའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ནུབ་ནས་སྒྲིབ་པ་གཉིས་པོ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཤིང་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་ཐོབ་པར་བྱེད་དེ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་རྣམ་རྟོག་ལས། །དེ་དག་སྤྲོས་ལས་སྤྲོས་པ་ནི། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གཞུང་འདིར་ཡང་། ཉོན་མོངས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཡི། །མུན་པའི་གཉེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད། །ཅེས་པ་བཞིན་ནོ། །
遮谴果
གསུམ་པ་འབྲས་བུ་གཞན་དོན་ལ་རྩོད་སྤོང་ནི། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དབྱིངས་སུ་ནུབ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་གདུལ་བྱའི་དོན་དུ་འབད་རྩོལ་གྱི་སྤྲོས་པ་མི་མངའ་བས་དེས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཇི་ལྟར་མཛད་སྙམ་ན། དཔེར་ན་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་དང་། དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་དག་ལ་སྤྱོད་ཡུལ་ན་གནས་ཤིང་གསོལ་བ་
14-1-15b
འདེབས་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱའོ་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཀྱང་། ཇི་ལྟར་རེ་བའི་དོན་ཡོངས་སུ་སྐོང་བ་དེ་བཞིན་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་རྒྱལ་བའི་སྐུ་གང་ལ་གང་འདུལ་དུ་སྣང་ཞིང་ཆོས་སྟོན་པ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཕན་བདེའི་ཕྲིན་ལས་དུས་རྟག་ཏུ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སློབ་ལམ་གྱི་འབད་རྩོལ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་ནམ་ཡང་མི་གཡོ་བའི་མྱང་འདས་མཐར་ཐུག་པ་བརྙེས་པ་ན་འབད་རྩོལ་གྱི་རྟོག་པ་མེད་ཀྱང་། གཞན་དོན་དུ་ཕྲིན་ལས་འཇུག་པ་ནི་ནོར་བུ་ལ་སོགས་པའི་དཔེས་བསྟན་ཏེ། གཞན་ཡང་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་སོགས་དཔེ་བརྒྱད་པོ་དག་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །སྨོན་ལམ་གཙོ་བོར་སྟོན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་དང་འཁོར་དང་ཞིང་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པར་སྣང་བའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ནི་སློབ་ལམ་ན་སྨོན་ལམ་གང་བཏབ་པའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ལས་སྣང་བའི་དབང་གིས་ཡིན་ཏེ། དོན་དུ་ན་ཁམས་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོའམ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྣང་སྟོང་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་གསུམ་མཐར་ཕྱིན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དག་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྐུ་དེ་ཉིད་གདུལ་བྱའི་སྐལ་བ་དང་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་གདུལ་བའི་ཆོ་འཕྲུལ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ཞིང་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་སྟེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཁའ་བཞིན་དམ་པ་ཡི། །དབང་པོ་དྲུག་དོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྒྱུ། །འབྱུང་མེད་གཟུགས་དོན་བལྟ་དང་གཏམ་བཟང་ནི། །གཙང་མ་མཉན་དང་བདེ་གཤེགས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི། །དྲི་གཙང་སྣོམ་དང་འཕགས་ཆེན་དམ་ཆོས་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
由于究竟真实性如此，因此[经中说]："虽然菩萨了悟此蕴为空，但不住于相而且不仅仅是对无生的信仰。"又说："诸佛说空性，是为了出离一切见；若有人执着空性见，彼等被说为不可救药。"为了遮除各种执著实有和无实有的方式，如同解释十六空性一样；息灭一切戏论的双运法界是大乘特殊的证悟方式，称之为"大中观"。如[经中]所说："若见自性、他性、有及无者，彼等于佛陀教法中，未见真实。"又说："非从他得知，寂静且无戏论散布，无分别、无异义，此乃真实之特征。"
因此，通过这样的空性，一切戏论融入法界，完全断除二障，获得无住涅槃。如[经中]所说："业及烦恼从分别，彼等从戏论，戏论由空性而灭。"如本论所说："烦恼所知二障之，黑暗对治即空性。"
遮谴果
第三、对果利他的争论辩解：如此一切分别融入法界的佛地中，无有为众生利益而勤作的戏论，[那么]如何为众生做利益呢？
譬如如意宝珠和如意树，虽然对处在其境界中祈求者不作"我当利益他们"的分别，却能满足所有希望；同样，通过往昔愿力，佛身随各种根机而显现，通过说法等方式恒常行持利乐事业。此处，当获得学道一切勤作皆寂灭、永不离开法界的究竟涅槃时，虽无勤作分别，但为利他而行事业，如宝珠等比喻所示；另有帝释影像等八种比喻也是如此。
主要显示愿力是：如来身、眷属、国土等种种显现的主要原因，是依靠学道时所发愿力的俱生缘而显现。实际上，界如来藏或胜义边际法界显空双运如是性，通过圆满成熟净化三者的力量，当清净直接显现时，称为不可思议智慧身。此身依众生根机和往昔愿力而显现各种调伏神变且不间断，如《宝性论》所言："如来如虚空，殊胜六根境，无生色可见，妙语可听闻，清净戒香嗅，圣大正法味。
;
USER:请继续补完上文的翻译，后面应该还有些内容


 །མྱོང་དང་ཏིང་འཛིན་རེག་བདེ་ཉམས་མྱོང་དང་། །རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཟབ་པའི་ཚུལ། །རྟོགས་པའི་
14-1-16a
རྒྱུར་གྱུར་ཞིབ་མོར་བསམ་པ་ན། །དོན་དམ་བདེ་མཛད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི། །ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་མཚན་རྣམས་དང་བྲལ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ཕ་རོལ་པོ་དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ། ད་ལྟའི་སྐབས་སུ་འདུལ་བྱེད་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུས་གདུལ་བྱ་འདི་དང་འདི་ལ་ཕན་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་གདགས་སོ་ཞེས་རྩོལ་བ་མེད་ན་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱིས་དེ་ལྟ་བུ་སྒྲུབ་ག་ལ་ནུས་སྙམ་ན། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་ནུས་ཏེ། དཔེར་ན་མཁའ་ལྡིང་གི་རིག་སྔགས་གྲུབ་པ་འགའ་ཞིག་གིས་ནམ་མཁའ་ལྡིང་གི་སྐུ་བརྙན་ནམ་མཆོད་རྟེན་ལ་སོགས་པའི་མཆོད་སྡོང་དང་རྡོ་བ་སོགས་ལས་བསྒྲུབས་ཏེ། དེ་གང་གིས་མཐོང་བ་སོགས་ལ་ཀླུ་ལ་སོགས་པའི་དུག་ཞི་བའི་ནུས་ལྡན་དུ་སྔགས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ན། བྱེད་པོ་དེ་འདས་པར་གྱུར་པའི་རྗེས་སུ། དེ་འདས་ནས་ཡུན་རིང་པོ་ལོན་ཀྱང་ཇི་སྲིད་དུ་མཆོད་སྡོང་དེས་དུག་དང་གདོན་ལ་སོགས་པ་དངོས་སུ་ཞི་བར་བྱེད་ན། ད་ལྟའི་འབད་རྩོལ་ཁོ་ན་མེད་ཀྱང་སྔོན་གྱི་འཕེན་པས་གཞན་དོན་སྒྲུབ་པ་ཅི་སྟེ་མེད། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་དུ་ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རླབས་པོ་ཆེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་རྒྱལ་བའི་མཆོད་སྡོང་བསྒྲུབས་པའང་། སྒྲུབ་མཁན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་མི་གནས་པའི་དབྱིངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ད་ལྟ་འབད་རྩོལ་དང་གཟུང་འཛིན་གྱི་སྤྲོས་པ་ནི་ཉེ་བར་ཞི་ཡང་སེམས་ཅན་མཐའ་དག་གི་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གི་དོན་རྣམས་ཐམས་ཅད་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་དང་མཐུན་པར་འཇུག་པ་ལས་ཀྱང་། རྫ་མཁན་གྱི་འཁོར་ལོ་སྔར་འབད་པས་བསྐོར་བ་ན། ད་ལྟ་རྩོལ་བ་མེད་ཀྱང་འཁོར་ནས་བུམ་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་བྱེད་པར་གྱུར་པ་བཞིན་དུ། སངས་རྒྱས་ལ་འབད་རྩོལ་མེད་ཀྱང་སྨོན་ལམ་དང་། སྐྱེ་བོའི་དགེ་བའི་དབང་གིས་གདུལ་
14-1-16b
བྱའི་དོན་བྱེད་པར་འཐད་པ་སྒྲུབ་པར་མཛད་དོ། །ཡང་དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ། གང་ཕན་ཚུན་མཆོད་པ་དང་ལེན་པའི་བསམ་པས་མཆོད་ན་བསོད་ནམས་འབྱུང་ཡང་། སངས་རྒྱས་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའམ་སེམས་མེད་པ་ཡིན་ན་དེ་ལ་མཆོད་པ་བྱས་པས་ཇི་ལྟར་ན་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སེམས་མེད་ལ་མཆོད་པའི་འབྲས་བུ་མེད་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིང་བསྲེལ་དང་མཆོད་རྟེན་ལ་མཆོད་པ་ལ་འབྲས་བུ་མེད་དགོས་ནའང་། གང་གི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དངོས་སུ་བཞུགས་པའམ། དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རིང་བསྲེལ་དང་དེའི་སྙིང་པོ་ཅན་གྱི་མཆོད་རྟེན་ལ་མཆོད་པ་བསོད་ནམས་མཉམ་པར་མེ་ཏོག་བརྩེགས་པའི་མདོ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ན་ཀླན་ཀ་དེ་མི་རིགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་བདག་ཅག་སངས་རྒྱས་དང་མཆོད་པའི་བསོད་ནམས་གཉིས་པོ་ཀུན་རྫོབ་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་འདོད་པ་དང་། ཁྱོད་དོན་དམ་པར་འདོད་པ་གཉིས་ཀ་སུ་ཡིན་ཀྱང་རུང་སྟེ་སངས་རྒྱས་དེ་ལ་མཆོད་པའི་འབྲས་བུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ནི་ལུང་ཚད་མ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཁྱོད་བདེན་པའི་སངས་རྒྱས་མཆོད་པ་ལ་ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་ཁས་ལེན་པའང་ལུང་ལས་ཡིན་པ་བཞིན་དུ། ངེད་ཀྱིས་ཀྱང་བདེན་པར་མ་གྲུབ་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པའི་འབྲས་བུའང་མི་བདེན་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་འབྱུང་བར་ཁས་ལེན་པ་ཡིན་ན། ཡུལ་དང་དངོས་པོ་བསམ་པ་རྣམས་བདེན་པར་མེད་ཕན་ཆོད་མཆོད་པའི་འབྲས་བུ་མེད་པར་རྩོད་པ་འདིས་བདག་ཅག་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
体验禅定触乐体验以及，自性深妙之方式，了悟之因深细思维时，胜义安乐如来者，如同虚空离诸因缘。
如此所说。对方想到：若现在没有"以这样的神变调伏这些所化众生，给予这样的利益"的勤作，往昔的愿力怎么能成办这些呢？[对此回答]：为什么不能呢？譬如有人成就金翅鸟咒语，用金翅鸟像或佛塔等供柱及石头等制作，通过咒语和禅定加持，使见到它的人等能平息龙等的毒害。当作者去世后，即使过了很长时间，只要那供柱能实际平息毒害和魔障等，即使没有现前的勤作，为什么不能通过过去的发愿而成办利他呢？
因此，菩萨为无上菩提而修行与二资粮广大行相应的佛塔修建，虽然修建者菩萨在无住之界涅槃后，现在的勤作和能取所取的戏论已经寂灭，但仍然成办一切众生暂时与究竟的一切利益。与此相符，《入中论》中也阐明：如同陶工的轮盘先前因努力而转动，现在虽无勤作但仍然转动并作为制作瓶等之因；同样，虽然佛陀无有勤作，但因愿力和众生的善业，适宜地成办所化众生的利益。
又，他们认为：如果以互相供养和接受的心意供养才能产生福德，若佛无分别或无心，对他供养如何能得到福德果报呢？[对此回答]：如果对无心者供养无果，那么对如来舍利和佛塔的供养也应无果。然而，《华严经》等经典反复宣说，无论供养佛陀本人，或供养涅槃后的舍利和以此为核心的佛塔，福德是相等的，因此这种质疑不合理。
因此，无论是我们认为佛陀和供养的福德二者都是世俗如幻，还是你认为它们是胜义的，无论如何，对佛陀的供养有广大果报，这是依据可信经典而承认的。就像你承认对真实佛陀的供养有果报是基于经典一样，我们也承认对非真实成立的佛陀供养的果报是非真实的如幻显现。因此，只要对境、事物和心意都非真实存在，供养就无果报的这种争论对我们并不构成伤害。


 །
遮谴能诠大乘
གཉིས་པ་རྗོད་བྱེད་ཐེག་ཆེན་ལ་རྩོད་སྤོང་ནི། ཉན་ཐོས་སྡེ་པ་དག་ན་རེ། བདེན་བཞིའི་རྣམ་པ་མི་རྟག་སོགས་བཅུ་དྲུག་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་དེ་ཁོ་ན་གོམས་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་
14-1-17a
མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་མཐོང་བས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ་དགོས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད་པ་ལ་སྐྲག་ཅིང་སྤངས་ནས་དེ་འདྲའི་སྟོང་ཉིད་དེ་མ་རྟོགས་ཀྱང་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་ཡོད་པར་རློམས་ནས་རྩོད་པའོ། །དེ་འདྲའི་རྩོད་པ་ནི་གྱི་ན་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ན་སྟོང་པ་ཉིད་སྤངས་པའི་ཕ་རོལ་ན་ཉོན་མོངས་པ་རྩ་བ་ནས་སྤོང་ནུས་པའི་གཉེན་པོ་མི་སྲིད་པས་སོ། །དེས་ན་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལ་སོགས་པ་ལུང་རྣམས་ལས་ཀྱང་། དངོས་པོའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ལ་ཐར་པ་བྱང་ཆུབ་གསུམ་གང་ཡང་རུང་བ་མེད་པར་གསུངས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དག་ཀྱང་ཤེར་ཕྱིན་སྟོང་པ་ཉིད་འདི་ལ་མ་བརྟེན་པར་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པས་འདི་འཕགས་བཞི་སྐྱེད་པའི་ཡུམ་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་པ་ནི་ཕྱིས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་དེ་དག་ན་རེ། ཁྱོད་ཀྱིས་སྒྲུབ་བྱེད་ལུང་ཐེག་ཆེན་དེ་ཉིད་བདག་ཅག་ལ་ལུང་ཡང་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀར་མ་གྲུབ་སྟེ། སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འོག་ཏུ་བདུད་ཀྱི་མཐུ་ལས་རྟོག་གེ་པ་དག་གིས་བྱས་པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཁྱོད་ཀྱི་ལུང་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀར་ཇི་ལྟར་གྲུབ་ཅེས་དྲིའོ། །དེ་ལ་དེ་དག་ན་རེ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ལུང་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་པར་རང་རེ་གཉིས་ཀ་ལ་གྲུབ་པ་མིན་ནམ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་བཀའ་ཡིན་པར་རྩོད་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན། འོ་ན་དང་པོ་ཁྱོད་སྐྱེས་མ་ཐག་པ་སོགས་སུ་ཐེག་དམན་གྱི་སྡེ་སྣོད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀར་མ་གྲུབ་པས་ན་དེའི་ཚེ་གཉིས་ཀ་ལ་འདི་གྲུབ་བོ་ཞེས་པ་དེ་མེད་པས་བཀའ་ཇི་ལྟར་ཡིན། ལུང་དང་སྐྱེས་བུ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་འབྲེལ་བ་མེད་པས་ན་ཁྱོད་ལ་དང་པོ་ནས་འདི་ལུང་ཚད་མར་གྲུབ་པ་ནི་མི་སྲིད་དོ། །ཁོ་བོ་ལ་དང་པོ་ནས་མ་གྲུབ་ཀྱང་ཡིད་ཆེས་སུ་རུང་བའི་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་རིམ་པ་ལས་ཐོས་ཤིང་། འདུལ་བ་ལ་སྣང་། མདོ་སྡེ་ལ་འཇུག་མངོན་པའི་
14-1-17b
ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་པར་ཡང་དག་པའི་ལམ་སྟོན་པའི་ལུང་དུ་རིགས་པས་གྲུབ་པའི་རྐྱེན་གང་གིས་ཐེག་དམན་དེར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་དུ་ཡིད་ཆེས་པས་གྲུབ་པོ་ཞེ་ན། དེ་འདྲའི་ཡིད་ཆེས་སུ་རུང་བའི་རྐྱེན་དེ་ནི་ཐེག་ཆེན་ལའང་ཡོད་པར་མཚུངས་པས་ཁྱོད་བློ་དང་ལྡན་ཞིང་གཟུ་བོར་གནས་ན་གྲུབ་ཏུ་ཉེ་བ་ཡིན་པས། འདིའང་འུ་བུ་གཉིས་ཀ་ལ་གྲུབ་པར་རུང་གི་མི་འགྲུབ་པ་མིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་ན། གང་ཟག་གང་ཡང་རུང་བ་གཉིས་ཀྱིས་འདོད་པའམ་དེའི་ངོར་གྲུབ་ཟིན་ནས་ཁས་བླངས་ཕན་ཆོད་ལུང་དེ་བདེན་པ་ཡིན་ན་ནི་རིག་བྱེད་སོགས་ཀྱང་བདེན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཁས་ལེན་མཁན་གང་ཟག་གཅིག་ཁོ་ན་མིན་པར་དུ་མས་ལུང་ཡང་དག་ཏུ་འདོད་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཐེག་དམན་ནི་བཀའ་ཡིན་པར་རྩོད་པ་མེད་ལ། ཐེག་ཆེན་རྩོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་བཀའ་མིན་ནོ་ཞེ་ན། རྩོད་པ་དང་བཅས་པ་ཙམ་གྱིས་ལུང་ཡང་དག་མིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་འགྱུར་ན་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ལུང་སྤྱི་ལ་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྩོད་པ་དང་བཅས་ཤིང་། ལུང་གི་བྱེ་བྲག་གི་ཕྱོགས་བཟུང་ནས་གྲུབ་མཐའ་སོ་སོ་དང་ཉན་ཐོས་སྡེ་བ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་ནང་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་རྩོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཐེག་དམན་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་དོར་བྱར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་བསྟན་པའི་རྩ་བ་སྟེ་བསྟན་པ་གནས་པ་གང་ལ་རག་ལས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་དགེ་སློང་ཉིད་ཡིན་ནའང་དགེ་སློང་ཉིད་ཀྱང་དཀའ་བར་གནས་ཏེ་ཡོད་པར་དཀའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
遮谴能诠大乘
第二、对能诠大乘的争论辩解：声闻部派说：通过现见十六种无常等四谛行相，修习此见即可获得解脱阿罗汉果，见一切法无自性空有何用？无需要。他们对大乘所说的一切法空性感到恐惧并舍弃，自认为虽未了解这种空性，但已理解人无我，因此提出争论。
这种争论是错误的，因为除了空性之外，不存在能从根本断除烦恼的对治。因此，《佛母经》等经典中说：有实执者无法获得解脱与三种菩提，声闻与独觉的果位也无法不依靠般若波罗蜜多空性而获得，此[般若]被称为产生四圣者的佛母。理由将在后文解释。
对此，他们说：你所举的证据大乘经典，对我们而言并非真实经典、佛说，因为它是佛涅槃后由魔力影响的辩论者所造的文字。那么，我问：你的经典如何证明是佛说？
对此他们回答：我们的经典是佛说，这不是我们双方都认可的吗？因此，对此是否为佛说无须争论。[我方回应]：那么，当你初生时等，小乘经藏尚未被你证实为佛说，所以当时不存在"我们双方都认可"的情况，那如何是佛说呢？因为经典与人没有自然联系，你不可能从一开始就确认这是可靠经典。
[他方]：虽然我从一开始未确认，但通过可信的师承系统听闻，并且[这些经典]见于律藏，契合经藏，不违背阿毗达磨法性，以及通过理证确认为示正道的经典，因此相信小乘经为佛说。
[我方]：这些使人生信的条件在大乘中也同样存在，如果你具有智慧并保持公正，就很容易确认，因此这[大乘经]也可以为我们双方所认可，并非不能证实。否则，如果仅因任何两个人认可或为其观点所确认而接受的经典就是真实的，那么吠陀等也将成为真实，因为不仅一个人而是很多人认为它是真实经典。
如果说小乘是无争议的佛说，而大乘因有争议所以不是佛说，[我方回应]：仅因有争议就不是真实经典是不合理的。若是如此，则整个佛教经典因遭到外道的争议，以及各宗派和十八部等声闻部派之间相互争论，小乘经典也应被你舍弃。
此外，教法的根本，即教法存续所依赖的，是真正的比丘，然而真正的比丘也难以存在，很难找到。
;


 །དེ་ལ་དགེ་སློང་ལ་སྒྲས་བརྗོད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལྔ་གསུངས་ཏེ། མིང་གི་དགེ་སློང་དང་། ཁས་འཆེ་བའི་དགེ་སློང་། སློང་བའི་ངང་ཚུལ་གྱི་དགེ་སློང་། བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་དགེ་སློང་། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ལས་དང་པོ་གསུམ་མིང་ཙམ་སྟེ། ཐ་མ་གཉིས་མཆོག་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་བསྟན་རྩ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་ཀྱང་དོན་དམ་པའི་དགེ་སློང་མཆོག་ནི་ཉོན་
14-1-18a
མོངས་པ་སྤངས་པ་ཡིན་ན་དེ་དཀའ་བར་གནས་ཏེ། ཉོན་མོངས་སྤོང་བའི་རྒྱུ་བདེན་པ་མཐོང་བ་མི་སྲིད་དེ་ཆོས་ཀྱི་གནས་ལུགས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པར་འདོད་པས་ནའོ། །གཞན་ཡང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་དགེ་སློང་ལའང་སྡེ་པ་སོ་སོའི་འདོད་པ་ནང་མི་མཐུན་པ་སོགས་རྩོད་བཅས་ཕྱིར་ཞེས་པ་སྔར་བསྟན་པའི་ཤུགས་ལས་སོ། །ཁོ་ན་རེ། ཅི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་སྤངས་པའི་དགེ་སློང་མེད་དེ་སྟོང་ཉིད་མེད་ཀྱང་བདེན་བཞི་མཐོང་བ་ཡོད་པས་སོ་སྙམ་ན། དེ་ལ་བདེན་བཞིའི་མི་རྟོག་སོགས་ནི་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་ལ། ལམ་གྱི་གཙོ་བོ་ཉོན་མོངས་རྩ་བ་ནས་སྤོང་བའི་དངོས་གཉེན་ནི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། རྣམ་འགྲེལ་ལས། ངེད་ཀྱི་དེ་ཡང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས། །དེ་ནི་བདག་མེད་ལྟ་རྟེན་ཡིན། །སྟོང་ཉིད་ལྟ་བས་གྲོལ་བར་འགྱུར། །སྒོམ་པ་ལྷག་མ་དེ་དོན་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་སྤངས་ནས་སེམས་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་དཀའ་སྟེ་རྒྱུ་མཚན་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དྲུང་ནས་མ་ཕྱུང་བར་ཉོན་མོངས་སྤོང་བའི་ཐབས་མེད་ལ། དེ་དྲུང་ནས་འབྱིན་པ་ལ། ཡུལ་ལ་བདག་མེད་མཐོང་ན་ནི། །སྲིད་པའི་ས་བོན་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལྟར་ཡུལ་སྟོང་པར་མཐོང་བ་ཁོ་ན་ལས་གཞན་རྩད་ནས་ལྡོག་ཐབས་མི་སྲིད་དེ། ཡུལ་ཡོད་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་མ་སྤངས་བར་རེ་ཞིག་བསམ་གཏན་ལྟ་བུས་མགོ་མནན་ཀྱང་སླར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་བཞིན་ནོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་འགྲེལ་ལས་ཀྱང་། ཡོན་ཏན་སྐྱོན་དང་རྗེས་འབྲེལ་བའི། །འདོད་དང་སྡང་སོགས་སྤོང་བ་ནི། །དེ་དག་ཡུལ་ལ་མ་མཐོང་བས། །ཡིན་གྱི་ཕྱི་ཚུལ་གང་གིས་མིན། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་ངར་འཛིན་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཞེན་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་བདག་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་
14-1-18b
པ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་བདེན་པ་མཐོང་བ་ལས་ཉོན་མོངས་སྤོང་གི་གཞན་དུ་ན་དེ་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལ་དེ་དག་ན་རེ། བདག་མེད་པ་མཐོང་དགོས་པར་ཁོ་བོ་འདོད་ཀྱང་དེ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་དོན་མི་གཅིག་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གཟུགས་སོགས་དངོས་སུ་ཡོད་པའི་ཆོས་ལ་མེད་ཅེས་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་འཇིགས་སུ་རུང་བ་ཡིན་ལ། གང་ཟག་གི་བདག་ནི་ཡེ་ནས་མེད་པ་ལ་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་གནས་ཚུལ་དང་མཐུན་པའི་ལྟ་བ་ཡང་དག་ཡིན་པས་སོ་ཟེར་ན། དེ་གཉིས་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་གང་ཡང་མེད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པ་ཙམ་འདི་ལ་རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་མེད་པ་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཡིན་ལ། ཡན་ལག་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པའི་ལུས་དང་བུམ་པ་སོགས་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང་རང་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པ་ནི་ཆོས་བདག་མེད་པ་སྟེ། དེས་ན་འདི་གཉིས་སྟོང་གཞི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ཙམ་སྟེ། ཆོས་བདག་མེད་ནི་ཆོས་སྤྱི་དང་། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ནི་འཁོར་བའི་རྒྱུའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་ལོགས་སུ་ཕྱེ་བ་ཙམ་ལས་སྟོང་ཚུལ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མེད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
关于比丘，从名称上分为五种：名义比丘、自称比丘、乞求性质比丘、具足戒比丘和断烦恼比丘。其中前三种仅为名义上的，后两种为殊胜的，这两者是教法的根本。在这两者中，胜义比丘中的最上者是断烦恼者，但这是很难存在的，因为断烦恼的因——见真谛是不可能的，因为[你们]认为缺乏法的真实性——空性。
此外，关于具足戒比丘，由于各部派内部见解不一致等有争议，这点从前面所说的意义可知。
他方说：为什么说没有断烦恼的比丘？即使没有空性，也有见四谛者。[回答]：四谛的无分别等并非主要，道的主要部分、从根本断除烦恼的直接对治是了悟无我的智慧。如《释量论》所言："我们所说的也从缘生，这依于无我见，由空性见解获解脱，余修行皆为此义。"
因此，舍弃空性而以有所缘的心获得涅槃是很难的，理由是：若不从根本拔除我执，就没有断烦恼的方法。为了从根本拔除它，如所说："若见境无我，生存种子将灭。"唯有见境为空，别无他法能从根本遮止，因为若不断除执境为有的习气，暂时以禅定等压制，后来仍会生起，如无想定。将如此解释，《释量论》中也说："断除与功德过患相关的贪嗔等，是由于不见彼等之境，而非仅依外相。"
因此，通过理解俱生我执所执对象之我无自性的空性，从而见真谛才能断烦恼，否则是不合理的。
对此，他们说：虽然我们承认需要见无我，但这与空性意义不同。空性是对实有的色法等说"无"，是可怕的诽谤见；而人无我是对本来不存在的我知道其不存在，是符合实际的正确见解。[回答]：这两者在空性上没有任何差别。人我仅仅依蕴假立，无自性成立，这是人无我；依肢体等聚合假立的身体和瓶子等诸蕴也各自无自性，这是法无我。因此，这两者只是所空基法的差别而已。法无我是一般法的[无我]，人无我是轮回因的对治，所以分开来说，但在空的方式上没有任何差别。


 །དེས་ན་བདག་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པ་ཙམ་གྱི་སྟོང་པར་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པར། ཕུང་པོ་ཉིད་ནི་ངེས་པར་ཡོད་ཀྱི་ཕུང་པོ་འདི་ལ་དབང་བྱེད་པའམ། བདག་པོར་གྱུར་པའི་བདག་རྟག་གཅིག་རང་དབང་བ་དེ་འདྲ་མེད་པར་ཤེས་ཀྱང་དེས་ངར་འཛིན་ཕྲ་བ་མི་སྤོང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བདག་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་མ་མཐོང་བར་དུ་རྟག་བདག་སྤངས་ཀྱང་རུང་ཇི་སྲིད་རང་རྒྱུད་ཀྱི་ཕུང་པོར་དེར་འཛིན་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ངར་འཛིན་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། ཇི་སྲིད་ཕུང་པོར་འཛིན་ཡོད་པ། །དེ་སྲིད་དེ་ལ་ངར་འཛིན་ཡོད། །ངར་འཛིན་ཡོད་ན་ཡང་ལས་ཏེ། །དེ་ལས་ཀྱང་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །འདི་ལ་གང་
14-1-19a
ཟག་གི་བདག་རང་མཚན་གྱིས་གྲུབ་པ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་མ་གཏོགས་རྟག་བདག་སོགས་མེད་པར་བལྟས་ཀྱང་ཇི་སྲིད་ཕུང་པོར་འཛིན་པ་དེས་བདག་འཛིན་ལྡོག་ཏུ་མི་བཏུབ་ཅེས་པའི་དོན་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་བཤད་པ་ཇི་སྙེད་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་དང་ཟླ་བའི་དགོངས་པ་ནི་མིན་ནོ། །འཇུག་པ་ལས་ཀྱང་། བདག་མེད་རྟོགས་ཚེ་རྟག་པའི་བདག་སྤངས་ཤིང་། །འདི་ནི་ངར་འཛིན་རྟེན་དུའང་མི་འདོད་པ། །དེ་ཕྱིར་བདག་མེད་ཤེས་པས་བདག་ལྟ་བ། །དཔྱིས་ཀྱང་འབྱིན་ཞེས་སྨྲ་བ་ཤིན་ཏུ་མཚར། །རང་ཁྱིམ་རྩིག་ཕུག་སྦྲུལ་གནས་མཐོང་བཞིན་དུ། །འདི་ན་གླང་ཆེན་མེད་ཅེས་དོགས་བསལ་ཏེ། །སྦྲུལ་གྱི་འཇིགས་པའང་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ནི། །ཀྱེ་མ་གཞན་གྱི་གནམ་པོར་འགྱུར་ཉིད་དོ། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་འདིར་ཆོས་དང་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ལ་ཁྱད་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་རློམས་ནས་ཆོས་བདག་མེད་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མི་དགོས་པར་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཁོ་ནས་གྲོལ་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེ་འདོད་ནི། གང་ཡོད་པར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་ནི་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ལ། གང་གཏན་ནས་ཡོད་མ་མྱོང་བ་བདག་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་དོན་ལ་མེད་པ་ཞིག་སྟེ་དེ་ཕྱིར་ཆོས་བདག་མེད་པ་འདིས་ཅི་བྱ་སྙམ་དུ་གང་ཟག་གི་བདག་བརྟེན་ནས་བཏགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མ་ཤེས་པར་རྩོད་པའོ། །ལེགས་པར་བརྟགས་ན་བདག་མེད་གཉིས་ཀའང་བརྟེན་ནས་བཏགས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཙམ་དུ་རོ་གཅིག་ཅིང་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མེད་པ་ལ་དགོངས་ནས་ཉན་རང་ལ་ཆོས་བདག་མེད་དམ་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པ་ཡོད་དེ། དེ་མེད་ན་ཉོན་མོངས་ཀྱང་སྤོང་མི་ནུས་པར་དངོས་སྟོབས་ཀྱི་རིགས་པས་བསྒྲུབས་པས་སོ། །དེ་ལ་འདིར་ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་པས་གང་ཟག་རང་བཞིན་མེད་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་དེ་ཆོས་བདག་མེད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་ཡིན་སྟོང་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པར་གོ་དགོས་ཀྱི། ཕུང་སོགས་ཤེས་བྱ་མཐའ་དག་སྟོང་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་
14-1-19b
པར་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མི་རུང་པར་འགྱུར་སྟེ། བདག་མེད་འདི་ནི་འགྲོ་བ་རྣམ་དགྲོལ་ཕྱིར། །ཞེས་པའི་ཐད་ཀྱི་འཇུག་པ་རང་འགྲེལ་དུ། སྒྲིབ་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་པོར་བདག་མེད་གཉིས་བསྟན་པར་བརྗོད་ཅིང་། སྔར་ཉན་རང་ལ་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པ་ཡོད་པར་བསྒྲུབས་པའི་དོགས་པ་བསུས་ནས་ཉན་རང་ལ་བདག་མེད་རྫོགས་པར་བསྒོམས་པ་མེད་ཅེས་དང་། སྟོང་ཉིད་བཅུ་དྲུག་པོ་ཐེག་ཆེན་ཐུན་མོང་མིན་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
因此，若不领悟我仅依蕴假立的空性，而认为蕴体确实存在，只是没有主宰蕴体或作为蕴体主人的常一自主的我，即使了知这点，也不能断除微细我执。因此，在未见我无自性的空性之前，即使断除常我，只要还有执著自相续的蕴体，就不会遣除我执。如《宝鬘论》所说："只要有蕴执，就有我执存在，有我执则有业，由业则有生。"
这里的意思是，除了人我无自性的空性之外，即使观见无常我等，只要有执蕴，就不能遣除我执，而非其他解释，龙树和月称的意趣并非如此。《入中论》中也说："了悟无我时舍常我，此非我执之所依，故谓由知无我能完全根除我见者，言之甚为奇特。犹如见家墙洞有蛇，谓此无象而除疑，欲除蛇之恐惧者，唉！成他人笑柄矣。"
因此，那些自认为法无我和人无我有巨大差别，认为不需要法无我空性，只需人无我就能解脱的人，其真实想法是：凡是存在的事物就不是空的，而我从未存在过，如同兔角一样根本不存在，所以何需法无我？他们是在不了解人我依缘假立的真实性而争论。
仔细考察，两种无我都只是依缘假立的空性，本质相同，毫无差别。考虑到这一点，声闻缘觉也有证悟法无我或空性，因为没有这个就不能断除烦恼，这是由自立理论证立的。
在这里，应当理解：声闻阿罗汉了悟人我无自性空，这既是法无我的一种，也是空性，但不可能是了悟蕴等一切所知皆空。在"此无我为解脱众生故"这句《入中论》自释中，说明两种无我是二障的对治，并针对前面证成声闻缘觉有空性证悟的疑问解释说：声闻缘觉没有圆满修习无我，并且十六空性是大乘不共法。
;


 །དེས་ན་ཉན་རང་གིས་ཆོས་བདག་མེད་རྫོགས་པར་མ་རྟོགས་པའི་ཆ་ནས་ཆོས་བདག་མེད་མ་རྟོགས་ཞེས་དམན་ལ་དགག་པའི་སྒྲར་གསུང་སྟེ་ཉན་རང་གི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཡུངས་འབྲུ་སྲིན་གྱིས་ཟོས་པའི་ནང་གི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ཆུང་བར་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡང་སྟོང་ཉིད་སྤངས་ནས་ཐར་ལམ་གཞན་དུ་ཡོད་པ་དགག་ཅིང་ཞི་སྒོ་གཉིས་སུ་མེད་པར་བསྒྲུབ་པའི་སླད་དུ་ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་པས་བདག་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཤེས་པའི་སྟོང་ཉིད་ཉི་ཚེ་བ་ཡོད་པར་གསུངས་པ་གཉིས་འགལ་མེད་དུ་འཛིན་པ་གལ་ཆེ་སྟེ། གཞན་དུ་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ཉིད་ན་དངོས་པོའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ལ་ཐར་བ་མེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་གསུམ་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་པར་གསུངས་ཤིང་། དེར་ཡང་གཞི་ཤེས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་སོ་སོར་ཕྱེ་ནས་གཞི་ཤེས་པ་འབྲས་ཡུམ་ལ་ཉེ་རིང་གི་ཁྱད་པར་བཤད་པ་སོགས་འདི་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ། དེས་ན་སྤྱིར་སྟོང་ཉིད་ནི་ཞི་བའི་སྒོ་གཅིག་པུ་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་གསུམ་པོ་གང་ཡང་རུང་སྟེ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་དགོས་པས་ཁྱབ་ཀྱང་། ལས་དང་པོ་པ་དག་གིས་སྟོང་ཉིད་ཅེས་པ་ལ་རིལ་པོ་གཅིག་བདེན་དུ་ཞེན་པའི་བློས། རྟོགས་ན་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་རྟོགས། མ་རྟོགས་ན་གཅིག་ཀྱང་མི་རྟོགས་སྙམ་པའི་དམ་བཅའ་ལ་བློ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཏོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བཀའ་དང་དགོངས་འགྲེལ་ཐམས་ཅད་རྨང་འཁྲུགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོ་
14-1-20a
གཅིག་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་དེར་མཐོང་བས་ཁྱབ་ན། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ན་རིགས་པའི་རྣམ་གྲངས་དུ་མས་སྟོང་ཉིད་བཅུ་དྲུག་སོགས་སུ་སྒྲུབ་པ་དང་། གྲངས་མེད་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་དཀའ་སྤྱད་དང་། ས་ནས་སར་འཕར་བ་ན་ཆོས་དབྱིངས་གློ་བུར་བྲལ་དག་གིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་མཐོང་བ་ཇེ་བཟང་དུ་འགྱུར་བ་དང་། གྲུབ་མཐའ་འོག་མ་བས་གོང་མ་འཕགས་པའི་ཁྱད་པར་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཉན་རང་གིས་སྟོང་པར་མཐོང་བ་དེ་ལས་རྟོགས་པ་བོགས་དབྱུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་ཆུང་ངུ་དང་། གྲུབ་མཐའ་གོང་མ་བས་འོག་མ་ལམ་མྱུར་ཞིང་ཟབ་པར་འགྱུར་རོ། །གནོད་པ་འདི་མ་ངེས་ཏེ་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་དག་ཐབས་ལ་ལྟོས་ནས་སྤང་བྱ་སྤོང་བ་ལ་ཁྱད་ཡོད་དོ་སྙམ་ན། རྟོགས་བྱ་མ་རྟོགས་པའི་ཆ་ཡོད་པ་དེ་དང་བྲལ་བའི་རྟོགས་བྱ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྤང་བྱ་སྤོང་བ་མིན་ན་སྤང་བྱ་ནམ་ཡང་མི་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ། རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོད་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྤང་བྱ་སྤོང་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཉི་མ་ཤར་ཡང་མུན་པ་མི་སེལ་བར་ཁས་བླངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་བསྐྱེད་པ་ལ་ཐབས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་མ་འབྲེལ་བར་བསྐྱེད་མི་ནུས་ལ། དེ་མ་སྐྱེས་ན་སྤང་བྱ་མི་འགག་ཅེས་ཁས་བླང་བར་བྱ་ཡི། རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་པོ་ནས་ཡོད་ཀྱང་དེས་སྤང་བྱ་སྤོང་བ་གཞན་ལ་ལྟོས་སོ་ཞེས་ཁས་བླང་བར་མི་བྱ་སྟེ་མཁས་པའི་བཞད་གད་ཀྱི་གནས་སུ་འོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཆོས་གཅིག་གི་སྟོང་པ་ཉིད་ཆོས་ཀུན་གྱི་སྟོང་ཉིད་དུ་བཤད་པ་མིན་ནམ། གཅིག་སྟོང་ཉིད་དུ་ཤེས་ན་དེས་འགྲེས་སྦྱར་ཏེ་ཀུན་ལ་མཐོང་ནུས་པར་ཡང་སུས་དགག་ནུས་སྙམ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གཅིག་པའང་ཁོ་བོ་འདོད། ཆོས་གཅིག་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་རིགས་པ་དེ་གཞན་ཀུན་ལ་བློས་སྦྱར་ནས་གོམས་ན་ཆོས་ཀུན་སྟོང་ཉིད་དུ་མཐོང་
14-1-20b
བར་ཁོ་བོ་འདོད་མོད་དེ། འོན་ཀྱང་གདུལ་བྱའི་གང་ཟག་རྣམས་ལས་དང་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་དང་། བཤེས་གཉེན་དང་ལམ་གྱི་འཇུག་སྒོའི་ཁྱད་པར་ལས་ལམ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིམ་པ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་འདི་སུ་ཞིག་གིས་དགག་ནུས་ཏེ་མི་ནུས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
因此，从声闻缘觉未圆满了悟法无我的角度说"未了悟法无我"，这是就其劣势而言的否定用词。因为经中说声闻缘觉的智慧如同芥子被虫蛀了内部的空间那样小，并且为了否定舍弃空性而另有解脱道，证明无二寂静门，说声闻阿罗汉有部分了知我依缘起的真实性的空性。这两点必须理解为无矛盾，否则，如何理解《佛母经》中说有实有观念者无解脱，以及三种菩提依空性而获得，并将基智等三种分别区分，说明基智与果母的远近差别等内容？
因此，一般而言，空性是唯一寂静之门，任何三种菩提都必须依靠它获得。然而，初学者不应以执著空性为一整体的心态，认为"若了解则一切顿时了解，若未了解则一无所获"，并对此立誓专一心意。如此，将颠覆一切经典和论释，因为如果见一法空性必然见一切法空性，那么大乘中用多种理证成立十六空性等，三无数劫等苦行，从一地升至另一地时，由法界离垢而使见解逐渐殊胜，以及上部宗派胜于下部等差别都将不合理。这样一来，因为声闻缘觉见空性后无法提升见解，大乘将逊于小乘，上部宗派将不如下部宗派迅速深入。
若认为这种过失不确定，因为大小乘依方便不同而断所断有差别，[对此回应]：如果了解所证的智慧未与所证未了解的部分相离，那么便不能断除所断，将永远无法断除所断，因为即使有证悟的智慧，也不能靠它断除所断，就像虽有日照却不能驱散黑暗一样。
因此，应当承认：若无特殊方便相伴，不能生起殊胜证悟智慧，若未生起，所断不会灭。不应承认：虽有证悟智慧，但断除所断还依赖其他因素，因为这将成为智者嘲笑的对象。
那么，难道不是说一法空性即是一切法空性吗？谁能否认当知道一个是空性时，通过类比推理可以见一切法空性？[回答]：我承认一切法在真如上是一体，我也承认当确定一法真如的道理后，将此理智应用于一切法并修习，便能见一切法空性。然而，谁能否认由于所化众生的业和根器的差别，善知识和道入门的不同，导致有多种证道次第？无人能否认。


 །དེ་ལྟར་ན་གནས་སྐབས་ཁམས་སྣ་ཚོགས་པ་འདུལ་བའི་ལམ་སྣ་ཚོགས་པ་ཡོད་ཀྱང་། ཆོས་ཀུན་གྱི་གནས་ལུགས་མཐར་ཐུག་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་གཅིག་ལས་མེད་པས་ན། དེ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ལམ་ཐམས་ཅད་འབབ་ཅིང་གཞོལ་བས་ན་མཐར་ཐུག་ཐེག་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པས་བསྒྲུབས་པ་འདི་ཀླུ་སྒྲུབ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་སེང་གེའི་སྒྲ་སྟེ་ཚུལ་འདིས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་དོན་དེ་དག་གཏན་ལ་དབབ་པར་བྱའོ། །དེས་ན་ཉན་རང་ལ་ཆོས་བདག་མེད་རྟོགས་པ་མེད་པ་དང་། རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་ཡོད་པ་གཉིས་ཀ་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོའི་དགོངས་པ་མིན་པས་ན་ཚུལ་འདི་ལྟར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ་ཀློང་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་ཡིད་བཞིན་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ཀྱི་ལེགས་པར་བཤད་པའི་ཆ་ཤས་བློའི་དབུལ་བ་སེལ་བའི་ནོར་བུའོ། །དེས་ན་ཆོས་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་སྤྱི་ཡིན་ལ། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་མཁྱེན་པ་ནི་དེའི་བྱེ་བྲག་སྟེ་ཉི་ཚེ་བའོ། །ཆོས་བདག་འཛིན་ནི་རྨོངས་པ་སྤྱི་དང་། གང་ཟག་གི་བདག་འཛིན་ནི་དེའི་བྱེ་བྲག་སྟེ་ཤིང་དང་པ་ལ་ཤ་བཞིན་ནོ། །གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལས་ནི་སེར་སྣ་སོགས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྐྱེ་ཞིང་། ཆོས་བདག་ལས་འཁོར་གསུམ་དུ་རྟོག་པ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྐྱེའོ། །དེས་ན་བདག་མེད་གཉིས་རྟོགས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཁྱེན་པས་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀ་སྤོང་ལ། ཉན་རང་གི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་རྐྱང་པ་སྤོང་། སྤོང་ཚུལ་ཡང་ཐེག་ཆེན་མཐོང་ལམ་དུ་སྒྲིབ་པ་གཉིས་པོ་ཀུན་བཏགས་ཀྱི་ཆ་སྤོང་། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་སྒྲིབ་པ་
14-1-21a
གཉིས་ཀ་མཉམ་པར་སྤང་ནས་ས་བརྒྱད་པར་ངར་འཛིན་གྱི་རྒྱུ་བ་ལོག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དག་ས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ཀྱང་དེ་ཕན་ཆད་ཤེས་སྒྲིབ་འབའ་ཞིག་སྤོང་། ས་བཅུ་པའི་ཐ་མར་གཉིས་སྣང་འཁྲུལ་པའི་བག་ཆགས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའང་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་འཛིན་གྱིས་བཅོམ་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་མངོན་པར་གཤེགས་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་བརྙེས་པ་ཡིན་ཏེ་ཚུལ་འདིར་འཕགས་ཡུལ་གྱི་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་དགོངས་པ་གཅིག་པ་ཡིན་གྱི་བོད་ཀྱི་ཞེ་འདོད་དང་བསྲེ་བར་མི་བྱ་ལ། གནད་འདི་ཤེས་ན་གཞུང་ལུགས་དུ་མའི་འགགས་རང་གྲོལ་ཏེ་དགོངས་པའི་ཆུ་བོ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཀློང་དུ་འདྲེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བདེན་བཞི་མཐོང་བས་ཉོན་མོངས་སྤངས་པའི་བུད་ཤིང་ཟད་པའི་མེ་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྙམ་པ་ལ། སྟོང་ཉིད་མ་རྟོགས་བཞིན་བདེན་པ་མཐོང་བར་མི་སྲིད་པར་བསྒྲུབས་ནས། སྐྱོན་གཞན་ཡང་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་མཐོང་བས་ཉོན་མོངས་ཙམ་སྤངས་ཀྱང་དེ་གྲོལ་བའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཉོན་མོངས་སྤངས་པ་ཁོ་ནས་གྲོལ་ན་ཉོན་མོངས་པ་མཐའ་དག་སྤངས་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་གྲོལ་བར་འགྱུར་རིགས་ཏེ་འཆིང་བ་མེད་པར་འདོད་པས་སོ། །འདོད་ཟེར་ན། ཉོན་མོངས་པ་མེད་ཀྱང་འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་མོད་གལ་བུ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་ལ་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་སྨིན་པ་ད་རུང་མཐོང་བ་ཡིན་པས་གནོད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
这样，虽然暂时有各种调伏不同界的各种道路，但一切法的究竟真实性只有一个真如，因此，了悟它的智慧作为一切相智，一切道路都流向并倾向于此，所以究竟乘唯一。这是通过法性的理证所证明的，是龙树父子的狮子吼，应当以这种方式确定所说的这些义理。
因此，"声闻缘觉无法无我证悟"和"有圆满证悟"两者都不是大车轨师的意趣，应当如此理解：这是隆钦法王《如意宝藏》中精辩的部分，消除智慧贫乏的宝珠。
因此，证悟法无我的智慧是总体，了知人无我的智慧是其部分，即局部的。执着法我是总体的无明，执着人我是其部分，如树木与帕拉夏树。从人我执生贪吝等烦恼障，从法我执生三轮分别的所知障。
因此，证悟二无我的菩萨智慧能断除两种障碍，而声闻缘觉的道仅断除烦恼。断除方式是：在大乘见道中断除两种障碍的遍计部分，然后逐渐平等断除两种障碍，到第八地因我执活动停止的力量，清净地中虽无烦恼，但此后唯断所知障。在第十地末，以金刚喻定摧毁二现错觉的极细习气，紧接着证入法界真如，成就佛陀薄伽梵的智慧金刚身。在这点上，印度所有大车轨师都见解一致，不应混入藏地的私见。若了知此要点，则诸多论典的障碍自解，思想之流将融入智慧海洋。
对于"见四谛断烦恼如薪尽之火般证入涅槃"之想法，已证明不证空性就不可能见真谛。还有其他过失：虽然见人无我能断除烦恼，但这不是解脱的终点，因为若仅断烦恼就能解脱，则应当在断尽一切烦恼的刹那获得解脱，因为认为无束缚故。若承认，则有过失，因为大目犍连等无烦恼阿罗汉仍有往昔业力成熟的现象所破。
;


 །སྐྱོན་མེད་དེ་སྔར་གྱི་ལས་ཉོན་གྱིས་འཕངས་པའི་སྐུ་ཚེ་འདི་ལ་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་འབྱིན་པར་མཐོང་ཡང་། རེ་ཞིག་ཡང་སྲིད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་སྲེད་པ་ཡིན་པས་དེ་མེད་ཅིང་དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་གཞན་དུ་མཚམས་མི་སྦྱོར་ཞེས་ངེས་པ་ཉིད་དུ་སྨྲའོ་ཞེ་ན། ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་པ་འདི་ལས་ཉོན་གྱིས་འཕངས་པས་སྲིད་པ་རྣམས་སུ་མཚམས་མི་སྦྱོར་
14-1-21b
དུ་ཆུག་ཀྱང་། འོན་ཀྱང་འདི་ཁྱོད་རང་གི་འདོད་པ་ལྟར་མར་མེ་རྒྱུན་ཆད་པ་བཞིན་དུ་ཞི་བར་འགྱུར་བ་མིན་ཏེ་འདི་ལ་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཚོགས་པ་ཚང་ཞིང་གེགས་མེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གང་ཞེ་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྲེད་པ་འདི་ངར་འཛིན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་ཡང་། དཔེར་ན་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པའི་ཀུན་རྨོངས་ཏེ་ཡུལ་དུས་བསྐལ་པའི་དངོས་པོར་མི་ཤེས་པའི་རྨོངས་པ་ཡོད་པར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་སྲེད་པ་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པའང་ཅི་སྟེ་མེད། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཀུན་རྨོངས་མ་ལོག་པས་དེའི་འབྲས་བུའི་ཆ་ཡང་མི་ལྡོག་སྟེ། འདི་ལྟར་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན། ཚོར་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་དེ་དག་ལའང་ཡོད་པས་སོ་ཞེས་རྒྱུ་ཚོགས་གྲངས་ཚང་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་བསྒྲུབས་ཏེ། མ་རིག་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་དང་། དེའི་དབང་གིས་ཟག་མེད་ཀྱི་ལས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལུས་བསམ་མི་ཁྱབ་འགྱུར་གྱི་འཆི་འཕོ་བ་རྣམས་མ་སྤངས་པས་གྲོལ་བ་གཏན་དུ་བ་མིན་ལ། ཕུང་པོ་ཕྲ་བ་རྒྱུན་ཀྱང་མི་འཆད་པར་གདོད་ཐེག་ཆེན་དུ་འཇུག་དགོས་ཏེ། སྤང་བྱ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་མི་སྤོང་བའང་ཆོས་བདག་མེད་རྫོགས་པར་རྟོགས་ཤིང་བསྒོམ་པ་མེད་པ་དེས་ནའོ། །འདི་ལ་ཉོན་མོངས་མངོན་གྱུར་ཙམ་སྤངས་པས་གྲོལ་ན་ཞེས་སྦྱར་དགོས་ཀྱི། དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་སྦྱར་བ་མི་འཐད་ཅེས་དཔེ་ལ་ལར་བཤད་ཀྱང་རང་གི་ཞེ་འདོད་དང་མཐུན་པར་ཁྲིད་པ་ཙམ་སྟེ། ཕ་རོལ་པོས་ཀྱང་མངོན་གྱུར་ཙམ་སྤངས་པས་གྲོལ་བར་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ཐལ་བ་དེ་འདྲ་འབྲེལ་མེད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། དགྲ་བཅོམ་མོད་གལ་ལྟ་བུ་ལ་སྦྱར་ཏེ་རྒྱ་འགྲེལ་ཐམས་ཅད་ཞལ་འཆམས་པར་བཀྲལ་ཞིང་རིགས་པས་ཀྱང་གྲུབ་པའི་གཞུང་གི་གནད་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་པྲ་ཡས་པར་མི་བྱའོ། །ཡང་གང་ཟག་རང་རྐྱ་ཐུབ་པའི་བདག་འཛིན་གྱིས་དྲངས་པའི་སྲེད་པ་མངོན་གྱུར་རེ་ཞིག་སྤངས་ཀྱང་། གང་ཟག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་
14-1-22a
གྲུབ་པར་འཛིན་པའི་འཇིག་ལྟས་དྲངས་པའི་སྲེད་པ་ཅི་སྟེ་མེད་ཅེས་བཤད་སྦྱར་མཛད་ཀྱང་། སྐྱེས་བུ་གཅིག་གི་རྒྱུད་ན་དུས་མཉམ་པའི་བདག་འཛིན་དུ་མས་དྲངས་པའི་སྲེད་པ་དུ་མ་ཡོད་པ་འགལ་ལ། ཕྱི་མས་དྲངས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ཚན་དུ་གྱུར་པའི་སྲེད་པ་ལ་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པ་ཅི་སྟེ་ཡོད། གཞན་ངོར་ཐལ་བ་འཕེན་པས་མི་སྐྱོན་སྙམ་ན་ཕ་རོལ་པོས་འཇིག་ལྟས་དྲངས་པའི་སྲེད་པ་ཡོད་པར་མི་འདོད་པས་དེའང་མི་འཐད་དོ། །སྲེད་པ་ལ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བ་གཞན་ངོར་ཡིན་ཅིང་དེའི་སྔ་མ་མེད་ལ་ཕྱི་མ་ཡོད་ཅེས་སྟོན་པས་མི་སྐྱོན་སྙམ་ན། ཁྱད་པར་གང་ཡང་མ་སྦྱར་བར་སྤྱིར་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་ཡང་ཞེས་དང་། ཀུན་རྨོངས་བཞིན་དུ་ཞེས་པའི་ཚིག་གི་ནུས་པས་སྲེད་པ་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པ་ཞིག་ཡོད་པར་བསྟན་གྱི། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སྲེད་པ་ཞིག་ཡོད་པར་ཅི་ལ་སྟོན་ཏེ་ཡི་གེའི་དོན་ལ་མ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར། དེའང་དཔེ་དང་དོགས་སེལ་སྔོན་དུ་སོང་ནས་ཅི་སྟེ་མེད་ཅེས་པའི་དམ་བཅའི་ཚིག་ཙམ་ཞིག་བསྟན་གྱི། ཡོད་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཡིན་དང་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་གཉིས་ཀ་ཉམས་པའི་ངག་འབྲེལ་མེད་དེ་འདྲ་སློབ་དཔོན་བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་གསུང་ལ་འབྱུང་བ་གནས་མེད་ཅིང་སྐབས་མེད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
无过失，因为虽然看到由前业烦恼所引此生的业力成熟，但暂时取后有之因—爱取已无，因此不再结生他有，如是确定而说。虽允许声闻阿罗汉由业烦恼所引不再结生诸有，然而这不如你所希望的那样如灯焰断灭一般寂灭，因为此中具足形成意生身之因缘且无障碍。
何谓因缘？虽然阿罗汉相续中的爱取非由我执所生的烦恼性，但如承认有非烦恼性的遍愚（即不知境时劫事物的无明）一样，为何不能有非烦恼性的爱取？因此，由于遍愚之因未除，其果分也不会遣除。如此，由受缘而生爱取，因阿罗汉也有受，以因缘具足数量的理由证成。由于未断无明习气地、由此所生无漏业以及意生身不可思议变化死亡等，故非永久解脱，微细蕴相续亦不断，终必入大乘。不能断极微细所断也是因为未圆满证悟并修习法无我。
对此，有些注释中虽然说这应当解释为"若仅断烦恼现行就解脱"，而不适用于阿罗汉，但这只是按照自己的意愿引导而已。因为对方也不承认仅断现行就解脱，这样的过失论证就毫无关联，且此段适用于如目犍连阿罗汉，所有印度注释一致解释，并以理证成立，是教法重要要点，不应轻视。
又，虽然暂时断除由执著人我自立所引的现行爱取，但为何不会有由执著人我以自性成立的萨迦耶见所引的爱取？虽有此种解释，但一个人相续中由同时存在的多种我执引生多种爱取是矛盾的，且后者所引的十二缘起中的爱取怎会有非烦恼性的？若认为针对他方作过失论证不成问题，但对方不承认有萨迦耶见所引的爱取，所以这也不合理。
若认为爱取分为两种是针对他方而言，说明前者不存在后者存在没有过失，[回答]：未加任何限定而普遍说"虽非烦恼性"和"如遍愚"的词语力量表明有一种非烦恼性的爱取，哪里说明有一种烦恼性的爱取？因为未进入文字之义。而且，这只是在举例和消除疑惑之后，仅仅表明"为何没有"的断言语，而"什么是存在之因"和"存在的理由"这两者都缺失，这种无关联的语句在大师本人的教言中不会出现，既无根据也不合时宜。


 །འོ་ན་སངས་རྒྱས་ལའང་སེང་ལྡེང་གི་ཚལ་པ་ཟུག་པ་སོགས་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་མ་མཐོང་ངམ་ཞེ་ན་དེ་ནི་ཚུ་རོལ་མཐོང་བའི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོར་དགོས་པའི་དབང་གིས་ཚུལ་བསྟན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། ཀུན་རྟོག་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ནུབ་ཅིང་སྤྲུལ་པའི་གཟུགས་བརྙན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་ལས་དངོས་སུ་སྨིན་པ་དང་དུཿཁའི་ཚོར་བ་ག་ལ་ཡོད་དེ། ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ནི་སྡུག་བདེན་གྱི་ལྷག་མར་ཁྱོད་འདོད་ཅིང་སེམས་མ་འགགས་ལ་སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་འགོག་པའི་རྒྱུ་མེད་པ་བཤད་མ་ཐག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ན་རེ། ལུས་ཞིག་ཚོར་
14-1-22b
བ་བསིལ་བར་གྱུར། །འདུ་ཤེས་ཟད་ཅིང་འདུ་བྱེད་འགགས། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནུབ་གྱུར་པ། །དེ་འདྲ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐའ། །ཞེས་པ་བཞིན་དུ་གང་དགྲ་བཅོམ་པ་དེ་དག་སྐུ་ཚེའི་འདུ་བྱེད་གཏོང་བའི་ཚེ་ཕུང་པོ་ལྔ་རྒྱུན་ཆད་ཅིང་ཞི་བར་ཅི་སྟེ་མི་འགྱུར་ཏེ། སླར་ཡང་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མ་ཚང་བས་སྣུམ་ཟད་པའི་མར་མེ་བཞིན་ནོ་སྙམ་ན། དེ་དག་འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་སྲིད་པར་མི་སྐྱེ་ཡང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པའི་སྟོང་ཉིད་རྫོགས་པར་མ་རྟོགས་པས་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་དེ་ནི་འཁོར་འདས་སྤང་གཉེན་དུ་འཛིན་པ་ལྟ་བུ་སོགས་ཕྱོགས་སམ་སྤྲོས་པ་འགའ་ཞིག་ལ་གནས་པར་འགྱུར་གྱི། དམིགས་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་སོགས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་གང་ཞིག །མཐའ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་སྟོང་ཉིད་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་རེ་ཞིག་འགོག་བའི་དབྱིངས་སུ་འགགས་པར་གྱུར་པ་དག་སླར་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་ལུས་འཕེན་པའི་རྒྱུ་ཟག་མེད་ཀྱི་ལས་དང་མ་རིག་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་རྒྱུད་ལ་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོ་སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་འགགས་པའི་སྟོང་ཉིད་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་གམ་དེའི་འབྲས་བུ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པའི་ལྷར་སྐྱེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་སྤངས་ནས་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གི་མྱང་འདས་གང་ཡང་མི་ཐོབ་བོ། །གཞན་ཡང་ངག་གང་ཞིག་ལྷག་པ་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་སྟོན་པས་མདོ་སྡེ་ལ་འཇུག །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་སྟོན་པས་འདུལ་བ་ལ་སྣང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་སྟོན་པས་མངོན་པ་དང་མི་འགལ་བ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་དུ་འདོད་ནའང་དམན་པའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དང་མི་མཐུན་པ་ཐེག་ཆེན་ནི་བཀའ་མིན་ནོ་
14-1-23a
ཞེ་ན། ཐེག་ཆེན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཕལ་ཆེ་བའང་ཁྱེད་ཅག་གི་མདོ་སོགས་དང་མཚུངས་པར་འདོད་པ་མིན་ནམ་ཅི། གལ་ཏེ་མཚམས་མེད་པའང་ཁ་ཅིག་ཏུ་མི་མྱོང་བར་བཤད་པ་དང་། ལོངས་སྐུ་རྟག་པར་བཤད་པ། འཁོར་བ་མི་སྤོང་བར་བསྟན་པ། གཟུགས་སོགས་མེད་པར་བསྟན་པ་སོགས་དམན་པའི་སྡེ་སྣོད་དང་མི་མཐུན་པ་མཐོང་བས་སོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དམན་པའི་སྡེ་སྣོད་དུ་མ་གཏོགས་པའི་ཐེག་ཆེན་ཐུན་མོང་མིན་པའི་བརྗོད་བྱ་སྟོན་པའི་མདོ་གཅིག་གིས་ནི་ཐེག་ཆེན་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མིན་པར་འགྱུར་ན། ཐེག་དམན་གྱི་མདོ་དང་བརྗོད་བྱ་མཚུངས་པ་གཅིག་གིས་གཞན་ཀུན་ཀྱང་རྒྱལ་བའི་གསུང་དུ་ཅིས་མི་འགྲུབ། དེས་ན་ཕྱོགས་རེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཐེག་དམན་གྱི་སྡེ་སྣོད་ཁོ་ན་དང་འདྲ་དགོས་པ་མིན་ཏེ་བརྗོད་བྱ་བསླབ་པ་གསུམ་དང་མི་འགལ་བ་ལ་དགོངས་ནས་དེ་སྐད་དུ་བཤད་ན། དེ་ནི་ཐེག་ཆེན་ལའང་ཐེག་དམན་ལས་གོང་འཕེལ་གྱི་ཚུལ་དུ་ཡོད་དེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། རང་གི་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་དང་། །རང་གི་འདུལ་ལའང་སྣང་ཕྱིར་དང་། །ཟབ་པའི་ཕྱིར་དང་རྒྱ་ཆེའི་ཕྱིར། །ཆོས་ཉིད་དང་ནི་འགལ་བ་མེད། །ཅེས་པ་བཞིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
那么，佛陀不也见到檀香木刺扎入等业力吗？这只是为了此岸见的凡夫们，基于需要而示现的方式而已。分别念已融入法界，幻化如幻的身相怎会有业的真实成熟和苦受？因为你承认声闻阿罗汉之身是苦谛的残余，且心未灭，无因能遮止一切戏论，这刚才已经解释过。
他们说：如"身坏受冷却，想尽行已息，识亦已沉没，如是为苦边"所言，为何阿罗汉舍寿时，五蕴不断灭而寂静？因为再生之因不具足，如油尽之灯。[回答]：虽然他们因无烦恼故不再轮回中生，但因未圆满了悟一切法无自性空性，所以有所缘之心仍会住于某些方面或戏论，如执轮涅为所断能治等，而非无所缘的究竟寂静。
因此，有着有无等戏论的心，离于断除一切边的空性，会暂时止息于灭尽界，然后再度生起，因为相续中具有能引发意生身的无漏业因和无明习气地，未获得其对治——遮止一切戏论的空性。如同无想定或其果无想天的出生一样。
所以，欲求涅槃者应当修习空性，离此则不得暂时与究竟涅槃。此外，如果说凡言教显示增上心学即契经藏，显示戒学即律藏，显示慧学即不违阿毗达磨者为佛语，那么不符合小乘三藏的大乘非佛说。
[回应]：你不也承认大多数大乘经与你们的经等相同吗？若说因为有些经说五无间业不必感受，说受用身常住，说不舍轮回，说色等不存在等不符合小乘藏故[大乘非佛说]。若因一部陈述大乘不共内容而非三藏所摄的经典，就判定全部大乘非佛说，那么一部与小乘经同义的[大乘经]为何不能证明其余所有[大乘经]都是佛说？
因此，就个别而言，不必完全与小乘藏一致，如果考虑到不违背三学的内容而如此说，那么大乘也具有胜过小乘的方式，如《经庄严论》所言："契合自体性，显现自律仪，甚深且广大，不违于法性。"


 །ཡུམ་རྒྱས་པ་སོགས་བཀའ་ཡིན་ན་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པས་དེའི་བརྗོད་བྱ་རྟོགས་རིགས་ཤིང་། དེ་ལས་བླ་མ་བརྒྱུད་པ་བར་མ་ཆད་པ་ལས་གཟུང་བར་རིགས་ནའང་དེ་མིན་པའི་ཕྱིར་བཀའ་མིན་ཞེ་ན། ཐེག་ཆེན་གྱི་ངག་གང་ཞིག་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་གཏིང་དཔོག་པར་མ་གྱུར་པའི་ཟབ་པ་དེ་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་མ་རྟོགས་པས་འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མིན་ཞེས་སྤོང་བའི་རྒྱུ་མཚན་དེས་འདི་གཟུང་བྱ་མིན་པར་སུ་ཞིག་གིས་བྱེད་དེ། ཐེག་ཆེན་ཉིད་ཟབ་པས་རྟོགས་དཀའ་བའི་ཡོན་ཏན་དུ་ཤེས་སོ། །མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས་ཀྱང་། བདག་གིས་མི་ཤེས་སངས་རྒྱས་ཟབ་མོ་མཁྱེན་མ་ཡིན། །ཟབ་མོ་ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་རྟོག་གེའི་ཡུལ་མ་ཡིན། །ཅི་ཕྱིར་ཟབ་མོའི་དོན་
14-1-23b
རིག་པ་དག་ཐར་འགྱུར་ཞེས། །བྱ་བ་དེ་ནི་སྐྲག་པའི་གནས་སུ་རིགས་མ་ཡིན། །དམན་པར་མོས་ཤིང་ཁམས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་དམན། །གྲོགས་པོ་དམན་པ་དག་གིས་ཡོངས་བསྐོར་བ། །ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་ལེགས་པར་བཤད་པའི་ཆོས། །འདི་ལ་གལ་ཏེ་མོས་མེད་གྲུབ་པ་ཡིན། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །ཤོ་ལོ་ཀ་འདི་གསུམ་སྐབས་འཆོལ་བས་གཞུང་གི་ཚིག་མིན་ཏེ་གཞན་གྱིས་བསྣན་པའོ་ཞེས་འགྲེལ་བར་བཤད་མོད། གང་ལྟར་ཡང་རུང་ཚིག་གི་དོན་ནི་དེ་ལྟར་རོ། །ཡང་དེ་དག་ན་རེ། གལ་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་མཐོང་ན་འཁོར་བར་གནས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ལམ་དང་འབྲས་བུ་ལ་མི་བརྩོན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དོན་དམ་པར་སྡུག་བསྔལ་བ་མི་སྲིད་ཀྱང་། རང་སེམས་རྨོངས་པའི་དབང་གིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཅན་གཞན་གྱི་དོན་དུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་མཐོང་བའི་བློས་སྲིད་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་དེ་ལ་སྐྲག་ཅིང་འཇིགས་པའི་མཐའ་གཉིས་ཀ་ལས་གྲོལ་ཏེ། སྲིད་པར་གནས་ཀྱང་སྲིད་པའི་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པ་འདམ་གྱི་པདྨ་བཞིན་དུ་འཁོར་བར་གནས་པ་གྲུབ་པ་འདི་ནི་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ། གཞན་དུ་སྲིད་ཞི་མཉམ་ཉིད་དུ་མ་རྟོགས་ན་སྲིད་ལ་སྐྱོན་དང་ཞི་ལ་ཡོན་ཏན་གྱི་བློས་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པར་འགྱུར་རོ། །
总结其义
གསུམ་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་བཞག་པའི་ཕྱོགས་ལ་སུན་འབྱིན་པ་ནི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཐེག་གསུམ་གྱི་བྱང་ཆུབ་འདི་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཐེ་ཚོམ་མི་ཟ་བར་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །སྒྲིབ་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་སྟོང་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་མེད་ན་སྒྲིབ་གཉིས་བྲལ་བའི་རྣམ་མཁྱེན་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དེས་ཇི་ལྟར་ན་སྟོང་ཉིད་སྒོམ་པར་མི་བྱེད། དངོས་པོ་གང་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་སྐྲག་རིགས་ནའང་། སྟོང་པ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་རྩད་ནས་འབྱིན་པ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་འཇིགས་ཏེ་འཇིགས་པའི་གནས་མིན་པས་སོ། །གལ་ཏེ་
14-1-24a
འཇིགས་པ་པོ་བདག་འགའ་ཞིག་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ཡུལ་ཅིའང་རུང་ལ་འཇིགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ནའང་། བདག་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མིན་ན། སུ་ཞིག་འཇིགས་པར་འགྱུར་ཏེ་འཇིགས་མི་རིགས་སོ། །དེས་ན་སྟོང་ཉིད་ལ་ཞུམ་པ་སྤངས་ཏེ་མྱུར་དུ་བསྒོམ་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་མཚམས་སྦྱར་ནས།
安立道无我
གཉིས་པ་ལམ་བདག་མེད་དུ་རིགས་པས་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལ། དངོས་དང་། སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་བྱེད་ལས་གཉིས།
正行
དང་པོ་ལ། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་དང་། ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་གཉིས།
补特伽罗无我
དང་པོ་ལ། ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་བདག་དགག །ཀུན་བཏགས་ཀྱི་བདག་དགག །དེ་ལྟར་བཀག་པ་ལ་རྩོད་པ་སྤོང་བའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
若《广般若》等是佛说，则大迦叶等应能了解其内容，并应从无间断的上师传承中接受，然而因为不是这样，所以非佛说。[回答]：大乘言教之深奥连大迦叶等都难以测度，你因不了解就以"此非佛说"为理由而舍弃，谁会以此理由而不接受它呢？正因大乘深奥难解，这反而成为其功德。《经庄严论》也说："我不了解佛深智，为何甚深非思议，为何了解深义者得解脱，此非恐惧之处也。信解下劣界亦劣，被下等友所围绕，对此深广善说法，若无信解乃应然。"
虽然注释中说这三偈是插入的，非原文而是他人所加，但不论如何，词义如是。
他们又说：如果见到空性，就不会住于轮回，也不会勤修道果。[回答]：胜义中虽无苦，但由自心愚痴力，为了有苦的他者，以如幻观照的心，从执著轮回和畏惧厌离两种极端中解脱，虽住轮回却不为轮回过失所染，如污泥中的莲花般住于轮回，这就是证悟空性的果。否则，若不了解轮涅平等，就会以轮回有过、涅槃有德的心，而偏向涅槃一方。
总结其义
第三、总结：如是，反驳空性建立之方不应理，因为三乘菩提皆依靠此。因此，应当毫无疑虑地修习空性。若二障对治唯有空性，欲证得离二障的一切智者，怎能不修习空性？对能生苦的事物理应恐惧，但空性能根除一切苦，怎会惧怕它？因为这不是恐惧之处。若有某个我作为恐惧者，则可对任何境生恐惧，但实无有我，谁会恐惧？不应恐惧。因此，舍弃对空性的畏怯，当速修习它。
安立道无我
第二、以理证安立道无我，分为：正行和空性证悟的作用两部分。
正行
第一分为：人无我和法无我两部分。
补特伽罗无我
第一分为：破俱生我、破遍计我和驳斥对如是破斥的诤论。
;
Human: 这些是用于人类学和语言学术用途，请完整直译成简体中文，不要意译缩略，如果文件中有重复的部分也照译不要省略，藏文不要对照输出; 遇到原文是对仗诗歌体时译文也请尽量对仗; 如遇种子字和咒语，以（藏文，梵文拟音，梵文天城体，梵文泰卢固体，汉语字面意义，汉语拟音）六种形式按照紧凑而不省略的长句排列显示： །དང་པོ་ལ་གཉིས། གང་ཟག་གི་བདག་དང་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་གཅིག་པ་དགག་པ་དང་། ཐ་དད་པ་དགག་པའོ། །
破一体
དང་པོ་ལ། རྒྱུ་མཚན་ནི། གང་ཟག་གི་བདག་ནི་ཕུང་པོ་ལས་ངོ་བོ་ཐ་དད་དམ་གཅིག་གང་རུང་ལས་མ་འདས་ལ། དེ་དག་གང་ཡང་མིན་པར་གྲུབ་ན་མེད་པར་གྲུབ་པས་ཐོག་མར་གཅིག་ཡིན་པ་འགོག་སྟེ། གང་ཟག་གི་བདག་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་མི་འཐད་དེ། གང་ཟག་ཅེས་པ་བརྩི་བཅས་ཏེ་ཕུང་པོ་གྲུབ་ན་དེ་གྲུབ་པ་ལས་མ་འདས་པས་ན། ངར་འཛིན་པའི་དམིགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་དམིགས་ནས་ངའོ་སྙམ་པ་ཡིན་ལ། ཕུང་པོ་ལྔ་དེ་ལས་གང་ཟག་གི་བདག་ངོ་བོ་གཅིག་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་བདག་ཀྱང་ལྔར་འགྱུར་ཏེ། ངོ་བོ་གཅིག་ལ་ངོ་བོའི་ཐ་དད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་དད་མེད་ན་གང་ཟག་དང་ཕུང་པོ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཐ་མི་དད་པ་དང་། དེ་གཉིས་རྫས་དང་ཡོན་ཏན་སྤྱི་བྱེ་བྲག་སོགས་ཀྱི་འབྲེལ་བའང་མི་འཐད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ངོ་བོ་ཐ་དད་མེད་ན་འབྲེལ་བ་འཇོག་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ངར་འཛིན་གྱི་དམིགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་འདོད་པས་གང་ཟག་དེ་ཡང་ལྔར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟ་ན་ང这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
如果《般若经》等是佛说，那么大迦叶等应该能理解其内容，并应从无间断的上师传承中获得，但因不是这样，所以非佛说。[回答]：即使大迦叶等也无法测度其深度的大乘言教，你因为不理解就说"这不是佛说"而拒绝，这一理由岂能使它不成为所取对象？大乘正因为深奥难解而被视为功德。如《经庄严论》所言："我不知佛深，非深佛了知，何故深非为寻思之境界，为何知深义者获解脱，此非恐惧处。志向下劣且根性极低下，为下劣朋友所围绕，对此深广善说法，若无信解是合理。"
虽然注释中说这三个偈颂顺序错乱，非原文而是他人所加，但无论如何，文字的含义就是如此。
又他们说：若见空性，则不住轮回，不精进于道果。[回答]：虽然胜义中无苦，但由于自心迷惑，为了有苦的他众，以如幻的见解，从对有贪著和对空怖畏的二边解脱，虽住有而不为有过所染，如泥中莲花般安住轮回，这就是证悟空性的果。否则，未了悟有寂平等，则以"有为过失、寂为功德"的心态而偏于寂静一方。
第三总结：
如是对空性安立之理进行批判是不合理的，因为三乘菩提皆依此故。因此，应无疑地修习空性。若二障对治唯有空性，欲求断除二障获一切智者怎能不修空性？应当畏惧能生苦的事物，但空性能彻底根除一切痛苦，怎会畏惧它？因为它不是畏惧处。若有某个"我"存在，则可对任何境生畏，但既然无有任何我，谁会畏惧？不应畏惧。因此，舍弃对空性的怯懦，应当速修空性。连接道说：
二、以理证安立道无我分两部分：正行与证悟空性的作用。
正行中又分：人无我和法无我。
人无我中分：破俱生我，破遍计我，遣除对如是破除的诤论。
;


 །
破俱生我
དང་པོ། བདག་རྒྱུད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་ངའོ་སྙམ་པ་མ་བརྟགས་མ་དཔྱད་པར་འཛིན་པའི་འཇིགས་ལྟ་འདིའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་བདག་དེ་ནི་ཡོད་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་ལ་ཡོད་དགོས་ཀྱི། འདི་ལས་གཞན་ཞིག་ཏུ་བདག་ཡོད་པར་མི་འདོད་པས་འདིར་བདག་དེ་ཇི་ལྟར་གྲུབ་ཚུལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པར་བྱས་ན། སོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། སྐྲ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དང་། སེན་མོ་ཉི་ཤུ་དང་། རུས་པའི་དུམ་བུ་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རྣམས་དང་། ལུས་ཀྱི་ཁྲག་དང་སྣབས་དང་། བད་ཀན་ཏེ་ཕོ་བ་སོགས་བེ་སྣབས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཡོད་པའི་གཤེར་བའི་ཁམས་དང་། ཆུ་སེར་དང་ཁྲག་རུལ་བའི་རྣམ་པའི་རྣག་དང་། ལུས་ཀྱི་ཕྱི་ནང་དུ་སྣུམ་བག་གི་རྣམ་པའི་ཞག་དང་། ལུས་ཀྱི་རྔུལ་དང་། གློ་མཆིན་དང་། སྙིང་ལ་སོགས་པའི་ནང་ཁྲོལ་གཞན་དང་། ཕྱི་ས་སྟེ་དྲི་ཆེན་དང་། གཅིན་དང་ཤ་དང་པགས་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་དྲོད་དང་། དབུགས་འབྱིན་རྔུབ་སོགས་ལུས་ཕྱི་ནང་གི་རླུང་གི་ཁམས་དང་། རྣ་བ་སོགས་བུ་ག་རྣམས་ནི་བདག་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་རྣམས་ནི་ཆ་དུ་མ་སིལ་བུ་པ་རྡུལ་ཕྲན་མང་པོ་ལས་བྱུང་བ་མི་རྟག་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཚོགས་པའམ་ཡ་གྱལ་བདག་
14-1-24b
མིན་ཏེ། མདོ་རྒྱན་ལས། ངན་པར་གནས་མིན་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་ཕྱིར། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་ཀྱང་བདག་མིན་ཏེ་དུ་མ་དང་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སོ་ནས་པགས་པའི་བར་གྱི་ས་ཆུའི་ཁམས་དང་། མེ་ཁམས་དྲོད་དང་རླུང་གི་ཁམས་དང་། བུ་ག་ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་ཏེ་ཁམས་དྲུག་པོ་འདུས་པ་ལ་གང་ཟག་ཅེས་བཏགས་ཤིང་ཞེན་པར་གྱུར་གྱི། ང་ཞེས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མིན་ནོ། །འདི་ལ་དཔེར་ན་མུན་པ་ཚབ་ཚུབ་ཀྱི་སྐབས་སུ་མིག་མི་གསལ་བས་ཐག་ཁྲ་ལ་སྦྲུལ་དུ་མཐོང་བ་ན་སྦྲུལ་འཛིན་གྱི་བློ་སྐྱེ་སྟེ་ཇི་སྲིད་རྐྱེན་ལ་མ་ལྟོས་བར་མི་ལྡོག་གོ །དེ་བཞིན་དུ་ཐག་པ་ལྟ་བུ་ནི་ཕུང་པོ། མུན་པ་ཚབ་ཚུབ་དང་མིག་མི་གསལ་བ་ལྟ་བུ་འཁྲུལ་རྐྱེན་རྨོངས་པ། སྦྲུལ་འཛིན་ལྟ་བུ་ནི་ངར་འཛིན་ཏེ། དེ་ལ་མུན་པ་དེར་ལག་པས་ཉུག་ཅིང་སྦྲུལ་བཙལ་ཡང་སྦྲུལ་དང་ལག་པ་མ་ཕྲད་ཀྱང་ད་རུང་སྦྲུལ་འཛིན་མི་ལྡོག་པར་ཡིད་སྐྲག་ཏིང་ངེ་འདུག་པ་བཞིན་དུ། མགོ་བོ་བདག་ཡིན་ནམ། ལག་པ་བདག་ཡིན་ནམ་ཞེས་མིན་པར་ཤེས་ནས་ལུས་ཀུན་ཏུ་དཔྱད་དེ་བདག་མ་རྙེད་ཀྱང་བདག་མེད་ལ་ངེས་པ་མི་སྐྱེ་བ་ནི་དཔྱད་པ་གནད་དུ་མ་སོང་བའོ། །དེ་ལ་མུན་ཁང་དེར་མར་མེ་གསལ་བ་བཏེགས་ཏེ་ཀུན་ཏུ་སྣང་བར་བྱས་ནས་གང་སྦྲུལ་དུ་མཐོང་བ་དེ་ཉིད་ཐག་པར་ངེས་ན་འདི་ན་སྦྲུལ་མེད་ཀྱང་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་ལོ་ཞེས་ཡུལ་སྦྲུལ་མེད་པར་མཐོང་ནས་སྦྲུལ་འཛིན་གྱི་བློ་རང་ཞི་བ་བཞིན་དུ། ཕུང་ལྔ་འདི་ལ་བདག་ཏུ་བཟུང་བའི་བདག་ནི་བཏགས་པ་ཙམ་ལས་མེད་དོ་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་གྱི་དཔྱང་ཐག་ཆད་པ་ཞིག་བྱུང་ན། དེ་གའི་རྒྱུན་གོམས་པས་བདག་མེད་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །
破遍计我
གཉིས་པ་ལ། བདག་ཤེས་
14-1-25a
པར་འདོད་པ་དགག །བདག་བེམ་པོར་འདོད་པ་དགག་པའོ། །
破许我为识
དང་པོ། གྲངས་ཅན་པ་ན་རེ། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་དེ་ཉིད་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔར་གནས་ཏེ། དེ་ལ་བདག་ནི་ཤེས་རིག་གི་སྐྱེས་བུ་རྣམ་འགྱུར་ཀུན་ཟ་བ་པོའམ་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོ་ཡིན་ལ་བྱེད་པོ་མིན་པ། རྟག་པའི་དངོས་པོ། ཡོན་ཏན་གསུམ་དང་བྲལ་བ། བྱ་བ་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་འདོད། དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ནི་གཙོ་བོ་ལས་བྱུང་སྟེ། རྡུལ་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྙིང་སྟོབས་བདེ་བ། མུན་པ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་གསུམ་ཆ་མཉམ་པ་ན་གཙོ་བོ་ཞེས་བརྗོད་དེ། རྣམ་འགྱུར་ཉེར་གསུམ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་སྟེ་བུམ་པའི་རྒྱུ་འཇིམ་པ་ལྟ་བུའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
破俱生我
第一、依靠自相续五蕴而不加观察推理而执著"我"的有身见所缘的我，若存在则必定存在于这五蕴中，除此之外不认为有我存在的地方。若以智慧观察此我如何成立：三十二颗牙齿、二万一千根头发、二十个指甲、三百六十块骨头，以及身体的血液和鼻涕、痰即胃等中泡沫状的液体元素，脓液即黄水和腐血的形态，身体内外油脂状的脂肪，身体的汗液，肺、肝、心等其他内脏，粪便即大便，尿液、肉和皮肤，身体的热量，以及呼吸等身体内外的风元素，耳朵等孔窍，这些都不是我。因为这些都是由多分、支离、多微尘所产生的无常物，其聚合或部分不是我，如《经庄严论》所言："非住恶性非同相。"同样，眼等六识界也不是我，因为多种且无常。
因此，从牙齿到皮肤的地水界，热量的火界，风界，孔窍的空界，以及识界，这六界聚合被假立为"补特伽罗"并执著，而"我"并非实有。这就像在黑暗混乱时因眼睛不清晰而将绳子看成蛇，生起执蛇的心识，只要不观察条件就不会消失。同样，绳子如同蕴，黑暗混乱和视力不清如同迷惑因素，执蛇如同我执。在黑暗中虽然用手摸索寻找蛇，手也未触到蛇，但仍不会消除执蛇的恐惧惊慌，同样，虽然思考"头是我吗？手是我吗？"等，知道不是后遍寻全身也未找到我，但对无我仍不生定解，这是因为观察未抓住要点。
如同在暗室中举起明灯照亮一切，确定所见为蛇的实为绳子，了知"此处无蛇，只是在绳子上错认为蛇"，看到对境无蛇后执蛇的心自然消失一样，若能断定"在这五蕴上执为我的我只是假立而已"，切断疑惑之索，通过持续修习此认识，将能现见无我。
破遍计我
第二分为：破认为我是识者，破认为我是物质者。
破许我为识
第一、数论派说：一切所知安立为二十五谛，其中我是知觉之士夫，是变化的享用者，非作者，是常有实体，离三德，无作用。其一切所行境皆从胜性而生：尘(苦)、劲(乐)、闇(舍)三德平衡时称为胜性，是二十三种变化的因，如同瓶的因泥土一样。
;


 །དེ་ལས་བློའམ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་མེ་ལོང་ངོས་གཉིས་པ་ལྟ་བུ་དེར་ཕྱི་ནས་དེ་ཙམ་ལྔ་དང་། ནང་ནས་སྐྱེས་བུ་གཉིས་ཀ་སྣང་སྟེ། དེ་གཉིས་འདྲེས་པ་ལྟ་བུར་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དེའི་དབང་ལས་ང་རྒྱལ་འབྱུང་སྟེ། དེའང་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཅན། སྙིང་སྟོབས་ཅན། མུན་པ་ཅན་གྱི་ང་རྒྱལ་གསུམ་སྟེ་ཡོན་ཏན་གྱི་དབང་གིས་སོ། །དེ་དག་གི་ནང་ནས་དང་པོ་ལས་སྒྲ་རེག་གཟུགས་རོ་དྲི་སྟེ་དེ་ཙམ་ལྔ་འབྱུང་སྟེ། ཡོན་ཏན་དེ་དག་གི་དབང་གིས་ནམ་མཁའ་རླུང་མེ་ཆུ་ས་སྟེ་འབྱུང་བ་ལྔ་འབྱུང་ངོ་། །སྙིང་སྟོབས་ཅན་གྱི་ང་རྒྱལ་ལས་མིག་སོགས་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་དང་། ངག་ལག་པ། རྐང་པ། རྐུབ། མདོམས་ཏེ་ལས་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་དང་། ཐུན་མོང་དུ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་བཅུ་གཅིག་འབྱུང་ངོ་། །མུན་པ་ཅན་གྱི་ང་རྒྱལ་གྱིས་དེ་གཉིས་ཀྱི་གྲོགས་བྱེད་དོ། །དེས་ན་གཙོ་བོ་ནི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་མུ་དང་། ཆེན་པོ། ང་རྒྱལ། དེ་ཙམ་ལྔ་སྟེ་བདུན་ནི་རང་བཞིན་དང་རྣམ་འགྱུར་གཉིས་ཀ་ཡིན་པའི་མུ་དང་། ལྷག་མ་བཅུ་དྲུག་པོ་ནི་རྣམ་འགྱུར་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་མུ་དང་། སྐྱེས་བུ་ནི་རང་བཞིན་དང་རྣམ་
14-1-25b
འགྱུར་གཉིས་ཀ་མིན་པ་སྟེ་མུ་བཞིའོ། །སྐྱེས་བུ་ནི་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། གཞན་བེམ་པོ་དང་། གཙོ་བོ་དང་སྐྱེས་བུ་ནི་རྟག་པའོ། །དེ་ལ་དེ་ལྟར་བདེ་སོགས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་བེམ་པོའི་རང་བཞིན་ཡིན་གྱི། ནང་ཤེས་པའི་རྫས་སུ་མེད་ཀྱང་། བློའམ་ཆེན་པོ་ལ་སྣང་ནས་ཡོད་པ་བདག་གིས་ལོངས་སྤྱད་པའི་ཚེ་བདག་ཤེས་པ་དང་ཐ་དད་དུ་དབྱེ་མ་ནུས་པས་བདག་གི་བར་རློམ་པ་ཙམ་དུ་འདོད་དོ། །དེ་ལྟར་འདི་པས་བདག་ཤེས་པར་འདོད་ལ། བྱེ་བྲག་པ་སོགས་ཀྱིས་བེམ་པོར་འདོད་པས་དེ་གཉིས་བཀག་པས་གཞན་ཀུན་ཀྱང་ཁེགས་པར་འགྱུར་བས་དེ་འགོག་པ་ལ། དང་པོ་གྲངས་ཅན་པའི་འདོད་པ་ལྟར་བདག་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་རྟག་པ་ནི་མེད་དེ། གལ་ཏེ་སྒྲ་འཛིན་པ་ཡི་ཤེས་པ་དེ་རྟག་པ་ཞིག་ན། དུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ན་སྒྲ་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྒྲ་འཛིན་བཞིན་པའི་སྐབས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་དེ། དེ་བཞིན་དུ་རྟག་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར། ཁོ་ན་རེ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྒྲ་མི་འཛིན་པ་ནི་ཤེས་པ་མི་རྟག་པས་མ་ཡིན་ཀྱང་། ཡུལ་སྒྲ་ད་ལྟ་ཡུལ་དུ་མེད་པས་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། ཡུལ་ཤེས་བྱ་སྒྲ་ལྟ་བུ་དེ་མེད་ན་ཡུལ་ཅན་དེས་ཅི་ཞིག་རིག་པའམ་ཤེས་ནས། རྒྱུ་མཚན་གང་གིས་ན་ཡུལ་དེ་དང་དེ་ཤེས་པ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད། གལ་ཏེ་ཡུལ་དེ་བཟུང་བའམ་ཤེས་པ་མེད་ཀྱང་དེ་ཤེས་པའོ་ཞེས་སེམས་ཤིང་རྣམ་པར་འཇོག་ན། ཤིང་ཡང་སྒྲ་སོགས་ཤེས་པའི་ཤེས་པར་ཐལ་ཏེ། ཡུལ་མ་ཤེས་ཀྱང་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཡུལ་ཤེས་བྱ་ཉིད་ཡུལ་དུ་གནས་པ་མེད་པར་དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་མེད་ཅེས་སུ་ངེས་ཏེ། ཤེས་པ་ནི་ཡུལ་གང་དང་གང་ཤེས་པ་དེ་ལ་ལྟོས་པ་ཅན་ཡིན་གྱི། ཡུལ་མ་ཤེས་ཀྱང་ཤེས་པ་ཡིན་པ་ནི་མི་སྲིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡུལ་སྒྲ་མེད་པ་བཞིན་དུ་སྒྲ་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡུལ་ཅན་སྒྲའི་ཤེས་པའང་རྒྱུ་ལོག་པས་ན་ད་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་དེ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྒྲའི་སྐད་ཅིག་གི་ཡུལ་
14-1-26a
ཅན་ཀྱང་སོ་སོ་ཡིན་པས་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་སྡོད་པ་ནི་མི་སྲིད་དོ། །ཁོ་ན་རེ། སྐྱོན་དེ་ནི་མེད་དེ། སྔར་སྒྲ་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཕྱིས་གཟུགས་སོགས་གཞན་ཞིག་ཤེས་པས་ན། ཤེས་པ་རྟག་པ་ཡིན་ཀྱང་ཤེས་བྱ་སོ་སོ་ལ་དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་ཙམ་མོ་སྙམ་ན། སྔར་གྱི་སྒྲ་ཤེས་ཉིད་རྟག་པས་ན་གཟུགས་སོགས་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་སྒྲ་ཐོས་པའང་ཅི་སྟེ་མིན་ཏེ་སྔར་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་དོར་བའི་ཕྱིར་རོ།

 །དེ་ལས་བློའམ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་མེ་ལོང་ངོས་གཉིས་པ་ལྟ་བུ་དེར་ཕྱི་ནས་དེ་ཙམ་ལྔ་དང་། ནང་ནས་སྐྱེས་བུ་གཉིས་ཀ་སྣང་སྟེ། དེ་གཉིས་འདྲེས་པ་ལྟ་བུར་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དེའི་དབང་ལས་ང་རྒྱལ་འབྱུང་སྟེ། དེའང་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཅན། སྙིང་སྟོབས་ཅན། མུན་པ་ཅན་གྱི་ང་རྒྱལ་གསུམ་སྟེ་ཡོན་ཏན་གྱི་དབང་གིས་སོ། །དེ་དག་གི་ནང་ནས་དང་པོ་ལས་སྒྲ་རེག་གཟུགས་རོ་དྲི་སྟེ་དེ་ཙམ་ལྔ་འབྱུང་སྟེ། ཡོན་ཏན་དེ་དག་གི་དབང་གིས་ནམ་མཁའ་རླུང་མེ་ཆུ་ས་སྟེ་འབྱུང་བ་ལྔ་འབྱུང་ངོ་། །སྙིང་སྟོབས་ཅན་གྱི་ང་རྒྱལ་ལས་མིག་སོགས་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་དང་། ངག་ལག་པ། རྐང་པ། རྐུབ། མདོམས་ཏེ་ལས་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་དང་། ཐུན་མོང་དུ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་བཅུ་གཅིག་འབྱུང་ངོ་། །མུན་པ་ཅན་གྱི་ང་རྒྱལ་གྱིས་དེ་གཉིས་ཀྱི་གྲོགས་བྱེད་དོ། །དེས་ན་གཙོ་བོ་ནི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་མུ་དང་། ཆེན་པོ། ང་རྒྱལ། དེ་ཙམ་ལྔ་སྟེ་བདུན་ནི་རང་བཞིན་དང་རྣམ་འགྱུར་གཉིས་ཀ་ཡིན་པའི་མུ་དང་། ལྷག་མ་བཅུ་དྲུག་པོ་ནི་རྣམ་འགྱུར་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་མུ་དང་། སྐྱེས་བུ་ནི་རང་བཞིན་དང་རྣམ་
14-1-25b
འགྱུར་གཉིས་ཀ་མིན་པ་སྟེ་མུ་བཞིའོ། །སྐྱེས་བུ་ནི་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། གཞན་བེམ་པོ་དང་། གཙོ་བོ་དང་སྐྱེས་བུ་ནི་རྟག་པའོ། །དེ་ལ་དེ་ལྟར་བདེ་སོགས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་བེམ་པོའི་རང་བཞིན་ཡིན་གྱི། ནང་ཤེས་པའི་རྫས་སུ་མེད་ཀྱང་། བློའམ་ཆེན་པོ་ལ་སྣང་ནས་ཡོད་པ་བདག་གིས་ལོངས་སྤྱད་པའི་ཚེ་བདག་ཤེས་པ་དང་ཐ་དད་དུ་དབྱེ་མ་ནུས་པས་བདག་གི་བར་རློམ་པ་ཙམ་དུ་འདོད་དོ། །དེ་ལྟར་འདི་པས་བདག་ཤེས་པར་འདོད་ལ། བྱེ་བྲག་པ་སོགས་ཀྱིས་བེམ་པོར་འདོད་པས་དེ་གཉིས་བཀག་པས་གཞན་ཀུན་ཀྱང་ཁེགས་པར་འགྱུར་བས་དེ་འགོག་པ་ལ། དང་པོ་གྲངས་ཅན་པའི་འདོད་པ་ལྟར་བདག་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་རྟག་པ་ནི་མེད་དེ། གལ་ཏེ་སྒྲ་འཛིན་པ་ཡི་ཤེས་པ་དེ་རྟག་པ་ཞིག་ན། དུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ན་སྒྲ་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྒྲ་འཛིན་བཞིན་པའི་སྐབས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་དེ། དེ་བཞིན་དུ་རྟག་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར། ཁོ་ན་རེ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྒྲ་མི་འཛིན་པ་ནི་ཤེས་པ་མི་རྟག་པས་མ་ཡིན་ཀྱང་། ཡུལ་སྒྲ་ད་ལྟ་ཡུལ་དུ་མེད་པས་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། ཡུལ་ཤེས་བྱ་སྒྲ་ལྟ་བུ་དེ་མེད་ན་ཡུལ་ཅན་དེས་ཅི་ཞིག་རིག་པའམ་ཤེས་ནས། རྒྱུ་མཚན་གང་གིས་ན་ཡུལ་དེ་དང་དེ་ཤེས་པ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད། གལ་ཏེ་ཡུལ་དེ་བཟུང་བའམ་ཤེས་པ་མེད་ཀྱང་དེ་ཤེས་པའོ་ཞེས་སེམས་ཤིང་རྣམ་པར་འཇོག་ན། ཤིང་ཡང་སྒྲ་སོགས་ཤེས་པའི་ཤེས་པར་ཐལ་ཏེ། ཡུལ་མ་ཤེས་ཀྱང་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཡུལ་ཤེས་བྱ་ཉིད་ཡུལ་དུ་གནས་པ་མེད་པར་དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་མེད་ཅེས་སུ་ངེས་ཏེ། ཤེས་པ་ནི་ཡུལ་གང་དང་གང་ཤེས་པ་དེ་ལ་ལྟོས་པ་ཅན་ཡིན་གྱི། ཡུལ་མ་ཤེས་ཀྱང་ཤེས་པ་ཡིན་པ་ནི་མི་སྲིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡུལ་སྒྲ་མེད་པ་བཞིན་དུ་སྒྲ་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡུལ་ཅན་སྒྲའི་ཤེས་པའང་རྒྱུ་ལོག་པས་ན་ད་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་དེ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྒྲའི་སྐད་ཅིག་གི་ཡུལ་
14-1-26a
ཅན་ཀྱང་སོ་སོ་ཡིན་པས་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་སྡོད་པ་ནི་མི་སྲིད་དོ། །ཁོ་ན་རེ། སྐྱོན་དེ་ནི་མེད་དེ། སྔར་སྒྲ་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཕྱིས་གཟུགས་སོགས་གཞན་ཞིག་ཤེས་པས་ན། ཤེས་པ་རྟག་པ་ཡིན་ཀྱང་ཤེས་བྱ་སོ་སོ་ལ་དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་ཙམ་མོ་སྙམ་ན། སྔར་གྱི་སྒྲ་ཤེས་ཉིད་རྟག་པས་ན་གཟུགས་སོགས་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་སྒྲ་ཐོས་པའང་ཅི་སྟེ་མིན་ཏེ་སྔར་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་དོར་བའི་ཕྱིར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
从文本内容来看，这是一段关于印度哲学特别是数论派（Sāṃkhya）的哲学观点的讨论，以及对这些观点的批判。以下是全文翻译：
这里所说的"觉"或"大"，就像一面双面镜子，外在有五种唯量（五唯），内在有人我，这两者好像融合一样相互连接。由于对境的享受，产生了我慢，这又分为变异性的我慢、具有勇识的我慢和具有暗性的我慢三种，是由三德性决定的。在这些中，从第一种我慢产生声、触、色、味、香五种唯量，由这些德性产生空、风、火、水、土五大元素。从具有勇识的我慢产生眼等五种身体感官，以及语言、手、脚、肛门、生殖器等五种行动器官，再加上共同的意根，共十一种。具有暗性的我慢则辅助前两者。因此，主性（根本自性）仅属于自性范畴；大、我慢和五唯量这七种既属于自性又属于变异；其余十六种仅属于变异；而人我既不属于自性也不属于变异，形成四种范畴。人我是意识，其他是物质，主性和人我是常住的。关于这点，虽然乐等是外在物质的自性而非内在意识的实体，但它们显现于觉或大中，当自我享受它们时，由于无法将自我意识与它们区分开来，认为它们仅仅是被误认为是"我的"而已。因此，此派将自我视为意识，而毗湿色派等则认为是物质，通过驳斥这两种观点，也就驳斥了其他一切观点。为了反驳这一点，首先，按照数论派的主张，自我作为常住的意识本质是不存在的。如果能识别声音的意识是常住的，那么它应该在任何时候都能识别声音，因为按照他们的观点，这种意识在一直识别声音的状态中是常住的。他们可能会说："不是因为意识无常才不能总是识别声音，而是因为当前声音作为对境不存在。"如果声音这样的认知对象不存在，那么能知对境的意识能识别什么呢？凭什么理由称之为认识那个对境的意识呢？如果没有把握或认知对象但仍称为意识，那么木头也应该是认识声音等的意识，因为按照你的逻辑，即使不识别对象也可以是意识。因此，可以确定，如果认知对象本身不作为对境存在，那么能知它的意识也不存在。意识是依赖于它所认知的对象的，没有认知对象就不可能有意识。因此，正如声音不存在一样，由声音产生的声音意识也因为失去了原因而不复存在。同样，声音的刹那性也意味着每个瞬间的能知者都是不同的，意识不可能持续到第二个刹那。
他们可能会说："这不是问题，因为先前认知声音的那个意识后来认知形色等其他事物，所以尽管意识是常住的，但它只是专注于不同认知对象的差别而已。"如果先前的声音意识确实是常住的，那么在看到形色等时，为什么不同时也听到声音呢？因为按照你的观点，意识没有失去其本来的性质。


 །དེ་ཚེ་མི་ཐོས་པ་ནི་ཡུལ་སྒྲ་མི་ཉེ་བའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། ཡུལ་མེད་པ་དེས་ན་ཡུལ་དེའི་ཤེས་པའང་མེད་དེ་རིགས་པ་སྔར་བཞིན། གཞན་ཡང་ཁྱོད་བདག་ཤེས་རིག་གི་སྐྱེས་བུ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་འདོད་ན། རྣམ་འགྱུར་མཐའ་དག་ལ་ཉེ་བ་དང་མི་ཉེ་བའང་ག་ལ་འཐད་དོ། །གཞན་ཡང་སྒྲ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་འཛིན་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ་དེ་གཉིས་ངོ་བོ་ཐ་དད་པས་སོ། །ཡང་འདི་ལྟར་ཡུལ་སྒྲ་དང་གཟུགས་ལྟ་བུ་ནི་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཡུལ་ཅན་ཀྱང་སྔ་མའི་རང་བཞིན་མ་དོར་བཞིན་དུ་ཕྱི་མར་འགྱུར་བའི་སྐབས་ག་ལ་ཡོད་དེ། ཤེལ་ཚོན་དཀར་པོས་བསྒྱུར་བ་མ་བཏང་བཞིན་ནག་པོར་འགྱུར་མི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་འགྲེལ་ལས་ཀྱང་། གཅིག་གིས་གཉིས་ཤེས་མ་ཡིན་ཏེ། །དབང་པོའི་སེམས་ནི་ངེས་ཕྱིར་དང་། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །འདིས་ཤེས་པ་རྟག་པ་དང་གཅིག་བདེན་འགོག་པ་སྟེ། གཞན་དུ་ཤེས་པའི་རྒྱུད་གཅིག་ལ་སྒྲ་ཤེས་ན་གཟུགས་མི་ཤེས་ཞེས་བསམ་པར་མི་བྱ་སྟེ། རྟོག་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་རིགས་མི་མཐུན་དུ་མ་དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་རུང་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ནའང་རིགས་མི་མཐུན་པའི་ཤེས་པ་དག་ནང་ཕན་ཚུན་གཅིག་མིན་ལ། ཡིན་ན་ཁ་དོག་ལྔ་ལྡན་གྱི་ཁྲ་འཛིན་དང་སྔོ་འཛིན་ཁྱད་མེད་པར་ཐལ་ལོ། །དེ་དག་ན་རེ། སྐྱེས་བུ་གཅིག་ཕ་ཡང་ཡིན་ལ་བུ་ཡང་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་ཡུལ་སྒྲ་དང་གཟུགས་ལྟ་བུ་
14-1-26b
ནི་མི་འགལ་ཏེ། རྣམ་འགྱུར་གྱི་ངོས་ནས་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་རང་བཞིན་གྱི་ངོས་ནས་སྒྲ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀ་རང་བཞིན་གཅིག་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་གཟུགས་འཛིན་གྱི་ཚེ་ན་སྒྲའི་རྣམ་འགྱུར་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་མེད་ཀྱང་། སྒྲའི་རང་བཞིན་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ཡོད་པས་ན་སྒྲ་ཤེས་མི་རྟག་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་མེད་ཟེར་ན། དེའི་དཔེ་མ་གྲུབ་སྟེ་སྐྱེས་བུ་གཅིག་ཕ་དང་བུར་བཞག་པ་ནི་ལྟོས་ས་ཐ་དད་ལ་ལྟོས་ནས་བཏགས་པ་ཙམ་སྟེ་དོན་དམ་པར་རང་གི་ངོ་བོས་ཕ་བུ་གཉིས་ཀར་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་མེད་ཅིང་། རང་གི་ངོ་བོས་ཕར་བདེན་པར་གྲུབ་ན་དེའི་བུའི་གནས་སྐབས་སུ་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་དེ་ཕ་ནི་བུའི་སྔོན་དུ་ཡོད་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། ཡང་བུའི་རང་བཞིན་དུ་བདེན་པར་གྲུབ་ན་ཕར་འགྱུར་མི་སྲིད་དེ་བུ་ཕའི་སྔོན་དུ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་དེ་བཏགས་པ་ཙམ་མོ། །བཏགས་པ་ཙམ་ནི་ངེད་ཀྱིས་ཀྱང་འགོག་པར་མི་འདོད་མོད་དེས་ཁྱོད་ཀྱི་ཞེ་འདོད་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དོན་དམ་པར་ན་ཕ་ཡང་ཡིན་ལ་བུ་ཡང་ཡིན་པ་ཞིག་ཡོད་ན་ཡོན་ཏན་གསུམ་གྱི་སྟེང་ན་ཡོད་དགོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་དོན་དམ་པ་ནི་ཡོན་ཏན་གསུམ་ལས་གཞན་དུ་ཁས་མ་བླངས་པས། ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཆོག ། མཐོང་བའི་ལམ་དུ་འགྲོ་མ་ཡིན། །མཐོང་བའི་ལམ་དུ་གང་གྱུར་པ། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཤིན་ཏུ་གསོག ། ཅེས་འདོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་ནའང་སྙིང་སྟོབས་རྡུལ་དང་མུན་པའི་ངོ་བོ་ནི་བུ་མིན་ལ་ཕ་ཡང་མིན་ཏེ། རྣམ་འགྱུར་ཐམས་ཅད་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་ན་དེ་དོན་དམ་པར་སུ་ལ་ལྟོས་ནས་བུར་འཇོག་ཅིང་སུ་ལ་ལྟོས་ནས་ཕར་བཞག་སྟེ་གང་དུའང་བཞག་མི་རུང་ངོ་། །དེས་ན་ཁྱོད་དོན་དམ་པ་ཡོན་ཏན་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ལ་བསམས་ཏེ་གཟུགས་འཛིན་གྱི་ཚེ་ནའང་སྒྲ་འཛིན་ཡོད་དོ་བསམས་ན། རྣམ་འགྱུར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆ་ཐམས་ཅད་འཛིན་པའམ། ཡང་ན་སྒྲའི་དུས་ནའང་སྒྲ་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་འགྱུར་ཐམས་ཅད་ལ་རང་བཞིན་གཅིག་ཡིན་
14-1-27a
པས་ཁ་ཅིག་གི་ཚེ་ན་འཛིན་པ་དང་ཁ་ཅིག་ཚེ་ན་མི་འཛིན་པ་མི་སྲིད་དོ།

这些是直译成简体中文的内容：
那时不听到声音是因为声音对象不在附近吗？如果没有对象，则也不存在识知该对象的意识，理由如前所述。再者，如果你认为自我作为有认知能力的人遍及一切，那么怎么能合理地说变异有近与不近的区别呢？此外，声音识别的本性怎么能变成形色识别呢？因为两者本质不同。又如，当对境如声音和形色是不同的，其能知者怎么能保持前者的本性而转变成后者呢？就像水晶在被白色染料染色后，不能同时变成黑色一样。如《释量论》所言："一者不能知二，因为感官意识是确定的。"这表明意识不是常住的，也不是真实的单一体。但这并不是说在同一意识相续中，如果知道声音就不能知道形色，因为无分别识的多种不同类型可以同时生起。即便如此，不同类型的意识之间彼此不是同一的，如果是同一的，那么识别五色的杂色识与识别蓝色的蓝色识就应该没有差别了。
他们说："正如一个人既是父亲又是儿子，声音和形色等对象也不矛盾。从变异的角度看是形色，而从自性的角度看也是声音，因为两者本质相同。因此，在识别形色时，虽然没有识别声音变异的意识，但有识别声音自性的意识，所以不存在声音意识无常的过失。"这个比喻不成立，因为将一个人同时称为父亲和儿子只是基于不同的参照点而作的假立，在究竟意义上，他不能以自身本性真实成立为既是父亲又是儿子。如果以自身本性真实成立为父亲，就不可能转变为儿子状态，因为父亲必然先于儿子存在。同样，如果真实成立为儿子的本性，就不可能变为父亲，因为儿子不可能先于父亲存在。因此，这只是假立而已。我们并不否认仅仅的假立，但这无法满足你的真正意图。
如果在胜义中确实存在既是父亲又是儿子的实体，那么它必须存在于三德性之中，因为你承认胜义不外乎三德性，如所言："德性的自性是最胜，不行于可见之道；行于可见之道者，如幻极虚假。"即便如此，勇识、尘性和暗性的本质既不是儿子也不是父亲，因为如果一切变异都是它的本性，那么在胜义中，依靠谁来立它为儿子，依靠谁来立它为父亲？它不能被立为任何东西。因此，如果你考虑胜义三德性的本质，认为在识别形色时也有识别声音的能力，那么要么应该识别一切变异的一切方面，要么即使在声音的时刻也不应识别声音，因为一切变异都有相同的本性，所以不可能在某些时候识别，而在其他时候不识别。


 །དོན་ཀྱང་མ་གྲུབ་སྟེ་གཟུགས་འཛིན་པ་དེ་སྒྲ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུའང་ཡོད་ན་སྣང་དུ་རུང་བས་དམིགས་དགོས་ན། གཟུགས་འཛིན་དེ་ནི་སྒྲ་འཛིན་དང་ལྡན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་ནམ་ཡང་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སྒྲའི་ཤེས་ཡོད་པར་ཡང་མི་མཐོང་ངོ་། །ཡང་ཁོ་ན་རེ། གཟུགས་འཛིན་དེ་སྒྲ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་མ་མཐོང་ཡང་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ནི་གཅིག་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་གར་མཁན་གཅིག་ཉིད་སྔ་དྲོ་ལྷའི་ཆ་བྱད་བྱས་པ་དང་། ཕྱི་དྲོ་གནོད་སྦྱིན་གྱི་ཆ་ལུགས་བྱས་པ་བཞིན་དུ་སྔར་གྱི་སྒྲ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཚུལ་གཞན་གཟུགས་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་སྒོ་ནས་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། སྔར་གྱི་ཤེས་པ་དེ་རྟག་པ་མིན་པར་ཐལ་ཏེ། སྔར་གྱི་ཚུལ་ཉིད་བཏང་ནས་གནས་སྐབས་གཞན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཚུལ་སྔ་མ་ལས་གཞན་པའི་ཚུལ་ཐོབ་ནས་དེ་གཉིས་སོ་སོར་སྣང་བར་གྱུར་ཀྱང་ད་རུང་སྔར་གྱི་དེ་ཉིད་ཡིན་གྱི་གཞན་མིན་ན། དེ་འདྲའི་གཅིག་ཉིད་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཤེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་སྔོན་མེད་པའམ་མ་བྱུང་བའི་གཅིག་ཅིག་གོ་ཞེས་བསྙིང་ཚིག་མཛད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ན་གཅིག་ཅེས་པ་ཆོས་གང་གི་ངོ་བོར་སོ་སོར་དབྱེར་མེད་པ་ཞིག་དང་སོ་སོར་དབྱེ་བ་ལ་ཐ་དད་དུ་བཞག་མོད་ཀྱི། འདི་ནི་སོ་སོར་དབྱེ་བ་དངོས་སུ་མཐོང་བཞིན་གཅིག་ཏུ་ཁས་ལེན་པའི་འགལ་བ་མངོན་སུམ་པའོ་ཞེས་སོ། །གལ་ཏེ་སོ་སོར་མཐོང་ཡང་གཅིག་ཡིན་ན་ཐམས་ཅད་རིལ་པོ་གཅིག་ཏུ་ཐལ་ལོ། །དེས་ན་གར་མཁན་ཀྱང་རྣམ་པ་གཞན་དང་གཞན་ཐོབ་པའི་སྐབས་སོ་སོ་ཐ་དད་པའི་སྐད་ཅིག་གཞན་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པར་གཅིག་པུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིན་ན་དེར་ཡང་དཔྱད་པ་མཚུངས་པས་སོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་འགྱུར་སྒྲ་ལ་སོགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་
14-1-27b
ཤེས་པའི་ཚུལ་གཞན་དང་གཞན་དུ་སྣང་བ་དེ་ནི་གནས་སྐབས་ལ་ལྟོས་པའི་ལྟར་སྣང་ཙམ་ཡིན་གྱི་བདེན་པ་མིན་ཏེ། ཤེལ་སྒོང་དཀར་པོ་ཚོན་གྱིས་བསྒྱུར་བ་ཤེལ་གྱི་གཤིས་ལ་མི་བདེན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། ཚུལ་གཞན་སྒྲ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཆ་མི་བདེན་དུ་ཆུག་ཀྱང་། རང་གི་ངོ་བོ་བདེན་པ་དེ་ཡི་རང་བཞིན་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་སོ། །དེ་ལ་ལན་དུ། ཡུལ་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པའི་ཤེས་པ་ཙམ་ཞིག་ནི་ཤེས་པ་སྔ་ཕྱི་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱད་མེད་པར་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་ཤེས་པ་ཙམ་གྱི་གཅིག་ཉིད་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་སྐྱེས་བུ་ཐམས་ཅད་ཀུན་གཅིག་ཉིད་དུ་ཐལ་ཏེ་ཤེས་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ལ་ཤེས་པ་ཡིན་པ་ཙམ་རྗེས་སུ་མི་འགྲོ་མི་སྲིད་པས་སོ། །གཞན་ཡང་སེམས་པ་ཅན་བདག་དང་སེམས་མེད་གཙོ་བོ་སོགས་ཉེར་བཞི་པོ་དག་ཀྱང་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་ན་དེ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་ཙམ་དུ་མཚུངས་ཤིང་ཁྱད་པར་མེད་པས་སོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཤེས་པ་མིན་པ་གཞན་བསལ་བའམ་གཞན་ལས་ལོག་པའི་ཆ་ནས་ཤེས་པ་ཙམ་ལྡོག་ཡོད་ཀྱང་དེ་ནི་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི། དོན་ལ་ཡུལ་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་པ་རྐྱང་རྐྱང་པོ་གཅིག་ནི་མི་སྲིད་དེ་གཟུགས་མེད་པའི་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་ཤེས་བྱ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་རིགས་མི་མཐུན་པ་བསལ་བའི་ལྡོག་པ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་སྤྱི་ཞེས་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་ནི་རང་སྡེ་ནང་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཚུལ་བླ་ན་མེད་པ་སྟེ་འདིར་ཡང་ཤུགས་ཀྱིས་དོན་དེ་བསྟན་པའོ། །གལ་ཏེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པ་དག་མི་བདེན་པའམ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ཀྱང་། བྱེ་བྲག་ཐམས་ཅད་ཁྱད་མེད་དུ་འདྲ་བའི་རང་བཞིན་གཅིག་པུ་པ་ཞིག་ཅི་སྟེ་མེད་སྙམ་ན། དེ་ནི་ཁྱད་པར་རྣམས་ལ་གཅིག་ཏུ་འཁྲུལ་པའི་སྤྱི་ཡོད་འཛིན་གྱི་ལོག་རྟོག་སྟེ། འདི་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཐམས་ཅད་བསལ་བའི་
14-1-28a
ཕ་རོལ་ན་ཐུན་མོང་དུ་འདྲ་བའི་རྟེན་ནམ་སྤྱི་གཅིག་པུ་ཞིག་གང་ཡིན་ཏེ་ཅི་ཡང་མེད་དོ།

内容也不成立，因为如果形色识别也以声音识别的本性存在，由于可以显现，应该能被感知，然而形色识别从未被看到具有声音识别的本性，同样，也未见到对于形色对象有声音的识别。
他们又说："虽然未见到形色识别具有声音识别的本性，但意识的本体是同一的。就像一个舞者上午装扮成天神形象，下午装扮成夜叉形象一样，先前的声音识别就是以另一种方式，即形色识别的形态而显现的。"这意味着先前的意识不是常住的，因为它放弃了先前的形态而获得了另一状态。如果获得了与先前形态不同的形态，两者分别显现，但仍然坚持这就是先前的那个而非别的，那么这种所谓的"同一性"是世间知识言说领域中前所未有的奇特"同一"。因为"同一"是指在某事物的本质上不可分割，而区别在于分开来区分。但这里明明看到了分别的差异，却主张为同一，这是明显的矛盾。如果尽管看到分别仍然是同一，那么一切事物都将变成完全的一体。因此，舞者获得不同形象的每个场合都是不同的刹那，在胜义中并非单一，若是单一，同样可以用前述推理进行考察。
如果说由声音等变异而显现为意识的各种不同形态，只是依赖状态的表面现象，并非真实，就像白色水晶球被染料染色，在水晶本质上不是真实的一样。那么，尽管可以接受由对象所特征化的声音识别等不同形态不是真实的，但请说说那个据说是真实的本体究竟是什么样的本性？
对此回答说："没有被对象所特征化的纯粹意识，在一切前后意识中无差别地随行，就是那个纯意识的同一性。"如果是这样，所有人都将成为一体，因为所有意识相续中不可能不具有纯粹意识性的随行。此外，有思维的自我和无思维的主性等二十四种原理也都将成为同一，因为它们都同样仅仅存在而无差别。
因此，虽然在一切意识中，从排除非意识或区别于他者的角度有纯粹意识的反体，但这只是假立，实际上不可能存在离开对象的纯粹独立意识，就像没有物体的影像一样。
因此，在一切所知事物中，以排除不同类而随行的反体称为"共相"，这是内部佛教宗派无上的术语方式，这里也间接阐明了这一点。
如果想：尽管成为特殊状态的差别不真实或颠倒，为何不存在一个使所有特殊性都无差别平等的单一本性？这是将特殊性混淆为一体的共相执着的错误观念。这样，在排除一切特殊性之外，有什么共同平等的基础或单一共相呢？什么都没有。


 །
破许我为色法
གཉིས་པ། རིགས་པ་ཅན་ལ་སོགས་པ་ན་རེ། འདི་ལྟར་ཤེས་བྱ་ནི་ཚིག་གི་དོན་དྲུག་ཏུ་འདུ་སྟེ། གང་ཞེ་ན། རྫས་དང་ཡོན་ཏན་ལས་དང་སྤྱི། །བྱེ་བྲག་འདུ་བ་རྣམ་པ་དྲུག །ཅེས་པ་ལྟར་གྱི་རྫས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དགུ་སྟེ། བདག་དང་། དུས་དང་། རྡུལ་དང་། ཕྱོགས་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། ས་ཆུ་མེ་རླུང་ངོ་། །དེ་ལ་དང་པོ་ལྔ་རྟག་པའི་རྫས་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་བཞི་མི་རྟག་པའི་རྫས་སུ་འདོད། རྫས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ལས་དང་ཡོན་ཏན་གྱི་རྟེན་བྱེད་པ་ཞིག་ཏུ་འདོད། ཡོན་ཏན་ཉེར་བཞི་སྟེ། གྲངས་ཚད་ལྡན་པ་སོགས་བཅུ་གཅིག་རྫས་གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་། བདེ་སྡུག་སོགས་བཅུ་གསུམ་ནི་བདག་ལ་བརྟེན་པའི་ཡོན་ཏན་དུ་འདོད་དོ། །ལས་ནི་བརྐྱང་བསྐུམ་འདེགས་འཇོག་འགྲོ་བ་ལྔ། སྤྱི་ལ་ཁྱབ་པ་དང་ཉི་ཚེ་བ་གཉིས། བྱེ་བྲག་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའི་རང་བཞིན། འདུ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེའང་ཐ་དད་དང་ཐ་མི་དད་དུ་འདུ་བ་གཉིས་ལས་བརྩམས་ཏེ་དབྱེ་བ་མང་ངོ་། །བདག་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་ཁྱབ་པ་དང་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པས་ཤེས་པ་མིན་ཏེ། ཤེས་པ་ཡིན་ན་མི་རྟག་ཅིང་མ་ཁྱབ་པར་འགྱུར་བས་ན་བདག་ལ་ཤེས་པ་མེད་ཀྱང་། ཤེས་པ་དང་འདུ་བས་ན་བདེ་སོགས་བདག་གི་ཡིན་པར་ཞེན་གྱི། དོན་ལ་བདེ་སོགས་ནང་གི་བེམ་པོ་ཉིད་དུ་འདོད་དོ། །བདག་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་ཡོད་དེ་བདག་གི་ཡོན་ཏན་མཐོང་བས་སོ་ཞེས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་སེམས་མེད་པའང་བདག་མིན་ཏེ་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་བུམ་སྣམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན། བདག་ནི་ལས་བྱེད་པ་པོ་དང་བདེ་སྡུག་གི་རྟེན་དུ་འདོད་ན་སེམས་མེད་པ་དག་ནི་ནམ་ཡང་བདེ་སོགས་ཀྱི་རྟེན་དུ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་བདག་རང་ཉིད་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་མེད་ཀྱང་
14-1-28b
སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་དེའི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་ཡུལ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་བདག་གིས་ཡུལ་མི་ཤེས་པར་འདོད་པའམ། ཤེས་པ་མེད་པར་ཁས་བླངས་པ་འཇིག་པར་ཐལ་ཏེ། དེ་ཡུལ་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་སྔར་མི་ཤེས་པའི་བདག་ད་ལྟ་ཤེས་པར་གྱུར་པས་མི་རྟག་པར་ཐལ་ལོ། །ཅི་སྟེ་བདག་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པར་རྟག་ན། སེམས་པས་ཀྱང་བདག་དེ་ལ་ཡུལ་ཤེས་པའི་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་བྱས་ཏེ་གང་ཡང་མ་བྱས་པར་ཐལ། བདག་འགྱུར་མེད་ལ་སྔར་གྱི་རང་བཞིན་ལས་གཞན་པར་བསྒྱུར་བའི་བྱ་བ་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཚོན་གྱིས་ནམ་མཁའ་སྔོ་སོགས་སུ་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་པ་མེད་པའི་བེམ་པོ་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ནམ་མཁའ་འདི་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་རློམ་པར་བྱས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །ཀྱེ་མ་རིགས་པ་ཅན་གྱི་བློ་གྲོས་ལ་ལྟོས་ཞེས་སོ།

破许我为色法
其二，毗舍师等说道："所知可归为六种言词义，即：实、德、业与总，别、和合共六种。"如所说的"实"有九种：我、时、极微、方、虚空、地、水、火、风。其中前五种是常住的实，后四种则承认是无常的实。实的定义也被认为是作为业和德性的所依。德性有二十四种：数量、度量等十一种是依托其他实的德性，而乐、苦等十三种则认为是依托于我的德性。业是伸、屈、举、放、行五种。总相有普遍和局部两种。别相是能区别的自性。和合是指相互关系，又有差别和无差别的和合两种，由此分出许多支分。
我被认为如虚空般遍在且常住，因此不是意识，若是意识，就会变成无常且不遍在，所以我没有意识。但由于与意识和合，执着乐等是我所有，实际上认为乐等是内在的物质。主张我遍在于一切，以见到我的德性为证。
关于这点，无意识的也不是自我，因为无意识，如瓶子、毛毯等。若认为自我是业的作者和乐苦的所依，那么无意识的物体绝不能作为乐等的所依。
若说自我本身虽无意识本性，但由于与意识相应而受其加持，从而了知对境，那么你主张自我不了知对境或无意识的立场就会被摧毁，因为它变成了具有了知对境本性的东西。如此一来，先前不能了知的自我现在能了知，就成了无常。
如果说自我无变化而常住，那么意识对自我能作什么了知对境的作用呢？必然什么也不能作，因为自我不变，无法将其从先前的自性转变为其他状态，就像颜料不能使虚空变成蓝色等一样。
如此，无意识的物质，离一切作用的虚空，被自诩为自我，仅此而已。唉，看看毗舍师的智慧吧！


 །
遮谴所破
གསུམ་པ་རྩོད་སྤོང་ལ། ལས་འབྲས་མི་འཐད་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་མི་འཐད་པར་རྩོད་པ་གཉིས། དང་པོ། བདག་ཡོད་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་འདོད་པ་ལྟར་བདག་ཡོད་པ་མིན་ན། ལས་འབྲས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་མ་འཆོལ་བའི་རྣམ་བཞག་མི་འཐད་དེ། ལས་བྱེད་པ་པོའི་བདག་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཏུ་འགྲོ་བ་མི་སྲིད་པས་འབྲས་བུའི་དུས་སུ་མེད་ཅིང་། ཕུང་པོ་སྐད་ཅིག་གིས་སྐྱེ་འགག་བྱེད་པས་ན་ལས་བྱས་པའི་སྐད་ཅིག་དེ་ནས་བྱེད་པ་པོ་འགག་ཅིང་ཞིག་པས་ལས་དེ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ལ་ནི་སྨིན་མི་སྲིད་ལ། དེ་ལ་མ་སྨིན་ན་གཞན་གྱི་ལས་གཞན་ལ་སྨིན་པ་མི་འཐད་པས་སུ་ཞིག་གིས་མྱོང་བར་བྱ་བའི་ལས་སུ་འགྱུར་ཞེས་རྒོལ་བ་ན། རེ་ཞིག་མགོ་བསྒྲེ་བ། བྱ་བ་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་དང་། འབྲས་བུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རྟེན་ནམ་གཞིར་གྱུར་པ་ཕུང་པོ་དག་ནི་ཐ་དད་ཡིན་པར་ནི་འུ་བུ་
14-1-29a
གཉིས་ཀས་འདོད་ལ། ཕུང་པོ་ལས་གཞན་པའི་བདག་རྟག་པ་དེ་ནི་སེམས་མེད་པའམ་རྟག་པ་ཡིན་པས་ན། རྟག་པ་ནི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་ཚད་མས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྩོད་པ་འདི་འུ་བུ་གཉིས་ཀ་ལ་གྲུབ་པས་འདི་རང་རེ་གཉིས་ཀས་སྤང་དགོས་ཀྱི། ཁོ་བོ་ལ་སྐྱོན་འདི་སྨྲ་བར་སེམས་པ་ནི་དོན་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟ་ནའང་སྐྱོན་དེ་ཁོ་བོའི་ལུགས་ལ་ནི་སྤང་བར་ནུས་ཀྱི། ཁྱོད་ཀྱིས་ནི་ནམ་ཡང་མི་ནུས་སོ་ཞེས་སྟོན་པ། ལས་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ལ་སྨིན་ཞེས་པ་འདིའང་རྒྱུད་གཅིག་གི་དབང་དུ་བྱས་པའི་རྣམ་བཞག་སྟེ། རྒྱུ་མ་འགགས་པར་ལྡན་བཞིན་དུ་དེའི་འབྲས་བུ་མཐོང་བ་ནི་མི་སྲིད་དེ་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་དགོས་པས་སོ། །དེས་ན་འབྲས་བུ་འབྱུང་བའི་དུས་ན་རྒྱུ་འགགས་པས་ཁྱབ་ཀྱང་། རྟེན་འབྲེལ་བསླུ་བ་མེད་པའི་དབང་ལས་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་ནི་ངེས་ལ། དེ་འདྲའི་འབྲས་བུ་དེའང་རྒྱུའི་ཚོགས་པ་གང་དུ་ཚང་བ་གང་ཟག་གི་རྒྱུད་དེ་ཉིད་སྨིན་གྱི། གཞན་དུ་མ་ཡིན་ཏེ་ས་བོན་ས་ལ་བཏབ་པ་བྲག་ལ་མི་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྒྱུན་རིགས་འདྲ་བར་མ་ཆད་པའི་རྒྱུད་གཅིག་ལ་བརྟེན་ནས་ལས་བྱེད་པ་པོ་དང་། འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོ་གཅིག་པའི་རྣམ་བཞག་མཛད་དེ་འཇིག་རྟེན་པའི་བློའི་ཚུལ་ལུགས་ཐམས་ཅད་དེ་ལྟར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རྒྱུད་གཅིག་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་གཅིག་ཏུ་ཡོད་པ་མིན་ནམ་ཞེ་ན་མིན་ཏེ། རྒྱུད་ནི་ཕྲེང་བ་བཞིན་དུ་བཏགས་པ་སྟེ་དོན་ལ་མི་སྲིད་དོ། །དེའང་གཟུགས་རྒས་གཞོན་དང་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་མི་གཅིག་པར་རྟོགས་པར་སླ་མོད། སེམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་གསུངས་པ། འདས་པའི་སེམས་འགགས་ནས་མེད་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་སེམས་མ་སྐྱེས་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་མིན་ཏེ་བདག་ཡོད་པར་འདོད་པ་དང་འགལ་བས་སོ། །འོན་ཏེ་སྐྱེས་སེམས་ད་ལྟ་བ་འདི་བདག་གོ་སྙམ་ན། ད་ལྟའི་སེམས་དེ་ཞིག་པར་གྱུར་པ་
14-1-29b
ན་ཡང་བདག་མེད་པར་འགྱུར་ན། ཁྱོད་བདག་ནི་སྔ་མ་ནས་འདིར་འོང་། འདི་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་འགྲོ་བ་ཞིག་ཏུ་རློམས་པས་སྐྱེས་སེམས་ཀྱང་བདག་མིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་ལས་ཀྱང་། བྱམས་པ་ཉེར་སྦས་ལ་བརྟེན་ཆོས་རྣམས་ནི། །གཞན་ཉིད་ཕྱིར་ན་རྒྱུད་གཅིག་གཏོགས་མིན་ཏེ། །གང་དག་རང་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ་སོ་བ། །དེ་དག་རྒྱུད་གཅིག་གཏོགས་པར་རིགས་མ་ཡིན། །ཞེས་པ་བཞིན་རྒྱུད་བདག་ཡིན་པ་འགོག་པའི་དོན་ཏོ། །དཔེར་ན་ཆུ་ཤིང་ནི་སྡོང་པོ་རློན་པ་སྲ་བའི་ཆ་མེད་པ་ཁོང་སྟོང་གསོབ་ཅན་དེ་ཆ་ཤས་ཕྱེ་ན་སྙིང་པོ་སྲ་མཁྲིག་གི་ཆ་འགའ་ཡང་མི་རྙེད་པར་ཕར་ཕར་མེད་འགྲོ་བ་བཞིན། རྣམ་པར་དཔྱད་པས་བཙལ་ན་བདག་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་མེད་དོ།

遮谴所破
第三，对诘难的回应有两部分：对业果不合理的诘难和对悲悯不合理的诘难。
首先，主张有自我者说道："如果按照你们的观点没有自我，那么业果关系的不混乱安立就不合理。因为作业的自我不可能前往后世，所以在果报时不存在；而且由于五蕴刹那生灭，在作业的那一刹那，作者就已消灭，所以业不可能在作者自身成熟。若不在作者自身成熟，别人的业在他人成熟是不合理的，那么这将成为谁的所受之业呢？"
对此先要澄清：我们双方都承认作业时的状态和体验果报时的状态，其所依或基础的五蕴是不同的。而你们所说的常住的、异于五蕴的自我是无意识或常住的，由于量已证实常住者离一切作用，这一问题对我们双方都存在，所以我们双方都需要解决，你只针对我说这一过失是无意义的。
即便如此，我的体系能解决这一过失，而你永远都不能。为了说明这点，"业在作者自身成熟"是基于同一相续的安立。不可能在因未灭而存在时见到其果，因为果必须从因而生。因此，虽然在果生起时因必然已灭，但由于缘起无欺的力量，果的产生是确定的。这样的果也只在因的聚合完整的那个人的相续中成熟，而非他处，如同种子播在土中而非岩石上。
因此，基于五蕴相似不断的一个相续，安立作者与受果者为同一的建构，所有世间心识的方式都是如此安立的。
如此说来，由于是同一相续，难道不就是有一个自我吗？不是的。相续如同花环一样是假立的，实际上不存在。容易理解的是，色身老少和前后世不同，而关于心识则说：过去心已灭故不存在，未来心未生故不存在，因此不是自我，这与你主张有自我相矛盾。如果认为现在已生的心是自我，那么当现在心灭时，自我也将不存在，而你却执着自我是从前世来到此世，又从此世去到后世的，所以已生的心也不是自我。
因此，《入中论》也说："依于慈氏与近取，法性各异故非一，凡是各别自相者，不应归属一相续。"这是破斥相续即是自我的意思。例如芭蕉树是湿润坚固部分缺失的空心疏松树干，若分其部分，找不到任何坚实的核心，越找越没有。同样，通过分析寻求，自我也无法在胜义中成立。
;


 །གཉིས་པ། གལ་ཏེ་བདག་གམ་སེམས་ཅན་ཡོད་པ་མིན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སུ་ལ་དམིགས་ནས་སྙིང་རྗེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ་ཡུལ་མེད་པས་སོ་ཞེ་ན། དོན་དམ་པར་སྙིང་རྗེའི་ཡུལ་དང་བྱེད་པོ་མི་དམིགས་ཏེ། འགྲོ་བ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི། རྟག་ཏུ་མ་འགགས་མ་སྐྱེས་ཉིད། ཅེས་འཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་འདྲའི་དམིགས་མེད་ཀྱི་བློ་མ་འབྱོངས་ན་སྙིང་རྗེ་ཕ་མཐའ་དང་བྲལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གནས་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཕུང་སོགས་ལ་བདག་ཏུ་བཏགས་ཤིང་ཞེན་པར་གྱུར་བའི་བློ་ངོར་སྣང་ཚུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་བདེ་སྡུག་བསླུ་མེད་དུ་ཡོད་པ་ལ་བསྙོན་མི་ནུས་པས། རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྣང་བ་རྒྱུན་ཆད་པའི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གྲོལ་བར་བྱེད་པའི་དགོས་པའམ་འབྲས་བུའི་དོན་དུ་བདག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་དགྲོལ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཁས་བླངས་ཤིང་ཁུར་དུ་བཟུང་བའི་སེམས་ཅན་
14-1-30a
ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པས་མ་ཡིན་ཏེ། རྨོངས་པས་བདག་ཏུ་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དབང་གིས་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བདག་མེད་མཐོང་ཡང་སྙིང་རྗེའི་ཡུལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་པས་ན་བདག་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་དོན་མེད་པར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྣང་བ་ཁོར་ཡུག་ཏུ་མྱོང་བ་ཡོད་པ་དེས་ན་དེ་ལ་དམིགས་ནས་སྙིང་རྗེ་འཇུག་སྟེ། འདི་ལྟར་བྱང་སེམས་དེ་ནི་བདག་དོན་ལ་མི་ཆགས་པ་དང་། གཞན་དག་དོན་མེད་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བར་མཐོང་བ་དང་། བདག་བས་གཞན་གཅེས་པའི་བློ་ཤུགས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་དང་། གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་གཉིད་འཐིབ་བོ་བཞིན་དུ་སེལ་ནུས་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་མེད་ན་གང་གི་དོན་དུ་འབད་པའི་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་དེ་སུ་ཞིག་གིས་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་འབྲས་བུའི་དོན་དུ་ཁས་བླངས་པ་ཞེས་པའང་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན། དོན་དམ་པར་བདེན་ཏེ་ཐོབ་པ་པོ་སེམས་ཅན་དང་ཐོབ་བྱའི་འབྲས་བུ་བདེན་གྲུབ་ཏུ་མེད་པར་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མ་འདས་པའང་དེ་ཉིད་དུ་ན་ཁྱད་པར་མེད་ཅེས་འདོད་དོ། །འོན་ཀྱང་སེམས་ཅན་རང་རང་གི་སྣང་ཚུལ་གྱི་ངོར་ཡོད་དེ་བཤད་མ་ཐག་པ་ལྟར་རྨོངས་པས་བདག་ཏུ་ཞེན་པ་ལས་ཀུན་ཉོན་འཁོར་བའི་ཕྱོགས་དང་། དེ་ལྡོག་པའི་རྣམ་བྱང་གི་ཚུལ་གཉིས་ཀ་གྲུབ་ཅིང་། མྱང་འདས་ཞེས་གཞན་ན་མེད་ཀྱི་བློ་ནོར་བའི་རྣམ་རྟོག་ཟད་པ་ལ་བཏགས་ཏེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས་དེ་ཕྱིར་ཐར་པ་ནོར་ཙམ་ཟད་པ་ཡིན། ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་རྨོངས་པའི་དབང་གིས་གཟུང་འཛིན་གྱི་སྤྲོས་པས་བཟུང་བ་ལ་འཁོར་བ་སྣང་ངོར་མི་བསླུ་བ་ཡོད་ལ། དེའི་དབང་གིས་འཁོར་བ་ལྡོག་པའི་མྱང་འདས་ཀྱང་ཡོད་དེ། གདོན་གྱིས་བརླམས་པའི་མི་མི་གཞན་དང་སྤྱོད་ཡུལ་མཐུན་པར་གནས་ཀྱང་ཁོའི་སྣང་ངོ་ལ་འབྱུང་པོའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སྣང་བ་ཡོད་ལ་དེས་དེ་སྡུག་བསྔལ་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་དེ་དང་བྲལ་བའི་བདེར་གནས་ཀྱང་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་དོན་དམ་པར་སྲིད་དང་ཞི་བར་བདེན་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འཆིང་གྲོལ་འཐད་
14-1-30b
ཀྱི། གཞན་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ན། །དེ་ནི་མེད་ཉིད་མི་འགྱུར་རོ། །རང་བཞིན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི། །ནམ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་ཐོབ་པ་མེད་པ་ལ་ཐོབ་པར་རེ་ནས་ལམ་སོགས་ལ་ཁྱོད་སློབ་པས་ཅི་བྱ་སྟེ། རྨོངས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་བཟློག་བྱ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དོན་དམ་པར་ཐོབ་པ་མེད་ཀྱང་སྣང་ཚུལ་ལ་ཡོད་པས་ན། རེ་ཞིག་ཆོས་ཉིད་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སངས་མ་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་འབྲས་བུ་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཐོབ་བྱར་ལྟ་བའི་རྨོངས་པ་ནི་བཟློག་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་བརྟེན་ནས་སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་དགོས་པས་སོ།

其二，如果不存在自我或众生，那么菩萨对谁缘念而生起悲悯呢？因为没有对象。对此回答：胜义中不缘悲悯的对象和作者，如将要解释的："一切诸众生，恒时无灭无生。"若未修习这种无所缘的智慧，悲悯就不会成为离边际、圆满清净的悲悯。
虽然实相如此，但就众生将蕴等执着为自我的认知方面而言，苦乐无欺存在是无法否认的。因此，为了让一切众生解脱到如梦幻般的苦相永断的无住涅槃界，以"我将解脱众生"的承诺和担负，并非因为胜义中有众生，而是因为无明所假立的自我。因此，虽然菩萨见到无我，但悲悯的对象——所有众生——并未如是了悟，他们如同有自我一般，无意义地周遍感受苦相，因此缘念他们而生起悲悯。这是因为菩萨不执着自利，见到他人无意义地受苦，由强烈的爱他胜于自己的心而生起，并且见到能像驱散浓厚睡意一样消除他人痛苦。
若无众生，为谁而努力的果位佛陀由谁获得？因此，说"为了果位而承诺"也不合理。胜义中这是正确的，获得者众生和所获果位皆不实有，即使涅槃与非涅槃在实相中也无差别。然而，在众生各自的显现方式中存在，如刚说过的，从无明执着自我而生起的染污轮回方面和与之相反的清净方式都能成立。所谓涅槃，只是假立于错误分别念的止息，如《经庄严论》所说："因此，解脱只是消除错误。"
因此，依无明力而被能所戏论所执取的轮回，在显现方面是无欺的。由此力量所致，轮回止息的涅槃也存在。就像被鬼附身的人虽与其他人共处，但在他的显现中有鬼形等颠倒显现，他有痛苦和离苦的乐住一样。因此，由于胜义中生死与涅槃不实有，所以束缚和解脱是合理的。否则就不合理，如云："若由自性有，则不能成无，自性变为他，终不会合理。"
那么，对于无所获的法，抱持获得的希望而学习道等有何用？难道不是应当在一切方面断除无明吗？虽然胜义中无所获，但在显现方式中是存在的。暂时而言，在尚未现证法性成佛之前，不应断除仅在世俗中视无住涅槃为所获的无明，因为依靠它能息灭轮回的痛苦。
;
USER: 这些是用于人类学和语言学术用途，请完整直译成简体中文，不要意译缩略，如果文件中有重复的部分也照译不要省略，藏文不要对照输出; 遇到原文是对仗诗歌体时译文也请尽量对仗; 如遇种子字和咒语，以（藏文，梵文拟音，梵文天城体，梵文泰卢固体，汉语字面意义，汉语拟音）六种形式按照紧凑而不省略的长句排列显示： །དེ་ལྟ་ནའང་བདག་དོན་ལ་ལྟོས་པའི་རྨོངས་པ་ནི་ཅིས་ཀྱང་སྤང་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་གསུངས་པ། དེའང་མི་འཐད་བདག་མེད་པ། །སྔོན་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །ཁྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་སྟེ། བདག་མེད་ནའང་ངར་འཛིན་པའི་སྐྱོན་བར་དུ་སྐྱེད་ཅིང་ཞེ་སྡང་སོགས་ཀྱི་ཉེས་པ་འབྱུང་བ་ལ་བདག་མེད་ཀྱང་བདག་ཡོད་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་འཐད་དེ་ཤེས་པའི་ཚུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མི་འཐད་དེ་ཞེན་པ་དེ་ཉིད་ཡུལ་ལ་འཁྲུལ་པའི་བློ་ཡིན་པས་ན་ཅིས་ཀྱང་སྤང་དགོས་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲོ་བཏགས་པས་སྟོང་པའི་མ་བྱིན་ལེན་ལ་སྤང་བྱར་ཞེན་པ་ན། དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཞེན་པ་བཟློག་དགོས་ཤིང་ཞེན་པ་འདི་ཐོག་མ་མེད་པའི་ངར་འཛིན་ཡིན་པས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་མི་བཟློག་སྟེ་བཟློག་དགོས་པ་ཁོ་ནའོ། །འཁོར་བའི་འཆིང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་བདག་འཛིན་ཡིན་ལ་དེ་མ་སྤངས་ན་ཐར་པ་ཐོབ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བདག་དང་སེམས་ཅན་སོགས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་ཡོད་པ་མིན་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ཀ་མི་འཐད་པར་འགྱུར་ཏེ་དངོས་པོར་གྱུར་ན་འཕོ་འགྱུར་མི་ལྡན་ལ། འཕོ་འགྱུར་ལྡན་ན་རང་བཞིན་མེད་པ་ཁོ་ན་དགོས་པར་འགྱུར་བས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྟེན་འབྲེལ་བསླུ་བ་མེད་པ་ཡིན་ལ། དོན་དམ་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་ཡོད་པ་མིན་ནོ་ཞེས་ཁས་ལེན་ཏེ།


 །མཐར་གཟུང་འཛིན་གྱི་སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་བྲལ་བ་ན་སྲིད་ཞིར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཤེས་སྒྲིབ་ཕྲ་མོ་འདི་ཡང་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཡིན་གྱི། ད་ལྟ་སྤོང་མི་ནུས་ཏེ་བདེན་གཉིས་ཟུང་དུ་མ་ཆུད་པར་གནས་སྣང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སྣང་ཚུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་འབྲས་བུ་ལ་སློབ་པར་ཅི་སྟེ་མི་བྱེད་དེ། གནས་སྣང་མི་མཐུན་པ་འདི་སྤང་དགོས་ཀྱང་ད་ལྟ་སྤང་མ་ནུས་ཤིང་ནམ་སྤངས་པར་གྱུར་པ་ན་ཐོབ་པའང་མེད་ལ་སྤང་བའང་མེད་པའི་དེ་ཉིད་མངོན་དུ་འགྱུར་གྱི་དེའི་བར་དུ་འབྲས་བུའི་རེ་འདོད་ཟད་པར་མི་ནུས་སོ། །འོ་ན་བདག་ཏུ་རྨོངས་པའང་དགག་པས་ཅི་བྱ་ཟེར་ན། དེ་གཉིས་མི་མཚུངས་ཏེ་འབྲས་བུ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་བློ་དེས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་བྱས་ནས་རང་ཡང་འགག་པར་བྱེད་དེ་ཤིང་ལས་བྱུང་བའི་མེས་ཤིང་སྲེག་པ་བཞིན་ནོ། །འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་བདག་ཏུ་འཛིན་པའམ། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་བདག་ཡོད་དུ་བཟུང་བའི་རྨོངས་པས་འཕེལ་བར་བྱེད་དེ། དེས་ན་བདག་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་རྨོངས་པ་དེ་ནི་བཟློག་པར་བྱ་སྟེ། རྨོངས་པ་དེ་མེད་ན་
14-1-31a
བདག་ཏུ་མི་འཛིན་ལ། བདག་འཛིན་དེ་མེད་ན་འཁོར་བར་འཁོར་ཞིང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ཉིད་དག་ལ། །བདག་དང་བདག་གི་སྙམ་ཟད་ན། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ཟད་འགྱུར་ཞིང་། །དེ་ཟད་པས་ན་སྐྱེ་བ་ཟད། །ཅེས་པ་བཞིན་ནོ། །ཁོ་ན་རེ། ཇི་ལྟར་ཁྱོད་བཏགས་པའི་བདག་ལས་བློ་ལྡོག་པར་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་བདག་དེ་ལས་ཀྱང་ཡུལ་ཅན་བློ་གཏན་དུ་བཟློག་པ་མེད་དེ་ཐོག་མེད་ནས་གཤིས་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་གཉིས་མི་མཚུངས་ཏེ་བཏགས་པ་ཙམ་རྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་དབང་གིས་སྣང་བ་ལ་སོ་སྐྱེའི་ངོར་མི་སྣང་བར་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་མེད་ལ་བཟློག་ཀྱང་མི་དགོས་མོད། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཛིན་པ་ནི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་རྟོགས་པའི་བློ་བདག་མེད་བསྒོམས་པས་སྤོང་ནུས་ཏེ། སྣང་བས་མུན་པ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་ཚད་མ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཉིད་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་ལས་གཞན་དུ་རྐྱེན་གྱིས་རེ་ཞིག་སེམས་གོལ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལུང་དང་རིགས་པའི་ལམ་ལས་བཟློག་སྟེ་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་ལ་བློ་ཞུགས་པར་བྱས་ན་དེ་སེམས་ཀྱི་གཤིས་ཡིན་པས་དེ་དང་སེམས་བྲལ་དུ་མི་རུང་སྟེ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་ཏེ། །དྲི་མ་རྣམས་ནི་གློ་བུར་བ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལས་ཀྱང་བཟློག་ཅེས་པ་འདིར། དེ་ལས་ཞེས་པ་བདག་འཛིན་ཟློག་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་དང་། བདག་འཛིན་གྱི་རྒྱུ་སོགས་སུ་རློམས་ནས་འགྲེལ་ཚུལ་ཆེས་མང་བ་ཞིག་བྱུང་ཡང་འབྲེལ་འགྲིགས་པ་དཀའ་ལ། འདིར་འཕགས་ཡུལ་གྱི་གཞུང་བཟང་བཞིན་དུ་ཡུལ་དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱས་ན་དོན་དུ་འཐད་དོ་སྙམ་པ་ཁོ་བོ་གཅིག་པུའི་རྣམ་རྟོག་གོ །
法无我
གཉིས་པ་ཆོས་བདག་མེད་ལ། ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ། ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ། 
14-1-31b
སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ། ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་བཞི།
身念住
དང་པོ་ལ། ཡན་ལག་ཅན་མེད་པར་བསྟན་པ་དང་། ཡན་ལག་མེད་པར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ། ལུས་ཞེས་པའང་བཏགས་པ་ཙམ་སྟེ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་མེད་དོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་འདི་ལྟར་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པའི་ལུས་ཞེས་རིལ་པོ་གཅིག་པུའི་རྣམ་པར་བཟུང་བ་དེ་ཡོད་ན་ལག་སོགས་ལ་ཡོད་དགོས་ནའང་། བོལ་གོང་སོགས་རྐང་པ་དང་། ཞེས་རྐང་པ་ནི་པུས་མོ་མན་ཆད་ཀྱི་སྤྱི་མིང་ཡིན་ཀྱང་། འདིར་བྱིན་པ་དང་བརླ་སོགས་སུ་སྨོས་པ་དང་། ས་གཞིའི་ངོས་ལ་བརྟེན་པའི་མཐིལ་ཉིད་རྐང་པའི་མིང་ཐོགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་སོ།

最终，当完全离一切能取所取戏论时，对生死与涅槃的执著这种微细的所知障也将消除。那是佛地，现在无法断除，因为在尚未双入二谛的情况下，所住与所见在一切方面都不一致。因此，从显现方式角度来看，为什么不学习果位呢？虽然必须断除这种所住与所见不一致的状态，但现在无法断除，当断除时，既无所得也无所断，那时将现证实相，但在此之前无法完全消除对果位的希求。
若问"那么否定对自我的迷惑有何用？"，二者不同：希求果位之心在灭尽痛苦后自然也会息灭，如同从木头生出的火烧尽木材一样。作为轮回一切痛苦之因的自我执著或"我是"的我慢，由执著有自我的迷惑而增长。因此，对无我执为有我的迷惑应当断除，因为没有此迷惑就不会执我，无我执就不会在轮回中流转与受生，如说："于内外诸法，我我所想尽，取蕴则灭尽，取尽则生尽。"
有人说："如同你无法从假立的自我中转移心识，同样，从自性成立的自我中也不可能永远转移心识，因为它从无始以来就深入本性。"这两者不同，对仅是假立、依缘起力而显现的事物，凡夫的认知中没有能证明其不显现的理由，也不需要转移。而执著自性成立可以通过了知事物实相的修习无我之智慧断除，因为如同光明驱散黑暗，具有正确量的修持力量强大。因此，我见只是暂时由缘故而偏离事物实相的心识，若通过教证和理证的道路扭转它，使心融入事物实相，由于这是心的本性，心不能与之分离，如《释量论》所说："心之自性光明净，诸垢唯是客尘性。"
关于"从彼亦转"的解释，有许多将"彼"理解为我执的对治、我执之因等的说法，但这些解释难以契合文意。这里按照印度的优良论著，若理解为"从彼等境"亦转，我认为意义恰当。这只是我一个人的分别念。
法无我
第二法无我分为四部分：身念住、受念住、心念住和法念住。
身念住
首先分为：显示无有整体和显示无有部分。第一，所谓"身"也只是假立，无自性成立。其理由是：若有所谓完整感官之"身"作为单一整体存在，就应当存在于手等部位中，然而，足踝等为腿，虽然腿是膝盖以下的总称，但这里是指胫骨和大腿等，而且接触地面的足底才是"腿"（脚）这一名称的主要所指。


 །བྱིན་པ་སྟེ་རྗེ་ངར་དང་། བརླ་དང་། སྐེད་པ་དང་། ལྟོ་བ་དང་། རྒྱབ་དང་། བྲང་དང་། དཔུང་པ་དང་། རྩིབ་ལོགས་དང་། ལག་པ་དང་། མཆན་ཁུང་དང་། ཕྲག་པ་དང་། ནང་ཁྲོལ་རྣམས་དང་། མགོ་དང་མགྲིན་པ་དག་རེ་རེ་ནས་ལུས་མིན་ཏེ། ལུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར། དུར་ཁྲོད་དུ་འཐོར་བའི་ལུས་ཀྱི་དུམ་བུ་བཞིན་ད་ལྟ་འབྲེལ་བར་སྣང་ཡང་རུང་ཕན་ཚུན་འདྲེས་པ་མེད་པར་རང་ས་ན་ཡོད་ན་དེ་རེ་རེ་ལུས་སུ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ་ལག་པ་སོགས་བཅད་ཀྱང་ལུས་གནས་པར་འདོད་པས་སོ། །དེས་ན་ལག་སོགས་ཆ་ཤས་དུ་མའི་ཚོགས་པ་ཅན་འདི་ལ་ལུས་ཞེས་པ་གང་ཞིག་ཡིན། དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་དེ་དག་རེ་རེ་ལུས་མིན་ཡང་། ལུས་ནི་དེ་དག་ལ་ཁྱབ་ནས་ཡོད་དོ་སྙམ་ན། ལུས་གཅིག་གི་ཆ་ཤས་ཀྱིས་འདི་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནམ། ཆ་ཤས་ཅན་ལུས་དུ་མས་རེ་རེ་བཞིན་དུ་ཁྱབ་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་ལུས་ཞེས་པ་འདི་ལག་སོགས་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལ་ཆ་ཤས་སམ་ཕྱོགས་རེ་ཡིས་ནི་གནས་པར་གྱུར་པར་འདོད་ན། ལུས་དེའི་ཆ་ཤས་རྣམས་ལག་སོགས་ཆ་སོ་སོ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་དུ་ཆུག་མོད། ཆ་ཅན་ལུས་དེ་རང་ཉིད་ནི་གང་ན་གནས། ལག་སོགས་རེ་རེ་
14-1-32a
ནས་བསལ་བའི་ཤུལ་ན་ཁྱབ་བྱེད་ལུས་མ་དམིགས་སོ། །གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་ཀུན་ལྡན་གྱི་ལུས་རིལ་པོའམ་ཆ་ཚང་བ་རེ་ལག་སོགས་ཡན་ལག་རྣམས་ལ་གནས་ན་ནི། ལག་སོགས་ཡན་ལག་གི་གྲངས་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་ལུས་དུ་མ་ཡོད་པར་འགྱུར་ནའང་ལུས་རིལ་བོ་གཅིག་པུ་ཞིག་ཏུ་འཛིན་པས་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མི་སྲིད་དོ། །དེས་ན་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཕྱི་དང་དེ་དག་གི་ནང་ཀུན་ཏུ་རིགས་པས་བཙལ་ན་ལུས་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ན་ལག་པ་སོགས་ལ་ལུས་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ་མེད་དོ། །ལག་སོགས་རྣམས་ལས་ལུས་ཀྱི་གདགས་གཞི་གཞན་ནི་ཡོད་པ་མིན་ན། ལུས་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ་མེད་དོ། །དེ་ལ་རྐང་པ་ལུས་མིན་སོགས་ཀྱིས་ཡན་ལག་དང་གཅིག་མིན་པར་བསྟན་ལ། གལ་ཏེ་ལུས་འདི་སོགས་ཀྱིས་ཡན་ལག་དང་འབྲེལ་བ་ཅན་ཐ་དད་དུ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །དེས་ན་ལུས་མེད་ཀྱང་ལག་པ་སོགས་ཡན་ལག་གི་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས་རྨོངས་པ་ཡིས་ལུས་ཞེས་བཏགས་པ་ཙམ་ལས་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཞིག་སྟེ། དཔེར་ན་མི་དང་འདྲ་བའི་དབྱིབས་སུ་བཀོད་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་དབང་ལས་ཐོ་ཡོར་ལ་མིར་འཁྲུལ་པའི་བློ་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་ན་ཇི་སྲིད་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་རྐྱེན་ཚང་བ་དེ་སྲིད་དུ་ལུས་འདི་ནི་སྐྱེས་བུ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་གྱི། རྐྱེན་མ་ཚང་ན་སྐྱེས་པའི་ལུས་སུ་མི་འཇོག་སྟེ་མཚན་འགྱུར་བའམ། མེར་མེར་པོ་དང་། བསྲེགས་ཏེ་ཐལ་བ་བྱས་པའི་སྐབས་བཞིན་དུའོ། །དེ་འདྲ་བར་བུད་མེད་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཇི་སྲིད་ལག་པ་སོགས་ཡན་ལག་ལ། ལུས་སུ་གདགས་པའི་རྐྱེན་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་པར་གྱུར་པ་སོགས་དེ་དག་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ལག་པ་སོགས་དེར་ལུས་སུ་སྣང་གི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ལུས་སུ་ཡོད་པ་ནི་མིན་ཏེ་ཤ་དང་རུས་པའི་དུམ་བུ་
14-1-32b
བཞིན་ནོ། །འདིར་རྒྱ་དཔེ་ལ་ལར། ཇི་སྲིད་རྐྱེན་ཚོགས་དེ་སྲིད་དུ། །ཤིང་ནི་སྐྱེས་པ་ལྟར་སྣང་བ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་དོན་ལྟར་ན་ཤིང་ངམ་ཐོ་ཡོར་ལ་འགྲེང་བ་སོགས་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། སྣང་བ་མི་གསལ་བ་སོགས་རྐྱེན་ཚོགས་པ་སྲིད་དུ་སྐྱེས་པའམ་བུད་མེད་དུ་སྣང་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་སྦྱར་རོ། །གཉིས་པ། ལུས་མེད་ཀྱང་ལག་པ་སོགས་ཡན་ལག་ནི་མངོན་སུམ་མཐོང་བས་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། ལུས་བདེན་པར་མ་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་སོར་མོའི་ཚོགས་སོ་སོ་བའི་ཡན་ལག་ཙམ་གྱི་ཚོགས་པ་དེ་ལ་ཡན་ལག་ཅན་ལག་པ་ཞེས་བཏགས་པ་ནི་དོན་དུ་གྲུབ་པ་གང་ཞིག་ཡིན། སོར་མོ་དེའང་ཚིགས་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་ལ། ཚིགས་ཀྱང་རང་གི་ཕྱོགས་སོ་སོའི་ཆ་ཕྱེ་བ་ན་དུ་མར་འགྱུར་ཏེ། སྟེང་གི་ཆ་འོག་མིན་ལ། འོག་གི་ཆ་སྟེང་མིན་པ་སོགས་མ་འདྲེས་པར་གནས་སོ།

胫骨即小腿和大腿、腰部、腹部、背部、胸部、肩膀、肋侧、手臂、腋窝、肩膀、内脏、头部和颈部等，这些各自都不是身体，因为不符合身体的特征，如同散落在坟场的身体碎片一样。现在虽然看似相连，但若互不混杂而各自处于自身位置，它们各自怎么可能是身体呢？因为即使手等被截断，仍承认身体存在。
因此，在这个由手等多个部分组合而成的集合体上，什么才是所谓的"身体"？对此若想：虽然它们各自不是身体，但身体遍及它们而存在。这是指身体的一部分遍及这一切，还是有多个带部分的身体各自遍及？如果认为所谓的"身体"以部分或方面存在于手等所有肢体上，那么身体的部分可以存在于手等各部分上，但有部分的整个身体自身又在何处？在除去手等每一部分后的空间中，找不到遍及的身体。
如果完整或全部具备的身体各自存在于手等肢体上，那么就会有与手等肢体数量相等的多个身体，但人们执着于只有一个完整的身体，所以这样的情况是不可能的。
因此，若用正理寻求六处内外，身体是不可得的，怎么可能在手等部位上有身体呢？没有。若除了手等部位，没有其他身体的施设基础，这个身体怎么可能存在呢？不存在。
在此，通过"腿不是身体"等说明身体与肢体不是一体，通过"如果这个身体"等说明身体与肢体不是有关联的异体。因此，虽然身体不存在，但依靠手等肢体的集合，由无明假立为"身体"，而无实义成立，就像由于特殊的形状摆设成人形，使人对稻草人产生错认为人的心识一样。
在这里，只要形状特征的条件齐备，这个身体就显现为人，若条件不齐全，就不会被认为是人的身体，如同性别转变、胚胎初期或被火烧成灰烬的情况。女性身体也是如此。同样，只要手等肢体作为施设身体的条件相互关联等因素存在，手等就显现为身体，但并非以自性存在为身体，如同肉和骨的碎片。
在此，有些梵文本中出现："只要因缘会合，木就显现如人。"按此意义，就像木头或稻草人因直立等形状特征和光线不清等条件会合时显现为男性或女性一样。
其二，若说虽无身体但手等肢体由现量可见而存在，对此答：如同身体未实有成立，同样，由各别手指集合而成的集体，被假立为有支分的"手"，它在实义上成立什么呢？手指也是指节的集合，而指节分析其各个方向的部分时也成为多个，上部分不是下部，下部分不是上部等，互不混杂而存在。
;


 །ཆ་དེའང་རགས་པའི་རྡུལ་ནས་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་བར་དུ་ཕྱེ་ཞིང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་ལའང་ཕྱོགས་སོ་སོའི་ཆར་སྣང་བའི་དབྱེ་བས་དུ་མར་འགྱུར་ཞིང་མཐར་གཏུགས་ན་ཕྱོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་གང་དུའང་ཆ་གཅིག་བདེན་གྲུབ་ཅིག་མི་རྙེད་དེ་ཆ་ཤས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱིས་རགས་པ་བརྩམ་ཚེ་ཕྱོགས་བཞི་སྟེང་འོག་གི་རྡུལ་དྲུག་གིས་བསྐོར་བ་ན། དབུས་རྡུལ་དེ་ལ་རྡུལ་གཞན་དྲུག་པོ་དང་རེག་པའི་ཆ་རེ་ཡོད་ན་ཆ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ལ། མེད་ན་རྡུལ་དྲུག་པོས་གོ་ས་གཅིག་ལས་མ་ནོན་པས་གོང་བུའི་རྡུལ་ཚོགས་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲན་ལས་ཆེར་མི་འགྱུར་ཏེ། དྲུག་གིས་ཅིག་ཅར་སྦྱར་བ་ན། །ཕྲ་རབ་རྡུལ་ཆ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར། །དྲུག་པོ་དག་ནི་གོ་གཅིག་ན། །གོང་བུ་རྡུལ་ཕྲན་ཙམ་དུ་འགྱུར། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་ལག་པ་སོགས་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་དང་གཟུགས་སྣང་ཐམས་ཅད་རགས་པ་ཕྲ་བ་དང་། ཕྲ་མོ་རྡུལ་དང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་། 
14-1-33a
དེ་ཕྱོགས་ཆའི་དབྱེ་བས་གཞལ་ན་ནམ་མཁའ་བཞིན་སྟོང་པར་འགྱུར་གྱི། གཟུགས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་པ་དེས་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུའང་གྲུབ་པ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་བདེན་པར་མ་གྲུབ་པ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་གཟུགས་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དཔྱོད་པ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་སུ་ཞིག་ཆགས་རིགས་ཏེ་མི་རིགས་སོ། །གང་ཚེ་དེ་ལྟར་ལུས་རང་བཞིན་མེད་པ་དེ་ལྟར་ན་དེའི་བྱེ་བྲག་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་ལ་བུད་མེད་གང་ཡིན་ཏེ་བདེན་པར་མེད་དོ། །ཞེས་སོ། །
受念住
གཉིས་པ་ལ། ཚོར་བའི་ངོ་བོ་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། ཚོར་བ་པོ་ལ་དཔྱད་པ་བཞི་ལས། དང་པོ། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་འདི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་རང་གི་ངོ་བོས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན། ཅི་སྟེ་རྒྱུད་ལ་རབ་དགའ་སྐྱེ་བ་ལ་མི་གནོད་དེ་གནོད་ཅིང་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ནའང་དེ་ལྟར་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་བདེ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཡོད་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་གནོད་པའང་དེས་ཤེས་ནུས་པས་ལོགས་སུ་སྨོས་མི་དགོས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་བདེ་སྡུག་གཉིས་པོ་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་ཡིན་ལ་གང་གི་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་པ་དེ་གཅིག་ཤོས་སུ་མི་རུང་སྟེ། དངོས་པོས་རང་གི་ཆོས་ཉིད་འདོར་བ་མི་སྲིད་པས་སོ། །དེས་ནི་ནང་བློ་ཡི་སྟེང་ན་ཚོར་བ་བདེན་གྲུབ་མེད་པར་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཕྱིའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་གསུངས་པ། གྲངས་ཅན་པ་སོགས་འདོད་པ་ལྟར་བདེ་བ་ཕྱི་ཡུལ་གྱི་སྟེང་ནའང་བདེན་པར་མ་གྲུབ་སྟེ། ཡུལ་གཟུགས་བཟང་བ་དང་རོ་མངར་བ་སོགས་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ན། བུ་ཤི་བའི་མྱ་ངན་གྱིས་གདུངས་པ་དང་འཇིགས་པས་མྱོས་པ་སོགས་ལ་ཟས་ཞིམ་པོ་དང་ལྟད་མོ་སོགས་ཀྱིས་ཅི་སྟེ་དགའ་བར་མི་བྱེད་དེ་ཞིམ་སོགས་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ལ་བདེ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མེའི་ཚ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ནང་བློ་ལ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཀྱང་ནང་གི་རབ་ཏུ་
14-1-33b
དགའ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མི་མྱོང་སྟེ། དཔེར་ན་ཉི་མས་རྒྱུ་སྐར་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། གང་ཞིག་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་མིན་པ་དེ་ནི་ཚོར་བ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཏེ་ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། ཉམས་སུ་མ་མྱོང་ཡང་ཚོར་བར་འཇོག་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་གི་དྲི་ཡང་ཚོར་བར་ཐལ་ལོ། །རིགས་པ་འདིས་གདུང་ལྡན་ཞིམ་སོགས་མི་དགའ་བའང་གདུང་བ་སྟོབས་ཆེན་པོས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མི་མྱོང་བའོ་ཟེར་ན་ཡང་འདི་བཞིན་དུ་དཔྱད་པར་བྱའོ།

这个部分也从粗大的尘到细微尘中拆分，而微尘也因各个方向部分的显现分别而成为多个，最终追究时，在任何方向的区分中都找不到一个真实成立的部分，变成离开部分。其理由是：当微尘构成粗大物质时，被东南西北上下六个微尘包围，若中心微尘有与其他六尘接触的部分，就会成为六个部分；若没有，则六个微尘只占据一个位置，聚合的尘集也不会比微尘更大，如所说："六尘同时相连时，极微尘成六部分，六尘若处同一位，聚合将仅如微尘。"
因此，手等一切肢体和一切色相，若以粗细、细尘、极微尘及其方位部分区分来衡量，就会变成如虚空般空无，而无色法成立，因此连极微尘也不成立。如此未真实成立的、如梦幻般的色法，具备真实性观察的何人会合理地执着呢？不合理。当如是了知身体无自性时，其特殊性质如何是男性、如何是女性？真实中并不存在。
受念住
其次分为四部分：考察受的本质、因、果和感受者。首先，若苦受真实地以自性存在于心相续中，为何不妨碍喜悦的生起？但却妨碍且不生欢喜，因为情况并非确定。同样，若乐真实存在，它对苦的妨害也可由此了知，无需另行说明。
如此，苦乐二者相互矛盾，凡成立为一方本性者不可能成为另一方，因为事物不可能舍弃自己的法性。这已显示内心上无真实成立的感受，现在从外境角度说：数论派等主张的乐在外境上也未真实成立，若美好的色相和甜美的味道等本性是乐，那为何丧子悲伤折磨者和被恐惧迷乱者等不因美食和观赏等而欢喜？因为若那事物本身具有乐，应如火之热性一般。
对此若说：并非真实中内心无苦，而是内心的殊胜极喜有力量，压制它而不经验，如同太阳对星辰。对此答：不被体验的本质怎么可能是感受？因为它没有感受的特征。若不被体验仍可立为感受，则虚空花的香气也应成为感受。以此理由，对于"悲伤者不喜美食等是因为悲伤的强大力量压制而不体验"的说法，也应如此考察。


 །དེ་ལ་དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ། གཏན་ནས་མ་མྱོང་བ་ཚོར་བར་མི་རུང་བས་ན་དགའ་བ་སྟོབས་ལྡན་མྱོང་བཞིན་པའི་སྐབས་སུ་སྡུག་བསྔལ་གཏན་མ་མྱོང་བ་ནི་མིན་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ཕྲ་མོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པས་དེ་མྱོང་བ་མི་ཤེས་པས་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བུ་རམ་གྱི་ཁུ་བ་མང་པོའི་ནང་ན་ཚྭ་ཆུའི་ཐིགས་པ་ཕྲ་མོ་ལྷུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། རྒྱུད་གཅིག་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཕྲ་མོ་དང་བདེ་བ་ནུས་མཚུངས་སུ་འགྲོགས་པ་ནི་མེད་དེ། ཡོད་ན་བདེ་སྡུག་གཉིས་དུས་མཉམ་པར་རྒྱུད་གཅིག་ལ་སྣང་དུ་རུང་བ་ལ་དེ་མ་དམིགས་པ་དང་། ཁྱོད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་འདི་ཡི་རགས་པ་སྟོབས་ཆེན་པོའི་ཆ་ནི་བདེ་བས་བསལ་བར་འདོད་པ་མིན་ནམ། དེ་ལྟར་ན་འདིའི་ཕྲ་བའང་ཅིས་མི་སེལ་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོ་སྟོབས་ལྡན་གནས་བཞིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མེ་སྟོབས་ཆེན་པོས་ཁྱབ་པར་ནོན་པའི་གཞིར་གྲང་རེག་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་སྟོབས་ཆེན་མྱོང་བཞིན་པ་ན་དེའི་འགལ་ཟླར་གྱུར་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཕྲ་བའང་མྱོང་བ་མེད་དོ། །ཡང་ཁོ་ན་རེ། སྡུག་བསྔལ་ཕྲ་མོ་ཡོད་ཀྱང་དེ་ནི་རང་གི་ནུས་པ་འབྱིན་མ་ནུས་པར་བདེ་བ་སྟོབས་ཆེན་པོས་ཁ་བསྒྱུར་ཏེ་སོང་བས་ན། བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེ་ལས་གཞན་དགའ་བ་ཙམ་སྟེ་དགའ་བ་ཕྲ་མོའི་རྣམ་པར་མྱོང་བ་ཡིན་ཏེ། ཤེལ་དཀར་པོ་རྡུལ་དམར་པོས་ཁ་བསྒྱུར་ནས་དམར་པོར་སྣང་ཡང་ཤེལ་དཀར་པོ་མེད་པ་ནི་མིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། 
14-1-34a
དགའ་བ་ཙམ་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྲ་མོ་ཉིད་དེའང་དགའ་བ་དེའི་རིགས་ཡིན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ནམ་ཡང་མ་ཡིན་ན། དེ་དོན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བརྟགས་པས་ཅི་བྱ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དགའ་བ་ཕྲ་མོར་མྱོང་བའི་དགའ་བ་ཙམ་དང་། དགའ་བ་རང་ཉིད་ཕྲ་མོར་མྱོང་བའི་དགའ་བ་ཙམ་གྱི་ཆ་ཞེས་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་གིས་འབྱེད་དེ་མེད་བཞིན་ནན་གྱིས་བཙལ་བ་ནམ་མཁའ་ལ་མདུད་པ་བོར་བ་འདིས་ཅི་བྱ། དཔེ་དག་ཀྱང་རང་ཉིད་མ་གྲུབ་པ་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་བཀོད་པ་ཡིན་གྱི་དེས་མི་འགྲུབ་བོ། །གལ་ཏེ་འགལ་རྐྱེན་བདེ་བ་སྟོབས་ལྡན་སྐྱེས་པས་ན། རྒྱུ་མ་ཚང་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་དེ་ཚེ་སྐྱེས་པ་མིན་ནོ་ཞེ་ན། ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དངོས་པོ་ལ་གྲུབ་པ་མེད་པར་ནང་གི་རྟོག་པས་བདེ་སོགས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པའམ་བཏགས་པ་ཡིན་པར་དངོས་པོའི་སྟོབས་ལས་གསལ་པོར་འོངས་ཤིང་གྲུབ་པ་མིན་ནམ་སྟེ། འདི་ལྟར་བློ་ཉིད་བདེ་བར་སྐྱེས་པའི་སྐབས་སུ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མེད་ལ། སྡུག་བསྔལ་དུ་སྐྱེས་པའི་སྐབས་སུ་ནི་བདེ་བ་མེད་ཅིང་རྐྱེན་ལས་རེས་འགའ་བར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱ་བའི་བདེ་བ་དང་། དོར་བར་བྱ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་གྲུབ་གྲུབ་མོ་ཞིག་ཏུ་བལྟས་ནས་དེ་འདོར་ལེན་གྱི་ཆེད་དུ་འབད་པ་ནི་འཁྲུལ་བ་སྟེ་བདེ་སྡུག་ཅེས་པ་བློ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་མ་བརྟགས་ཀྱི་བར་དུ་བདེ་སྡུག་རང་མཚན་པ་ཕྱི་དང་ནང་ཀུན་ཏུའང་མི་གནས་པས་སོ། །དཔེར་ན་སྐྱུགས་ནད་ཅན་དང་བཀྲེས་པ་ལ་མར་ཁུ་དང་། གཙང་སྦྲ་ཅན་དང་ཕག་པ་ལ་ལུད་ཕུང་དང་། མི་སྡུག་པ་གོམས་པ་དང་ཆགས་ཅན་ལ་བུད་མེད་ཀྱི་དངོས་པོ་བཞིན་དུ་རང་གི་རྟོག་པའི་དབང་གིས་བདེ་སོགས་དེར་འགྱུར་བ་སྟེ་བདེ་སོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་རང་མཚན་པ་མེད་དོ། །རྒྱུ་མཚན་དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་ཚོར་བ་བདེ་སོགས་ལ་དེ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་ནས་འདོར་ལེན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་འཕྲོ་འདུ་ལུ་གུ་
14-1-34b
རྒྱུད་དུ་འབྲེལ་བའི་ཚུལ་འདིའི་གཉེན་པོར་ཇི་སྐད་བཤད་མ་ཐག་པའི་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་འདི་ལྟ་བུ་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། ཚོར་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་འཇིག་རྟེན་འདི་ཀུན་ནས་སྨྱོན་པ་བཞིན་དུ་འཁྲུགས་པར་གྱུར་ཅིང་། དེའི་གཉེན་པོ་ནི་འདི་ལས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

 །དེ་ལ་དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ། གཏན་ནས་མ་མྱོང་བ་ཚོར་བར་མི་རུང་བས་ན་དགའ་བ་སྟོབས་ལྡན་མྱོང་བཞིན་པའི་སྐབས་སུ་སྡུག་བསྔལ་གཏན་མ་མྱོང་བ་ནི་མིན་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ཕྲ་མོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པས་དེ་མྱོང་བ་མི་ཤེས་པས་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བུ་རམ་གྱི་ཁུ་བ་མང་པོའི་ནང་ན་ཚྭ་ཆུའི་ཐིགས་པ་ཕྲ་མོ་ལྷུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། རྒྱུད་གཅིག་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཕྲ་མོ་དང་བདེ་བ་ནུས་མཚུངས་སུ་འགྲོགས་པ་ནི་མེད་དེ། ཡོད་ན་བདེ་སྡུག་གཉིས་དུས་མཉམ་པར་རྒྱུད་གཅིག་ལ་སྣང་དུ་རུང་བ་ལ་དེ་མ་དམིགས་པ་དང་། ཁྱོད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་འདི་ཡི་རགས་པ་སྟོབས་ཆེན་པོའི་ཆ་ནི་བདེ་བས་བསལ་བར་འདོད་པ་མིན་ནམ། དེ་ལྟར་ན་འདིའི་ཕྲ་བའང་ཅིས་མི་སེལ་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོ་སྟོབས་ལྡན་གནས་བཞིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མེ་སྟོབས་ཆེན་པོས་ཁྱབ་པར་ནོན་པའི་གཞིར་གྲང་རེག་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་སྟོབས་ཆེན་མྱོང་བཞིན་པ་ན་དེའི་འགལ་ཟླར་གྱུར་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཕྲ་བའང་མྱོང་བ་མེད་དོ། །ཡང་ཁོ་ན་རེ། སྡུག་བསྔལ་ཕྲ་མོ་ཡོད་ཀྱང་དེ་ནི་རང་གི་ནུས་པ་འབྱིན་མ་ནུས་པར་བདེ་བ་སྟོབས་ཆེན་པོས་ཁ་བསྒྱུར་ཏེ་སོང་བས་ན། བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེ་ལས་གཞན་དགའ་བ་ཙམ་སྟེ་དགའ་བ་ཕྲ་མོའི་རྣམ་པར་མྱོང་བ་ཡིན་ཏེ། ཤེལ་དཀར་པོ་རྡུལ་དམར་པོས་ཁ་བསྒྱུར་ནས་དམར་པོར་སྣང་ཡང་ཤེལ་དཀར་པོ་མེད་པ་ནི་མིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། 
14-1-34a
དགའ་བ་ཙམ་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྲ་མོ་ཉིད་དེའང་དགའ་བ་དེའི་རིགས་ཡིན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ནམ་ཡང་མ་ཡིན་ན། དེ་དོན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བརྟགས་པས་ཅི་བྱ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དགའ་བ་ཕྲ་མོར་མྱོང་བའི་དགའ་བ་ཙམ་དང་། དགའ་བ་རང་ཉིད་ཕྲ་མོར་མྱོང་བའི་དགའ་བ་ཙམ་གྱི་ཆ་ཞེས་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་གིས་འབྱེད་དེ་མེད་བཞིན་ནན་གྱིས་བཙལ་བ་ནམ་མཁའ་ལ་མདུད་པ་བོར་བ་འདིས་ཅི་བྱ། དཔེ་དག་ཀྱང་རང་ཉིད་མ་གྲུབ་པ་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་བཀོད་པ་ཡིན་གྱི་དེས་མི་འགྲུབ་བོ། །གལ་ཏེ་འགལ་རྐྱེན་བདེ་བ་སྟོབས་ལྡན་སྐྱེས་པས་ན། རྒྱུ་མ་ཚང་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་དེ་ཚེ་སྐྱེས་པ་མིན་ནོ་ཞེ་ན། ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དངོས་པོ་ལ་གྲུབ་པ་མེད་པར་ནང་གི་རྟོག་པས་བདེ་སོགས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པའམ་བཏགས་པ་ཡིན་པར་དངོས་པོའི་སྟོབས་ལས་གསལ་པོར་འོངས་ཤིང་གྲུབ་པ་མིན་ནམ་སྟེ། འདི་ལྟར་བློ་ཉིད་བདེ་བར་སྐྱེས་པའི་སྐབས་སུ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མེད་ལ། སྡུག་བསྔལ་དུ་སྐྱེས་པའི་སྐབས་སུ་ནི་བདེ་བ་མེད་ཅིང་རྐྱེན་ལས་རེས་འགའ་བར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱ་བའི་བདེ་བ་དང་། དོར་བར་བྱ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་གྲུབ་གྲུབ་མོ་ཞིག་ཏུ་བལྟས་ནས་དེ་འདོར་ལེན་གྱི་ཆེད་དུ་འབད་པ་ནི་འཁྲུལ་བ་སྟེ་བདེ་སྡུག་ཅེས་པ་བློ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་མ་བརྟགས་ཀྱི་བར་དུ་བདེ་སྡུག་རང་མཚན་པ་ཕྱི་དང་ནང་ཀུན་ཏུའང་མི་གནས་པས་སོ། །དཔེར་ན་སྐྱུགས་ནད་ཅན་དང་བཀྲེས་པ་ལ་མར་ཁུ་དང་། གཙང་སྦྲ་ཅན་དང་ཕག་པ་ལ་ལུད་ཕུང་དང་། མི་སྡུག་པ་གོམས་པ་དང་ཆགས་ཅན་ལ་བུད་མེད་ཀྱི་དངོས་པོ་བཞིན་དུ་རང་གི་རྟོག་པའི་དབང་གིས་བདེ་སོགས་དེར་འགྱུར་བ་སྟེ་བདེ་སོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་རང་མཚན་པ་མེད་དོ། །རྒྱུ་མཚན་དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་ཚོར་བ་བདེ་སོགས་ལ་དེ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་ནས་འདོར་ལེན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་འཕྲོ་འདུ་ལུ་གུ་
14-1-34b
རྒྱུད་དུ་འབྲེལ་བའི་ཚུལ་འདིའི་གཉེན་པོར་ཇི་སྐད་བཤད་མ་ཐག་པའི་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་འདི་ལྟ་བུ་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། ཚོར་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་འཇིག་རྟེན་འདི་ཀུན་ནས་སྨྱོན་པ་བཞིན་དུ་འཁྲུགས་པར་གྱུར་ཅིང་། དེའི་གཉེན་པོ་ནི་འདི་ལས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
关于这些人，他们这样想：由于完全未曾体验过的感受是无法感知的，所以在体验强烈愉悦的时刻，并不是完全没有痛苦，而是有微细的痛苦存在，只是因为感受不到而已。例如，就像大量的糖汁中掉入微小的盐水滴一样。对此（我们回答）：在同一相续中，微细的痛苦和强度相当的快乐不可能同时存在。若存在，则乐苦二者应当同时在一个相续中显现，而这是未曾见到的。你不是认为这强烈粗大的痛苦应当被快乐所消除吗？若如此，为何不能消除微细的痛苦呢？因为它的对治——强力的快乐正在起作用。就像被强烈火焰充满的地方不可能有冷触一样。因此，当体验强烈的快乐时，与之相违的微细痛苦也不可能被体验。
又有人说：虽然存在微细痛苦，但它无法发挥自身的力量，被强大的快乐所转变，因此从那强大的快乐中体验到的只是轻微的欢喜，就如同白水晶被红色尘粒染色后显现为红色，但白水晶本身并未消失一样。
对此（我们回答）：如果那微细部分只属于欢喜的范畴，是欢喜的种类而非痛苦，那么将它称为"痛苦"有什么意义呢？痛苦本身被体验为微细欢喜的那部分欢喜，与欢喜本身被体验为微细的那部分欢喜，有什么区别可言呢？这种在无中强求的做法，如同在虚空中打结，有何用处？你所举的例子也是用未经证实的事物来证明，因此不能成立。
若说由于产生了强力快乐这一相违条件，因此那时缺乏因缘的痛苦并未产生。（我们回答）：所谓"感受"，在事物上并不真实存在，而是由内在分别念执著或假立为乐等，这不是由事物的力量明显形成并成立的吗？如此，当意识本身生起为快乐时就没有痛苦，当生起为痛苦时就没有快乐，因为（二者）被观察为依靠条件而时有时无。
因此，将快乐视为应当追求的对象，将痛苦视为应当舍弃的对象，如同它们是确定不移的实体，为了取舍它们而努力，这是错误的。因为所谓的乐苦，在未被心识明确分别之前，作为自相的乐苦根本不存在于内外任何地方。例如，对于呕吐病患者和饥饿者而言的酥油，对于爱清洁者和猪而言的粪堆，对于修习不净观者和有贪欲者而言的女性，都是依靠自己的分别念而成为乐等，乐等的自相实体并不存在。
正是因为这样的原因，对于那些对乐等感受执著为实在，而起取舍分别的相续不断延展的人们，作为对治，应当修习如前所述的这种观察。因为这个执著感受的世间如同疯狂般动荡不安，除此之外别无对治方法。


 །དེ་འདྲའི་རྣམ་པ་བརྟག་ཅིང་དཔྱད་པའི་ཞིང་ས་བཟང་པོ་ལྟ་བུ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་རང་བཞིན་མེད་པའི་དོན་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་བསམ་གཏན་དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱད་པའི་ཟས་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཟས་ཀྱིས་ལུས་རྒྱས་པ་དང་དགའ་ཞིང་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆགས་བྲལ་གྱི་དགའ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་ཞིང་རྟོགས་པའི་ལུས་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ནི་ཚོར་བ་མེད་པར་མཐོང་བའི་ཡུལ་ལ་རོལ་ཞིང་། འཇིག་རྟེན་པ་ཚོར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་གཡེང་ཞིང་རྒྱུག་གོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། །གཉིས་པ། གལ་ཏེ་ཡུལ་ཅན་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གཟུགས་སོགས་དོན་གཉིས་པོ་འདི་དག་བར་དང་བཅས་པ་ཞིག་གམ་བར་མེད་ཅིག་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ན། དེ་དག་གང་དུ་ཕྲད་པར་འགྱུར་ཏེ་བར་ཆོད་པ་ལ་ཕྲད་པ་མི་སྲིད་པ་ཤར་ནུབ་ཀྱི་རི་བཞིན། གལ་ཏེ་དེ་གཉིས་ལ་བར་མེད་ན་ཡང་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཡུལ་ཅན་གང་ཞིག་ཡུལ་གང་དང་ཕྲད་པར་འགྱུར་ཏེ། མིག་རང་ཉིད་རང་ཉིད་དང་ཕྲད་པ་མི་སྲིད་པ་བཞིན་ནོ། །དེར་ཁོ་ན་རེ། ཐལ་མོ་ཕན་ཚུན་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཕྲད་པ་ཅི་སྟེ་མེད་སྙམ་ན། འདི་ལྟར་ཕྲད་པར་སྣང་བ་འདིའང་རྟོག་པས་ཞེན་པ་ཙམ་སྟེ་ཡང་དག་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་དབང་དོན་རགས་པ་ནི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཕྲད་པ་མེད་དེ། གང་མདུན་ཕྲད་ན་རྒྱབ་མ་ཕྲད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ཚུལ་གྱིས་དཔྱད་ན། རྡུལ་གཞན་གྱིས་བར་དུ་ཆོད་པའི་རྡུལ་རྣམས་ནི་མ་ཕྲད་ལ། མཐར་བར་
14-1-35a
མ་ཆོད་བའི་དབང་དོན་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཕྲད་དགོས་ཀྱང་། དེ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་ཕྲ་རབ་ལ་འཇུག་པ་མེད་དེ། དེ་ལ་ཆ་མེད་པས་གཞན་ཤོང་བའམ་འཇུག་པའི་གོ་སྐབས་མེད་པར་ནི་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཀའང་མཉམ་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ངོས་གཅིག་གིས་ཕྲད་ཀྱི་ཆ་ཐམས་ཅད་མ་ཕྲད་ན་ནི་ཆ་མེད་མིན་ཏེ། ད་རུང་མ་ཕྲད་པའི་རྡུལ་བཞག་ནས་ཕྲད་རྡུལ་དེ་ཉིད་ལ་དཔྱད་པ་འཇུག་ལ། ཆ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཕྲད་ན་ཕན་ཚུན་ཞུགས་ཤིང་ཐིམ་དགོས་ཀྱང་དེ་ལ་ཞུགས་པའི་གོ་སྐབས་མེད་པར་མཉམ་པའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་མེད་དོ། །མ་ཞུགས་པ་ལ་རྡུལ་གཉིས་པོ་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པ་མེད་ཅིང་། མ་འདྲེས་པ་ལ་ཕྲད་པའང་མེད་དེ། ཆ་མེད་ཕྲད་ན་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཕྲད་དགོས་ཀྱི། ཕྱོགས་གཅིག་ཕྲད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཆ་མེད་པའང་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ཕྲད་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕྱོགས་གཅིག་དང་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཕྲད་པ་གཉིས་ཀ་དེ་ལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཕྲད་པ་ཡིན་པ་དང་ནི་ཆ་མེད་པ་ཡིན་པར་ཁྱོད་ཀྱིས་མཐོང་ན་ཁོ་བོ་ལ་བསྟན་པར་གྱིས་དང་ཕྲད་པ་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་མི་ནུས་པའི་ཚད་དུ་དགོངས་པའོ། །དེས་ཡུལ་དབང་ཤེས་གསུམ་འདུས་པ་ཞེས་པའི་དབང་དོན་འདུས་པ་མེད་པར་བསྟན་ནས། ཡང་རྣམ་ཤེས་ནི་རྡུལ་ཚོགས་པའི་ལུས་མེད་པ་ལ་ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་འཐད་པ་མིན་ཏེ། གང་ལུས་མེད་ཀྱང་ཕྲད་པ་ཡོད་ན་ནམ་མཁའ་དང་ལག་པ་ཕྲད་པ་དང་། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དང་ཡང་ཕྲད་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཡོད་པས་ན་དཔེ་འདི་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ན་ལུས་མེད་ཀྱི་ཕྲད་པ་དཔྱད་པའི་ཕྱིར་མི་རུང་བ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཕྲད་ཅིང་རེག་པ་མེད་ཀྱང་ཡུལ་དབང་ཤེས་
14-1-35b
གསུམ་ཚོགས་པ་ཡོད་དོ་སྙམ་ན། དེ་བཞིན་སོར་མོའི་ཚོགས་ཡིན་ཕྱིར། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པར་ཚོགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པར་སྔར་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་རེག་པ་ཡོད་པ་མིན་ན། འབྲས་བུ་ཚོར་བ་གང་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་དོན་དམ་པར་མེད་ལ། དེ་མེད་ན་ངལ་བ་སྣ་ཚོགས་པ་འདི་ཅི་ཞིག་གི་དོན་དུ་ཡིན་ཏེ། གང་དོན་དུ་གཉེར་ཞིང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་བདེ་བ་མེད་ལ། སྡུག་བསྔལ་གང་གིས་གང་ཟག་གང་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་ཏེ་སྒྱུ་མའི་སེམས་འཁྲུལ་པའི་སྣང་བ་ཙམ་མོ་ཞེས་སོ།

这种观察和分析如同良田一样，从中生起的对感受无自性义理的禅定，就是瑜伽士们所受用的食物。正如食物使身体增长并产生喜悦满足一样，瑜伽士们体验并领悟离欲之喜，使证悟之身增长。因此，瑜伽士们在见到无感受的境界中游戏，而世间人则在感受本身的境界中散乱奔走，这就是其义。
第二，若问：感官与色等境这两者之间，是有间隔还是无间隔？若是第一种情况，它们如何能相遇？因为有间隔的东西不可能相遇，就像东西两山一样。若这两者之间无间隔，则应成为同一体，如此，哪个主体与哪个对象相遇呢？就像眼睛自身不可能与自身相遇一样。
对此有人想：像双手相互合掌等情况，为何不存在接触呢？这种看似接触的现象只是分别念的执著而已，实际上并非如此。其原因是，粗大的感官和对象并不是从所有方面都接触，例如，若前面接触了，背面就未接触。按照这种方式分析，被其他微尘隔开的微尘是未接触的，最终必须要有未被隔开的感官和对象的极微相接触，但极微无法进入另一极微，因为它们无分故没有容纳或进入的空间，两者都是平等的。因此，若两者只以一面接触而非所有部分都接触，就不是无分，因为仍可安立未接触的微尘并对已接触的微尘继续分析；若所有部分都接触，则应相互融入，但因为平等而无法进入，所以不会融入。若不融入，则两微尘不会混合为一，若不混合，也就没有接触，因为无分若接触就必须全面接触，不可能只有一部分接触。因此，既是无分又有接触，怎么可能合理？因为对它而言，部分接触和全面接触都不可能。所以，若你认为既是接触又是无分，请向我展示，则接触便成立了——这表明无法展示的程度。
以上说明了感官、对象和意识三者和合所谓的感官对象和合是不存在的。又，识无微尘聚集的身体，不可能与对象接触。若无身体也能接触，则虚空与手也能接触，甚至石女之子也能接触。若认为"因有心识，此例不适用"，但在分析无身接触时，这并非不适用。若认为"虽无接触，但感官、对象、意识三者和合存在"，应知如前所述"因为是指尘聚集"等对和合实体的分析一样，和合无实。
如是，若因缘接触不存在，结果感受从何而生？究竟义上并不存在。若不存在，这一切种种劳累为何目的？所追求和成办的快乐不存在，痛苦能害什么人？只是幻化心识的迷乱显现而已。


 །གསུམ་པ། འདི་ལྟར་སྲེད་པ་ལྡོག་མེད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱེ་བས་ན་དེའི་རྒྱུ་ཚོར་བ་ཅི་སྟེ་མེད་ཅེ་ན། འདི་ཡང་རྨོངས་པ་ཙམ་སྟེ་ཡང་དག་པར་མ་ཡིན་ནོ། །དེའང་གང་གི་ཚེ་ཚོར་བ་པོ་བདག་དང་ཤེས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་འགའ་ཡང་མེད་ཅིང་། དེས་མྱང་བྱ་ཚོར་བའང་ཡོད་པ་མིན་པ་དེ་ཚེ་ཚོར་བྱ་དང་ཚོར་བྱེད་དོན་ལ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་འདི་ལྟ་བུ་མཐོང་ནས་ཚོར་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་སྲེད་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ། གལ་ཏེ་ཚོར་བ་དང་ཚོར་བ་པོ་མེད་ན་མཐོང་སོགས་འདི་མི་འཐད་དོ་སྙམ་ན། མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་བའམ་ལུས་ཀྱིས་རེག་པ་སྟེ་ཐོག་མཐའ་གཉིས་ཀྱིས་བར་ཀུན་མཚོན་པར་བྱས་པའི་མཐོང་ཐོས་སྣོམ་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་དོན་ལ་མེད་ཀྱང་སྣང་བ་ནི་རྨི་ལམ་སྒྱུ་མ་འདྲ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་ཏེ། སློབ་དཔོན་གྱིས། རྨི་ལམ་ཇི་བཞིན་སྒྱུ་མ་བཞིན། །དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ཇི་བཞིན་དུ། །དེ་བཞིན་སྐྱེ་དང་དེ་བཞིན་གནས། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་འཇིག་པ་གསུངས། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་མི་བདེན་བཞིན་དུ་སྣང་བ་ཙམ་ལས་ཡང་དག་པར་ན་མི་མཐོང་སྟེ། འདི་ལྟར་ཚོར་བ་དང་དེ་མྱོང་བའི་སེམས་དུས་མཉམ་མམ་མི་མཉམ་ཞེས་དཔྱད་ཚེ། དུས་མཉམ་པར་གྱུར་ན་ནི། མྱོང་བྱེད་སེམས་དང་མྱང་བྱ་ཚོར་བ་
14-1-36a
གཉིས་དུས་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། ཚོར་བ་དེ་སེམས་དེ་ཡིས་མྱོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རྫས་ཐ་དད་དུས་མཉམ་པ་ནི་གང་གང་གི་སྔོན་དུ་མེད་པས་ཕན་ཚུན་མི་ལྟོས་ཤིང་འབྲེལ་མེད་སོ་སོ་བའི་ཕྱིར་མི་མྱོང་ངོ་། །གལ་ཏེ་དུས་མི་མཉམ་པར་ཚོར་བ་སྔར་སྐྱེས་པ་དང་། སེམས་ཕྱི་མར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཚོར་བའི་རྣམ་ལྡན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ཚོར་བ་དེ་སེམས་ཀྱི་རང་དུས་ན་མེད་པས་དངོས་སུ་མྱོང་བ་མིན་པར་དྲན་པ་ཙམ་དུ་འགྱུར་ཏེ་འདས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དྲན་པ་ཡིན་གྱི་འདས་པ་ད་ལྟ་མེད་པས་གསལ་པོར་མྱོང་བ་མི་སྲིད་དོ། །དེས་ན་འདས་པ་ལ་དྲན་པ་དེའང་བརྟགས་ན་རྫུན་ཏེ་འདས་པ་ཉིད་ད་ལྟ་ཡུལ་དུ་མི་གནས་པས་སོ། །དེ་ལྟར་ཚོར་བྱེད་ཀྱི་སེམས་འདས་པ་ནི་འགགས་ཟིན་པས་དེས་མྱོང་མི་སྲིད་ལ། ད་ལྟ་དང་མ་འོངས་ཀྱིས་མི་མྱོང་བར་རིགས་པས་བསྒྲུབ་པའོ། །དེ་བཞིན་ཡུལ་ཚོར་བ་འདས་པ་ནི་དྲན་པ་ལས་མི་མྱོང་ལ། ད་ལྟ་ནི་མྱོང་མི་ཤེས། མ་འོངས་ནི་མེད་པས་ད་ལྟའི་ཤེས་པས་མྱོང་མི་སྲིད་དོ། །འདི་ལྟར་ཚོར་བ་རང་གིས་རང་མྱོང་བར་མི་རིགས་ཏེ་རང་ལ་རང་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རང་རིག་པ་བཀག་པ་བཞིན་ནོ། །ཚོར་བ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཤེས་པས་ཀྱང་མི་མྱོང་བར་བཤད་མ་ཐག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན། ཚོར་བ་དེ་ཚོར་བ་པོ་འགའ་ཡང་ཡང་དག་པར་མེད་དེ། རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་ཚོར་བ་འདི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མྱོང་བ་པོའི་བདག་མེད་པར་ཕུང་པོའི་ཚོགས་པ་རྨི་ལམ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་འདི་ལ་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པ་འདི་ཡིས་ཇི་སྟེ་གནོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དོན་དུ་ན་ཕན་གནོད་གང་ཡང་མེད་དོ། །ཞེས་སོ། །
识念住
གསུམ་པ་ལ། ཡིད་ཤེས་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྟན་པ། རྣམ་ཤེས་ལྔ་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི། ནང་གི་དབང་པོ་ལ་མི་གནས་ཤིང་། 
14-1-36b
ཕྱིའི་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་ལ་མི་གནས། དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་ནའང་གནས་པ་མིན་ལ། ནང་ལུས་ཀྱི་དབུས་དང་། ཕྱི་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ལའང་སེམས་མི་རྙེད་དོ། །བརྗོད་མ་ཐག་པ་རྣམས་ལས་གཞན་དུ་ཡང་ནི་རྙེད་པ་མིན་ཞིང་། གང་ཞིག་ལུས་ཉིད་ནི་ཡིད་མིན་ལ། ལུས་ལ་འདྲེས་ཤིང་ཞུགས་པར་གྱུར་པའང་མིན་ཏེ། ལུས་ལས་ལོགས་སུ་གྲུབ་པ་འགའ་ཡང་མེད་པ་དེ་ནི། ཅུང་ཟད་ཀྱང་གྲུབ་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རང་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ།

第三，若问：如此，爱执既然无法止息，在一切众生中生起，其因感受怎么会不存在呢？这也只是愚痴而已，非为真实。当感受者自我和心识本身不以自性成立，所感受的对象也不存在时，看到了这种感受对象和感受主体在实际上不存在的状态，为什么不会止息由感受因产生的爱执呢？因为无因故。
第四，若想：若无感受和感受者，则见等不合理。眼见色或身触等——用首尾二者代表中间所有的见闻嗅等，这些虽然实际上不存在，但其显现是如梦如幻的本质。如论师所言："如梦亦如幻，如同乾闼婆城，如是生如是住，如是坏灭所宣说。"因此，虽然显现不真实，但实际上并非所见。比如，当分析感受和体验感受的心识是同时还是不同时时，若是同时，则能感知的心和所感知的感受二者无先后而同时生起，因此那感受不为该心所体验，因为异体同时者互不依赖，彼此无关联而各自分离，故不能感知。
若说不同时，感受先生起，心识后生起，因此心成为具有感受相的状态。（我们回答）：感受在心的自时不存在，因此不是直接体验而只是忆念，因为一切缘过去的都是忆念，过去已不存在，不可能清晰体验。因此，对过去的忆念若分析也是虚假的，因为过去本身现在不作为对象存在。如是，过去的能感受心识已经灭去，不可能感受，而现在和未来（的心识）不能感受，以理证成立。
同样，过去的感受对象只能被忆念而非体验，现在的不能感知，未来的不存在，所以现在的意识不可能体验。如是，感受不能自体验自身，因为自作用于自相违，如同已破除自证一样。感受也不能被异于感受的心识所体验，如刚才所解释，因此，感受确实无任何感受者。由此理由，此感受真实上不存在。
如是，无有体验者的自我，这如梦如幻的蕴集上，所谓痛苦感受，它不成立自性，怎能造成伤害？实际上，既无利也无害。
心念住
第三分为：证明意识无自性；证明五识无自性。
首先，意识不住于内根，不住于外色等境，也不住于二者之间，在身体内部和外在肢体上也找不到心。除了刚才所说的这些，其他处也找不到，身体本身不是意，也非与身体混合或融入，独立于身体也无所成立，它丝毫不成立，因此众生自身本来涅槃。


 །གཉིས་པ། ཤེས་བྱ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་སྔར་མིག་ཤེས་སོགས་ཡོད་ན་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཡུལ་ཅི་ལ་དམིགས་ནས་སྐྱེ་སྟེ། དེའི་ཚེ་ཡུལ་མེད་པས་ཡུལ་ཅན་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་ནའང་ཤེས་པ་དེ་ཅི་ལ་དམིགས་ནས་སྐྱེ་སྟེ། ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་པར་དམིགས་རྐྱེན་མི་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་མི་ནུས་ལ། དམིགས་རྐྱེན་སྐྱེས་ན་ཤེས་པའང་སྐྱེས་ཟིན་པས་སྐྱེད་བྱེད་དུ་མི་འོས་པས་འབྲེལ་མེད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ཤེས་བྱའི་ཕྱིས་ཡོད་ན། དེ་ཚེ་ཤེས་བྱ་གང་ལས་སྐྱེ་སྟེ། དེའི་དམིགས་ཡུལ་འགགས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་སྔར་འགགས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ད་ལྟར་ཡོད་དམ་མེད། ཡོད་ན་འགགས་པ་མིན་ཏེ་དུས་མཉམ་དུ་འགྱུར་ལ། མེད་ཀྱང་སྐྱེད་ན་ས་བོན་ཚིག་པས་མྱུ་གུ་དང་། རི་བོང་རྭས་ཀྱང་མིག་ཤེས་ལ་སོགས་སྐྱེད་པར་ཐལ་ལོ། །ཞིག་མ་ཞིག་ཀྱང་དེ་དང་དོན་གཅིག་གོ །
法念住
བཞི་པ་ཆོས་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་མེད་དུ་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། རྒྱུ་འབྲས་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་དཔྱད་པའོ། །
总说诸法无我
དང་པོ་ལ་དངོས་དང་། རྩོད་སྤོང་གཉིས། དང་པོ། སྔར་བཤད་པ་དེ་ལྟར་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །གང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་ལ་གནས་པ་སོགས་ཀྱང་མེད་དེ། 
14-1-37a
དོན་དུ་ན། འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །ཆད་པ་མེད་པ་རྟག་མེད་པ། །འོང་བ་མེད་པ་འགྲོ་མེད་པ། །ཐ་དད་དོན་མིན་དོན་གཅིག་མིན། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། བསྒྲུབ་བྱ་མི་འཐད་པ་སྤོང་བ། སྒྲུབ་བྱེད་མི་འཐད་པ་སྤོང་བའོ། །དང་པོ་ནི། འདི་ལྟར་ཤེས་བྱའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཡང་སྐྱེ་འགག་ལ་སོགས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ན་སྐྱེ་འགག་དང་འགྲོ་འོང་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཀུན་རྫོབ་པ་མེད་པར་འགྱུར་ལ། གང་ཀུན་རྫོབ་མི་འདོད་པ་དེ་ལ་དོན་དམ་ཀྱང་མེད་པས་བདེན་པ་གཉིས་ཀའང་ག་ལ་ཡོད་དེ་བདེན་པ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། བདེན་པ་གཉིས་སུ་བཞག་པ་ནི་གདུལ་བྱ་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་ཙམ་སྟེ། དོན་དམ་པར་བདེན་པ་གཉིས་སུ་ཆད་པའང་མེད་དེ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་གནས་ལུགས་མཐར་ཐུག་གོ ། དེ་སྐད་དུའང་མདོ་ལས། སྐྱེ་བ་མེད་པ་བདེན་པ་གཅིག་ཡིན་ན། །དེ་ལ་ཁ་ཅིག་བདེན་པ་བཞི་ཞེས་འཛེར། །བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་འདུག་ན་བདེན་གཅིག་ཀྱང་། །གྲུབ་པར་མ་མཐོང་བཞི་ལྟ་ག་ལ་ཞིག ། ཅེས་པ་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་བདེན་པ་གཉིས་སུ་བཞག་པ་མེད་ཀྱང་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་དེ། སྣང་ཚུལ་དང་གནས་ཚུལ་གཉིས་སུ་ངེས་པའི་ཕྱིར། སྔར་འདི་ནི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་འདོད་ཅེས་པ་བཞིན་ནོ།

第二，若所知色等先于眼识等存在，则该识缘何对象而生？当时无境故，无法生起能取的识。若知与所知同时生起，则识缘何对象而生？识未生起时，所缘缘不生故不能起作用；若所缘缘已生，则识也已生，不适合作为能生因，故二者无关联。若所知后于识存在，则所知从何生起？因其所缘对象已灭故。对此，先前已灭之事物现在是存在还是不存在？若存在则非已灭，将成为同时；若不存在却能生（识），则烧焦的种子也能生芽，兔角也能生眼识等，这将导致荒谬。已灭未灭也与此义相同。
法念住
第四法念住分为：总说诸法无生和别于因果三自性进行观察。
总说诸法无我
第一分为正说和遣除诤论两部分。首先，如前所说，不能了知一切有为法和无为法的生起，因为无生。凡是无生的，也无住等。实际上，"无灭亦无生，无断亦无常，无来亦无去，非异义非一义。"
第二分为：排除所立不合理的诤论和排除能立不合理的诤论。
第一，如是，若一切所知法在一切方面都完全无生灭等，则无以生灭、来去等为性的世俗谛，若不承认世俗谛，则胜义谛也不存在，那么二谛又怎会存在？将成为一谛。
对此（回答）：安立二谛仅是引导所化者入道的方便，胜义中并无二谛的划分，不可思议法界真如才是究竟实相。如经中所说："无生是一谛，然有人执为四谛，若住菩提心要处，一谛亦不见成立，何况能有四谛耶？"
虽然胜义中不安立二谛，但世俗中有，因为显现方式和存在方式决定为二。如前所说"此乃许为二谛"。
;


 །ཡང་ཁོ་ན་རེ། དེ་ལྟར་བདེན་པ་གཉིས་སུ་བཞག་པའི་ཡ་གྱལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དངོས་པོ་རང་མཚན་པ་ཞིག་མེད་པར་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་པ་གཞན་བློ་ཡིས་འཇོག་དགོས་ཤིང་། དེས་བཞག་པས་དེར་འགྱུར་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་མཐའ་མ་ཟད་པ་སྲིད་དུ་བློ་མི་འཛད་ལ། བློ་མ་ཟད་པ་སྲིད་དུ་བློས་བཞག་པའི་ཀུན་རྫོབ་མི་འཛད་པས་གཟུང་འཛིན་གྱི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པའི་
14-1-37b
མྱང་འདས་ཞེས་པ་འདི་ནམ་ཡང་མི་སྲིད་དོ་ཞེ་ན། ནམ་ཡང་རྒྱུན་མི་ལྡོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣང་བ་འདི་ནི་གཞན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པའི་དབང་གིས་སྣང་བ་སྐྲ་ཤད་དང་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་པོ་རང་གི་ངོར་སྣང་བའི་ཀུན་རྫོབ་མིན་ཏེ། དེས་ན་གཞན་གྱི་གཉིས་སྣང་སྤྲོས་པ་ཡོད་པས་གཅིག་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བ་མ་ཡིན་ལ། གཅིག་གི་གཟུང་འཛིན་དབྱིངས་སུ་ནུབ་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཟུང་འཛིན་མེད་པར་འགྱུར་བ་ག་ལ་ཡིན། གཉིད་ན་གཅན་གཟན་དང་ཆུ་བོ་སོགས་རྟོག་པའི་དབང་གིས་བཞག་པ་མིན་པའི་ཡུལ་རང་མཚན་པ་མེད་ཀྱང་གཉིད་སད་པའི་གང་ཟག་སོ་སོའི་གཉིད་ཀྱི་སྣང་བ་འགགས་ཀྱི། གཞན་ལ་གཉིད་ཀྱི་སྣང་བ་ཡོད་ཀྱང་སད་པ་དེ་ལ་མི་གནོད་པ་བཞིན་ནོ། །འཇུག་པ་ལས། འདི་ན་ཇི་ལྟར་སད་བཞིན་ཇི་སྲིད་དུ། །མ་སད་དེ་སྲིད་དེ་ལ་གསུམ་པོ་ཡོད། །སད་པར་གྱུར་ན་གསུམ་ཆར་ཡོད་མིན་ལྟར། །གཏི་མུག་གཉིད་སད་ལས་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྣང་གི་བག་ཆགས་ཕྲ་བའང་ལྡོག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་སངས་རྒྱས་པའི་ཕྱིས་ན་ཡང་སྐྱེ་སོགས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྤྲོས་པ་དེ་ངེས་པར་ཡོད་ན་རང་ལ་ལྟོས་པའི་ཀུན་རྫོབ་བམ་སྤྲོས་པ་ཡོད་ཀྱང་། དེ་ལྟ་བུ་མིན་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་མེད་པ་ཡིན་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། འཇུག་པ་ལས། ཤེས་བྱའི་བུད་ཤིང་སྐམ་པོ་མ་ལུས་པ། །བསྲེགས་པས་ཞི་དེ་རྒྱལ་རྣམས་ཆོས་སྐུ་སྟེ། །དེ་ཚེ་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགགས་པ་མེད། །སེམས་འགགས་པ་དེ་སྐུ་ཡིས་མངོན་སུམ་མཛད། །ཅེས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་སོགས་སྤྲོས་པའི་དྲྭ་བ་མ་ལུས་པ་ཞི་བའི་བུད་ཤིང་ཟད་པའི་མེ་བཞིན་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་རྒྱུ་བ་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་ལོག་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྣང་སྟོང་
14-1-38a
ཟུང་འཇུག་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ངང་དུ་ཆུ་ལ་ཆུ་བཞག་པ་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཤེས་བྱ་ཀུན་ཏུ་གཟིགས་ཀྱང་སྤྲོས་པའི་རང་བཞིན་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཁོ་ནའོ། །འདིའི་སྐབས་སུ་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་སྤྲོས་པ་ལྷག་མེད་དུ་ལོག་པས་ན་ཡེ་ཤེས་མཐར་ཐུག་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་བརྙེས་པས་སེམས་འགགས་པ་གོ་བར་བྱ་སྟེ། སོ་སྐྱེའི་ཀུན་རྟོག་གིས་སྦགས་ནས་སྤྲོས་པའི་སེམས་མ་འགགས་སམ་སྙམ་པ་དང་། འགགས་པའི་རྗེས་སུ་ཡེ་ཤེས་མེད་པར་མར་མེ་ཤི་བ་ལྟར་བསམས་ན་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་སྐུར་འདེབས་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཟབ་མོའི་དོན་ལ་ངེས་པའི་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ལ། བདེན་པ་མེད་ཀྱང་རྣམ་དཔྱོད་འཐད་པའི་ཚུལ། བདེན་པར་གྲུབ་པའི་རྣམ་དཔྱོད་མི་འཐད་པའོ། །དང་པོ། ཁྱོད་ལྟར་ན་ཤེས་བྱ་ཤེས་བྱེད་རང་བཞིན་མེད་པས་ན་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའང་མི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ཡུལ་ཅན་རྟོག་པ་དང་། བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡུལ་གཉིས་པོ་དག་ངོ་བོས་མ་གྲུབ་ཀྱང་། ཕན་ཚུན་བརྟེན་ཅིང་ལྟོས་ནས་བཞག་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་མ་བརྟགས་ཉམས་དགའ་བ་ཙམ་གྱི་གྲགས་པའི་ཐ་སྙད་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་ཆེས་འཐད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སོ།

又有人说：如此安立的二谛之一的世俗谛，如果没有自相的世俗事物，而"世俗"必须由他人的心识来安立，并由此安立而成立，那么众生将不可能涅槃。只要众生无尽，心识就不会终止；只要心识不尽，由心所安立的世俗就不会终止。因此，所谓的灭尽一切能取所取戏论的涅槃永远不可能实现。
对此（回答）：这种从不间断的世俗显现，是由其他众生各自的分别戏论力而显现的，如同空中毛发或梦境等。这不是对已涅槃者自身而言的世俗显现。因此，他人有二取戏论并不妨碍某人获得涅槃，而某人的能取所取消融于法界，也不会导致一切人的能取所取都不存在。就像睡梦中虽然没有不依靠分别念而安立的自相境，但当某人醒来时，只是他自己的梦境显现消失了，而他人仍有梦境显现，这并不妨碍已醒者。如《入中论》所说："此中如同未醒者，未醒之间三者存；若已醒来三皆无，如是无明睡醒后。"
因此，即使在能取所取二现微细习气逆转的涅槃界中成佛之后，若生起等世俗戏论确实存在，则虽有对自己而言的世俗或戏论；若非如此，则一切世俗戏论都不存在，这就是涅槃。如《入中论》所言："所知薪柴干燥尽，焚烧即寂佛法身，彼时无生亦无灭，心灭即为身现证。"如是，如同燃尽的火焰，一切生起等戏论之网完全寂灭，心与心所的活动毫无余留地止息，在法界显空双运不可言说的状态中，如水注入水中一般，成为离一切边际的自生智慧，虽然照见一切所知，但戏论自性完全寂灭。
在此阶段，由于心与心所的戏论无余止息，故现证究竟智慧，获得自生智慧，应理解为心的止息。若染着凡夫分别念而担忧戏论之心未停，或者认为停止后如灯熄灭般无有智慧，这是对佛陀的极大诽谤，为避免此种情况，应当对甚深义理生起确定的了解。
第二分为：虽无真实而观察合理的方式和真实成立的观察不合理。
首先，若按你所说，所知和能知无自性，则观察也不应合理。（回答）：能观察的分别念和所观察的对象二者虽然以自性不成立，但只是互相依赖并假立而已。因此，正如在世间未经观察令人愉悦的名言习惯上，依靠这些表达一切观察，所以（我们的立场）非常合理。


 །དེ་ལ་དེ་དག་ན་རེ། རྣམ་པར་བརྟག་ཅིང་སྤྲོས་པའི་ཆོས་ཀུན་མི་བདེན་པར་རྟོགས་པའི་སླད་དུ། གང་ཚེ་ཡུལ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པར་དཔྱད་པ་ཡི་ཤེས་པའམ། རྣམ་དཔྱོད་ཀྱིས་དཔྱོད་པར་བྱེད་ན། རྣམ་དཔྱོད་དེས་རང་གིས་རང་ཡུལ་དུ་བྱས་ནས་དཔྱད་མི་ནུས་པས། དེ་ཚེ་རྣམ་དཔྱོད་དང་པོ་དེ་ཡང་ནི་གཉིས་པས་རྣམ་པར་དཔྱོད་དགོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་ན་ཁྱོད་ཀྱི་རྣམ་དཔྱོད་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དཔྱད་བྱ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདེན་མེད་
14-1-38b
དུ་རྣམ་པར་དཔྱད་པར་བྱས་ནས་སྐྱེ་བ་དང་སྐྱེ་མེད་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་གང་དུ་མི་གནས་པར་ངེས་པ་དེ་ཡི་ཚེ། རྣམ་དཔྱོད་ལ་ནི་འདིའོ་ཞེས་གཟུང་བའི་རྟེན་ནམ་ཡུལ་ཡོད་པ་མིན་ལ། ནམ་ཞིག་དམིགས་གཏད་ཀྱི་ཡུལ་ལམ་རྟེན་མེད་པ་དེས་ན་ཡུལ་ཅན་དེ་མི་སྐྱེ་སྟེ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བས་ན། རྣམ་དཔྱོད་དེའང་ཆུ་ལ་བས་བཞིན་དུ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངང་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བརྗོད་དོ། །གཉིས་པ། དངོས་པོར་སྨྲ་བ་གང་གི་ལུགས་ལྟར་ན་དོན་ཤེས་འདི་གཉིས་ཤིན་ཏུ་བདེན་དཀའ་བར་གནས་ཏེ། སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་གལ་ཏེ་ཤེས་པ་ཉིད་ཚད་མར་གྲུབ་པའི་དབང་ལས་དོན་ཡོད་པར་གྲུབ་སྟེ་ཤེས་པ་ཚད་མ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པར་མཐོང་བས་སོ་ཞེ་ན། ཤེས་པ་བདེན་པར་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་མཚན་ནམ་རྟེན་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་དྲིའོ། །དེ་ལ་ཤེས་པ་རང་གིས་དོན་དམ་པར་མི་གྲུབ་ལ་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་བསྒྲུབས་ན་ཐུག་མེད་དུ་འགྱུར་བས་སྒྲུབ་བྱེད་གཞན་མེད་ལ། འོན་ཏེ་ཤེས་བྱའམ་གཞལ་བྱ་བདེན་པ་མངོན་སུམ་པ་འདི་འཛིན་པས་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། ཤེས་བྱ་ཡོད་པ་ལ་རྟེན་ཅི་ཡོད་ཅེས་དྲི། དེའི་རྟེན་ནི་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། དོན་ཤེས་ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་སྒྲུབ་ཅེ་ན། དེ་འདྲའི་ཡོད་པ་དེ་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་མ་གྲུབ་པར་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་ལྟོས་པའི་དབང་གིས་ཡོད་པ་སྟེ་རིང་ཐུང་བཞིན། དེའི་ཕྱིར་གང་རུང་གཅིག་སྒྲུབ་པ་ན་གཅིག་ཤོས་དཔེར་མི་རུང་སྟེ་དེ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་དོན་དམ་པར་གཉིས་ཀའང་ནི་མེད་པར་འགྱུར་ལ། གལ་ཏེ་བུ་མེད་ན་ཕ་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། ཕར་འཇོག་བྱེད་མེད་པས་སོ། །དེ་ལྟར་ཕ་མིན་ན་བུ་ཉིད་གང་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་མི་འཐད་དོ། །ཇི་ལྟར་འཇོག་བྱེད་བུ་མེད་པར་དེའི་སྔོན་དུ་ཕ་མེད་པ་དེ་བཞིན་འདིར་དོན་ཤེས་གཉིས་ལས་གང་བསྒྲུབ་བྱར་བྱས་པ་དེ་སྔར་མ་གྲུབ་པ་བུ་ལྟ་བུ་
14-1-39a
དེའི་སྔོན་དུ་དེའི་སྒྲུབ་བྱེད་གཅིག་ཤོས་ཕ་ལྟ་བུ་དེ་ཡོད་མི་སྲིད་པས་མཐར་དེ་གཉིས་ཀ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་སོ། །ཡང་དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ། འདི་ལྟར་ཕན་ཚུན་གྱི་དབང་གིས་གྲུབ་བོ་ཞེས་མི་སྨྲ་སྟེ། འོན་ཀྱང་ཤེས་བྱའི་འབྲས་བུ་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། དེས་ཤེས་བྱ་དེ་ཡོད་པར་ཅིས་མི་རྟོགས་ཏེ། དཔེར་ན་མྱུ་གུ་ནི་ས་བོན་ལས་སྐྱེ་ཞིང་། མྱུ་གུ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ས་བོན་ཉིད་ཡོད་པར་རྟོགས་པ་བཞིན་ནོ་སྙམ་ན། དཔེ་མི་མཚུངས་ཏེ། མྱུ་གུས་ས་བོན་རྟོགས་པ་ནི་མྱུ་གུ་རང་ཉིད་འབའ་ཞིག་གིས་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ལ། མྱུ་གུ་ལས་གཞན་པའི་ཤེས་པ་ཡིས་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ལ་རྗེས་སུ་དཔགས་ནས་འདི་ལ་རྒྱུ་སྔོན་སོང་ས་བོན་ཡོད་ཅེས་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའང་ས་མྱུག་གཉིས་སོ་སོར་དམིགས་ནས་རྒྱུ་འབྲས་སུ་ངེས་པའི་ཚད་མས་དེ་ལྟར་རྟོགས་ཀྱི། རྒྱུ་འབྲས་སུ་ངེས་པའི་ཚད་མ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བར་མྱུ་གུ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཤེས་བྱ་དེ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ལ། རྟགས་ཤེས་པ་ཉིད་ཡོད་པར་རྒྱུ་མཚན་གང་ལས་རྟོགས་ཏེ། དོན་དམ་པར་རང་རིག་དང་གཞན་རིག་གང་གིས་ཀྱང་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དངོས་པོ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཐ་སྙད་འཐད་དཀའ་ཞིང་། བཏགས་པར་ཁས་ལེན་པ་ལ་ཆེས་འཐད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

关于此，他们说：为了了解一切分别戏论的法不真实，当以观察智慧或分析考察一切境都无自性时，由于该观察无法将自身作为对象来考察，此时第一个观察也需要由第二个观察来分析，以此类推，你的观察将成为无穷无尽的过程。
（回答）：当观察一切法无实并确定其不住于生与不生等任何边际时，观察智慧没有可以执取为"这是"的所依或对象，当没有所缘对象或所依时，能缘的智慧也不生起，因为一切戏论已寂，故这种观察如水入水般自然于法性中涅槃。
第二，按照实在论者的观点，对境与心识二者极难证实为真实，因为没有能成立的量。若说因心识本身成立为量而证成境的存在，即因此量心亲见而证成，那么心识真实存在的理由或依据是什么？对此，心识自身无法在胜义中成立，若由另一心识证成，则成为无穷尽，故无他法能证；若说因为执取真实现量的所知或所量而成立，则问：所知存在的依据是什么？若回答其依据是心识，即对境与心识互相成立，则这种存在不是由自性成立，而是由相互依赖而存在，如同长短一样。因此，证成其中之一时，另一者不能作为例证，因为它未经证成。所以，胜义中两者都不存在。
若无子则无父，因为没有能安立为父者；既无父，子从何而来？因为无因，两者都不成立。正如没有能安立者（子）之前不存在父亲一样，此处对境与心识二者中，无论将哪一个作为所立，它先前未成立（如同子），它之前的能立者（如同父）就不可能存在，最终两者都不存在。
又，他们想：不说由相互依赖而成立，而是说心识是所知的果，为何不以此了知所知的存在？例如，芽从种子生起，依靠芽可了知种子的存在。（回答）：例子不相同，因为芽不是仅仅由芽自身了知种子，而是由异于芽的心识，依推理观察果芽而了知"这里曾有种子因"。这也是在分别观察种子与芽，并由确定因果的量而如此了知，而非仅仅看见芽就能知道。因为要了知所知，何由何因而知该标识——心识自身存在？因为胜义中既不能由自证也不能由他证而成立。因此，对于主张实有的立场，名言难以成立；而对于主张假立的立场，则非常合理。
;


 །
细辨因果三性
གཉིས་པ་ལ་རྒྱུ་མཚན་མ་མེད་པ། ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད། འབྲས་བུ་སྨོན་པ་མེད་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་གསུམ། དང་པོ་ལ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དགག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་དོན་བསྟན་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། རྒྱུ་མེད་པ་དགག་པ། རྒྱུ་མིན་པ་རྒྱུར་འདོད་པ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། རྒྱང་འཕེན་པ་སོགས་ཇི་ལྟར་ཚེར་མའི་རྣོ་བ་དང་། རྨ་བྱའི་མདོངས་བཀྲ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པར་སྲིད་པ་ངོ་བོས་བྱུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་པའི་མངོན་སུམ་
14-1-39b
གྱིས་འབྲས་བུ་ཀུན་ལ་རང་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་རྣམས་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་ཡིན་གྱི་རྒྱུ་མེད་བཞིན་སྐྱེ་བ་ནི་མཐོང་མི་སྲིད་དེ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། གང་ཡོད་ཉིད་ན་གང་སྐྱེ་བའམ། །གང་འགྱུར་ན་ཡང་རྣམ་འགྱུར་བ། །དེ་ནི་དེ་རྒྱུ་རབ་ཏུ་བརྗོད། །དེ་ནི་དེ་རྣམས་ལ་ཡང་ཡོད། །ཅེས་པ་བཞིན་ནོ། །འདིར་མངོན་སུམ་ནི་མཚོན་པ་ཙམ་སྟེ་རྗེས་དཔག་ཀྱང་སྡུད་དོ། །གལ་ཏེ་པདྨའི་སྡོང་བུ་དང་འདབ་མ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དག་རྒྱུ་ལ་མ་མཐོང་བས་དབྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེ་མི་འཐད་སྙམ་ན། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་དངོས་སུ་གྲུབ་ན་རྒྱུ་འབྲས་སུ་ཅིར་འགྱུར་ཏེ། འོན་ཀྱང་པདྨའི་སྡོང་བུ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་ས་བོན་ལ་མ་བརྟེན་པར་མི་འབྱུང་ཞིང་ས་བོན་ལས་འབྱུང་བར་མཐོང་བས་ན་འབྲས་བུའི་དབྱེ་བ་ནི་རྒྱུའི་དབྱེ་བས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་སྣ་ཚོགས་པ་བཞིན་དུ་རྒྱུའི་ནུས་པའི་དབྱེ་བའང་སྣ་ཚོགས་པར་གྲུབ་བོ་ཞེས་སོ། །དེ་འདྲ་བའི་རྒྱུའི་དབྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པར་གང་གིས་བྱས་ཞེ་ན། གཞན་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་ཏེ་འདི་ལྟར་ས་བོན་དེའང་རང་གི་རྒྱུ་མེད་པར་འབྱུང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། སྔར་གྱི་རྒྱུའི་དབྱེ་བ་ཉིད་ལས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ནུས་པ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་ན་ད་ལྟའི་ནས་ཀྱི་ས་བོན་འདིས་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་སྐྱེད་ཀྱི། སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་མི་སྐྱེད་ཟེར་ན། ད་ལྟའི་ནས་ཀྱི་ས་བོན་འདིས་རང་དབང་བའི་ཚུལ་དུ་ནུས་པ་སྣ་ཚོགས་གང་རུང་བཟུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་སྔར་གྱི་རྒྱུ་ཡི་མཐུ་ལས་རང་གི་རིགས་འདྲ་བ་སྐྱེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་འཕང་བའི་ཕྱིར། འདི་ནི་དངོས་པོའི་ཆོས་ཉིད་དེ་སུས་ཀྱང་འཁྲུགས་པར་ནུས་པ་མིན་ནོ། །དེས་ན་རྒྱུ་མེད་པར་གྱུར་ན་རྟག་ཏུ་ཡོད་པའམ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ནའང་། དངོས་པོ་རྣམས་ནི་ཡུལ་དུས་རེས་འགའ་བར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ལྡན་དུ་གྲུབ་བོ། །གཉིས་པ་ལ། ཤེས་ལྡན་དབང་ཕྱུག་རྒྱུ་ཡིན་པ་དགག །ཤེས་མེད་བེམ་པོ་རྒྱུ་ཡིན་པ་དགག དང་པོ་ལ་
14-1-40a
རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་ལ་དཔྱད་པ། དེས་བསྐྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ལ་དཔྱད་པ། འབྲས་བུ་སྐྱེད་ཚུལ་ལ་དཔྱད་པའོ། །དང་པོ། དབང་ཕྱུག་པ་སོགས་ན་རེ། རྟག་པ་རང་བྱུང་གི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དབང་ཕྱུག་གིས་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དབང་ཕྱུག་ཅེས་པ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ན། རེ་ཞིག་དབང་ཕྱུག་གི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་དྲིས་པས། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཟེར་ན། དེ་ལ་འབྱུང་བ་ལས་འབྱུང་གྱུར་གྱི་འབྲས་བུ་རྣམས་སྐྱེ་བས་དེ་རྒྱུ་ཡིན་པར་ཁོ་བོའང་འདོད་པས་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལ་དབང་ཕྱུག་ཅེས་མིང་བཏགས་ཤིང་། བདག་ཅག་འབྱུང་བ་ཞེས་བཏགས་པའི་མིང་གི་ཁྱད་པར་ཙམ་སྟེ་དེ་ལྟ་ན་མིང་ནི་སྐྱེ་བོའི་འདོད་པས་གང་འདོད་སྦྱར་བཏུབ་པའི་ཕྱིར་དབང་ཕྱུག་སྒྲུབ་པའི་ཚེགས་ཆེན་པོའི་ངལ་བ་འདིས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ་འདི་བྱ་མི་རིགས་སོ།

细辨因果三性
第二分为：证明无缘起、空性体及无愿果三部分。首先分为：破除颠倒和宣说真实义两部分。第一又分为：破除无因和破除非因执为因两部分。
首先，顺世外道等认为，如同荆棘的锐利和孔雀羽毛的斑斓等，无人所作，而是由自性自然产生。对此，且说世间现量能见一切果有各自的能生因，不可能见到无因而生。如《释量论》所言："若有何者存在时，何者生起或变异，彼即说为彼之因，彼等皆有此因相。"此处现量只是举例，亦包括比量。
若想：莲茎和叶等种种形态在因中未见，故不合理有差别的种种因。（回答）：若因中果已实成，何成因果？然而，莲茎等不依靠自种不生，而见从种生起，由于果的差别是由因的差别产生，如同果有多种差别，因的能力差别也成立为多种。
如此种种因的差别是谁造成的？非由他人所作，因为种子也不可能无因而生，故由前因的差别而来。为何此种子有多种能力，现在的大麦种能生大麦芽，而不能生稻芽？现在的大麦种不是以自主方式获得任何一种能力，而是由先前因的力量促使其以生产同类的本性投生。这是法尔如是，谁也无法改变。
因此，若无因则应恒常存在或恒常不存在，然而诸法被观察为时地各异，故成立有因。
第二分为：破有知之主宰为因和破无知之物质为因。
第一，分析因——主宰；分析由其所生之果；分析生果的方式。
首先，自在派等说：常有自生的遍知主宰以心先行而造作一切世间。若主宰是众生之因，且先说主宰的本体是什么？若回答是大种，则大种生起所造果，我们也承认它是因，你给它安立"主宰"名称，而我们安立"大种"名称，只是名称差别而已。如此，名称可由众生意愿随意安立，为证成主宰而付出的巨大努力有何用？这不应该做。
;
USER:这些是用于人类学和语言学术用途，请完整直译成简体中文，不要意译缩略，如果文件中有重复的部分也照译不要省略，藏文不要对照输出; 遇到原文是对仗诗歌体时译文也请尽量对仗; 如遇种子字和咒语，以（藏文，梵文拟音，梵文天城体，梵文泰卢固体，汉语字面意义，汉语拟音）六种形式按照紧凑而不省略的长句排列显示： །སྤྱིར་ཡང་རྟག་པའམ་གཅིག་པུ་འཕོ་འགྱུར་མེད་པའི་དབང་ཕྱུག་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་རྒྱུ་འབྲས་སྤྱི་དང་མཐུན་པར་འཇིག་རྟེན་སྐྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་ན། ཕྱོགས་གཅིག་གིས་འཇིག་རྟེན་སྐྱེད་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་མི་སྐྱེད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ། དེའང་མི་འཐད་དེ་རྟག་པ་ལ་ཕྱོགས་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕྱོགས་དབྱེ་བ་མེད་པར་ཕྱོགས་སོ་སོ་བ་འཇིག་རྟེན་སྐྱེད་མི་སྐྱེད་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན། ཐམས་ཅད་དུའང་སྐྱེད་པའམ་སྐྱེད་པ་མིན་པ་ཡིན་དགོས་ཏེ་ཐ་དད་མེད་ཕྱིར། དེ་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེད་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་རྒྱུད་རེས་འགའ་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་ཙམ་དུ་འགྱུར་ཏེ་སྐྱེད་བྱེད་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེད་པ་མིན་ན། སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་མེད་པས་མི་འབྱུང་དགོས་ཏེ། མེད་ཀྱང་སྐྱེ་ན་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུའང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བདག་གིས་དབང་ཕྱུག་འདོད་མོད། འོན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ངེས་པ་ཅན་རྣམས་ནི་ཡོད་ལ། དུས་དང་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་ནས་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ལྟོས་ནས་དབང་ཕྱུག་གི་ཕྱོགས་ཐ་དད་པར་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་དང་། ལ་སོགས་པ་ཆའི་དབྱེ་བ་དངོས་སུ་ཡོད་པ་མིན་ནོ་ཟེར་ན། དེ་ལྟ་
14-1-40b
ན་འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་གི་རྟག་པའི་ངོ་བོ་གང་ལས་བྱུང་བར་ཁས་མི་ལེན་གྱི། ཐ་དད་པའི་ནུས་པ་གང་ལས་བྱུང་བར་འདོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ན། འོ་ན་ནུས་པ་རྣམས་དབང་ཕྱུག་ལས་ཐ་དད་པའམ་མིན། ཐ་དད་མིན་ན་སྔར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཉེས་པར་གྱུར་ལ། ཐ་དད་ན་ནི་ནུས་པ་ཉིད་ཁོ་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་དེ་དག་གི་གཞི་ལྟ་བུའམ་རྟེན་ཙམ་དུ་གྱུར་པའི་དབང་ཕྱུག་ནི་རྒྱུའི་ངོ་བོར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཐོ་བའི་རྟེན་བཞིན་ཏེ། ནུས་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྔར་བཤད་པའི་ཉེས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྟག་པ་མིན་ཏེ་དེ་ཡང་རེས་འགའ་བ་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་ལ། ཡང་ན་རྟག་ཏུ་རྒྱུར་འགྱུར་བས་ཉེས་པ་སྔར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ནུས་པ་གཞན་ལ་བརྟེན་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་བྱེད་པར་ཁས་ལེན་ན་ནི། དབང་ཕྱུག་ཅེས་པའི་མིང་འདི་ཐོས་པ་ཙམ་ལ་དགའ་བ་ཡིན་ནོ། །འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་དད་པ་རྒྱུ་ཐ་དད་ལས་སྐྱེས་པའི་ནུས་པས་སྣོད་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐ་དད་ཀྱང་སྣ་ཚོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན། རྫ་མཁན་ནི་རྫའི་སྣོད་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་མོད་ཁོ་བོས་ཀྱང་འདི་ནི་བདག་གིར་བྱེད་དེ། སྣོད་ཐ་དད་དུ་སྐྱེད་པའི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་གང་གིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེས་ཟེར་ན། རྫ་མཁན་ལ་སོགས་བློ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་རྟོག་པས་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །སྔ་མ་དེ་ལྟར་ཁས་ལེན་ན་ཁོ་བོ་བདེན་གསུང་ཡིན་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་བྱེད་པ་པོར་འགྱུར་བ་རྟག་པ་ཁོ་ན་དབང་ཕྱུག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བདག་ཉིད་ཁས་འཆེ་བ་ཡིན་ལ། དེ་འདྲ་བ་ནི་མི་འཐད་པས་བུམ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལའང་དཔེར་མི་རུང་ངོ་།;


 །འོན་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་དབང་ཕྱུག་ནི་རྟག་གཅིག་མཆོད་འོས་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པར་འདོད་ན། ས་སོགས་འདི་རྣམས་ནི་དུ་མ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། བློ་ཡི་གཡོ་བ་མེད་པ་དང་། མཆོད་བྱའི་ལྷ་མིན་པ་དང་། རྐང་པ་སོགས་ཀྱིས་འགོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། གུས་པའི་ཡུལ་མིན་པ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་ལྡན་པ་འང་ཡིན་པས་འབྱུང་བ་དེ་ནི་དབང་ཕྱུག་ཉིད་མིན་ཏེ། དབང་ཕྱུག་དེ་ལས་བཟློག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་འདོད་པས་སོ། །དབང་ཕྱུག་ནམ་མཁའ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་མིན་ཏེ། འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་བྱེད་རྩོལ་གྱི་གཡོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། བདག་ཀྱང་མིན་ཏེ་སྔར་ནས་བཀག་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་ཕྱུག་དེའི་ངོ་བོ་ནི་ཚུ་རོལ་མཐོང་བས་བསམ་པར་མི་ནུས་པས་སྐྱོན་དེ་དག་མེད་ཅེ་ན། དབང་ཕྱུག་བསམ་པར་བྱ་བ་མིན་པའི་བྱེད་པོའང་མིན་ཏེ། དེ་བསམ་པར་བྱ་བ་མིན་ན་དེ་བྱེད་པོ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པས་ཅི་བྱ་སྟེ། བརྗོད་པ་ནི་བསམས་ཤིང་ཤེས་ནས་བརྗོད་དགོས་ཀྱི། ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་ཅིའང་མ་
14-1-40b
ཤེས་པར་དེ་བྱེད་པོར་སུ་ཞིག་གིས་བརྗོད། རྒྱུ་བྱེད་པོ་མ་ཤེས་ན་འབྲས་བུ་འདི་རྣམས་དེས་བསྐྱེད་པར་འདོད་པའང་གང་ཞིག་ཡིན་ཏེ། བསྐྱེད་བྱ་དང་སྐྱེད་བྱེད་སོ་སོར་ཤེས་ཤིང་རྒྱུ་འབྲས་སུ་ངེས་ནས་བརྗོད་དགོས་ཀྱི། གཞན་དུ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་སོགས་ཀྱང་བྱེད་པོར་ཐལ་ལོ། །གཉིས་པ་དབང་ཕྱུག་དེས་བསྐྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྟག་པ་བདག་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནམ། མི་རྟག་པ་ཤེས་པ་སོགས་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་བདག་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འབྲས་བུའི་ཆ་བདག་དེ་དང་ས་སོགས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲན་དང་། རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་རང་གི་ངོ་བོའང་རྟག་པར་འདོད་པ་མིན་ནམ། རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཆར་རྟག་པ་དེ་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་དུ་ཇི་ལྟར་རུང་སྟེ་རྒྱུ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་ཞིང་། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལྟར་ན། སྔོར་སྣང་གི་ཤེས་པ་སོགས་ནི་ཡུལ་སྔོ་སོགས་དམིགས་རྐྱེན་སོགས་ལས་བྱུང་ཞིང་། ཐོག་མེད་ནས་རྒྱུད་ལ་ཡང་ཡང་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ལས་ཡིན་པ་དེ་བས་ན་དབང་ཕྱུག་དེས་འབྲས་བུ་གང་ཞིག་བསྐྱེད་པ་སྨྲོས་ཤིག །ཅེས་དེས་བསྐྱེད་པའི་འབྲས་བུ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། མདོར་ན་རྟག་པ་ལ་རྒྱུ་མེད་ལ། མི་རྟག་པ་རང་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་དབང་ཕྱུག་གིས་ཅིའང་མ་བྱས་ཏེ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། མཚོན་དང་སྨན་སོགས་འབྲེལ་པ་ལས། །ནག་པའི་རྨ་དང་འདྲུབས་ཡིན་ན། །འབྲེལ་མེད་སྡོང་དུམ་ཅི་ཡི་ཕྱིར། །རྒྱུ་ཉིད་དུ་ནི་རྟོགས་མི་བྱེད། །ཅེས་པ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་ཉིད་ལ་ཐོག་མ་ཡོད་པ་མིན་ན། དངོས་རྒྱུ་ནུས་པ་ཐོགས་མེད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཀུན་ལ་ཐོག་མ་ག་ལ་ཡོད་དེ། དེ་ལྟར་ན་འབྲས་བུ་འདི་ནི་འདི་ཙམ་ན་ཡོད་ཀྱི་འདིའི་སྔོན་དུ་མ་བྱུང་ཞེས་བཞག་པར་མི་ནུས་པར་ཐོག་མེད་ནས་ཡོད་དགོས་ཀྱི། རེས་འགའ་བར་དམིགས་པ་མི་འཐད་དོ། །དེས་ན་ད་ལྟའི་སྐྱེས་
14-1-41a
པ་དང་བུད་མེད་འདི་དག་ཀྱང་སྔོན་ཐོག་མེད་ནས་ཡོད་པར་ཐལ་ལོ། །དེ་ལ་དབང་ཕྱུག་གིས་སྣོད་བཅུད་འདི་དག་རིམ་ཅན་དུ་བྱས་པས་ན་འབྲས་བུ་ཁ་ཅིག་བྱེད་ལ་ཁ་ཅིག་མི་བྱེད་པའི་སྐབས་ཡོད་པས་སྐྱོན་མེད་སྙམ་ན། དབང་ཕྱུག་གི་འབྲས་བུར་གྱུར་ཏོ་ཅོག་ཀུན་དུས་རྟག་ཏུ་ཅིའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་མིན་ཏེ། འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་ཁོ་ན་ཡིན་པ་གང་ཞིག དབང་ཕྱུག་དེ་ནི་རྐྱེན་གཞན་ཅི་ལའང་ལྟོས་པ་མིན་ན་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དུས་རྟག་ཏུ་ཚང་པས་འབྲས་བུ་ཅི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་སྟེ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། མ་ཚང་མེད་རྒྱུ་དེ་ལ་ནི། །འབྲས་བུ་གང་གིས་ལྡོག་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ།

 །འོན་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་དབང་ཕྱུག་ནི་རྟག་གཅིག་མཆོད་འོས་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པར་འདོད་ན། ས་སོགས་འདི་རྣམས་ནི་དུ་མ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། བློ་ཡི་གཡོ་བ་མེད་པ་དང་། མཆོད་བྱའི་ལྷ་མིན་པ་དང་། རྐང་པ་སོགས་ཀྱིས་འགོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། གུས་པའི་ཡུལ་མིན་པ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་ལྡན་པ་འང་ཡིན་པས་འབྱུང་བ་དེ་ནི་དབང་ཕྱུག་ཉིད་མིན་ཏེ། དབང་ཕྱུག་དེ་ལས་བཟློག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་འདོད་པས་སོ། །དབང་ཕྱུག་ནམ་མཁའ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་མིན་ཏེ། འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་བྱེད་རྩོལ་གྱི་གཡོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། བདག་ཀྱང་མིན་ཏེ་སྔར་ནས་བཀག་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་ཕྱུག་དེའི་ངོ་བོ་ནི་ཚུ་རོལ་མཐོང་བས་བསམ་པར་མི་ནུས་པས་སྐྱོན་དེ་དག་མེད་ཅེ་ན། དབང་ཕྱུག་བསམ་པར་བྱ་བ་མིན་པའི་བྱེད་པོའང་མིན་ཏེ། དེ་བསམ་པར་བྱ་བ་མིན་ན་དེ་བྱེད་པོ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པས་ཅི་བྱ་སྟེ། བརྗོད་པ་ནི་བསམས་ཤིང་ཤེས་ནས་བརྗོད་དགོས་ཀྱི། ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་ཅིའང་མ་
14-1-40b
ཤེས་པར་དེ་བྱེད་པོར་སུ་ཞིག་གིས་བརྗོད། རྒྱུ་བྱེད་པོ་མ་ཤེས་ན་འབྲས་བུ་འདི་རྣམས་དེས་བསྐྱེད་པར་འདོད་པའང་གང་ཞིག་ཡིན་ཏེ། བསྐྱེད་བྱ་དང་སྐྱེད་བྱེད་སོ་སོར་ཤེས་ཤིང་རྒྱུ་འབྲས་སུ་ངེས་ནས་བརྗོད་དགོས་ཀྱི། གཞན་དུ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་སོགས་ཀྱང་བྱེད་པོར་ཐལ་ལོ། །གཉིས་པ་དབང་ཕྱུག་དེས་བསྐྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྟག་པ་བདག་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནམ། མི་རྟག་པ་ཤེས་པ་སོགས་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་བདག་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འབྲས་བུའི་ཆ་བདག་དེ་དང་ས་སོགས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲན་དང་། རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་རང་གི་ངོ་བོའང་རྟག་པར་འདོད་པ་མིན་ནམ། རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཆར་རྟག་པ་དེ་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་དུ་ཇི་ལྟར་རུང་སྟེ་རྒྱུ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་ཞིང་། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལྟར་ན། སྔོར་སྣང་གི་ཤེས་པ་སོགས་ནི་ཡུལ་སྔོ་སོགས་དམིགས་རྐྱེན་སོགས་ལས་བྱུང་ཞིང་། ཐོག་མེད་ནས་རྒྱུད་ལ་ཡང་ཡང་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ལས་ཡིན་པ་དེ་བས་ན་དབང་ཕྱུག་དེས་འབྲས་བུ་གང་ཞིག་བསྐྱེད་པ་སྨྲོས་ཤིག །ཅེས་དེས་བསྐྱེད་པའི་འབྲས་བུ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། མདོར་ན་རྟག་པ་ལ་རྒྱུ་མེད་ལ། མི་རྟག་པ་རང་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་དབང་ཕྱུག་གིས་ཅིའང་མ་བྱས་ཏེ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། མཚོན་དང་སྨན་སོགས་འབྲེལ་པ་ལས། །ནག་པའི་རྨ་དང་འདྲུབས་ཡིན་ན། །འབྲེལ་མེད་སྡོང་དུམ་ཅི་ཡི་ཕྱིར། །རྒྱུ་ཉིད་དུ་ནི་རྟོགས་མི་བྱེད། །ཅེས་པ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་ཉིད་ལ་ཐོག་མ་ཡོད་པ་མིན་ན། དངོས་རྒྱུ་ནུས་པ་ཐོགས་མེད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཀུན་ལ་ཐོག་མ་ག་ལ་ཡོད་དེ། དེ་ལྟར་ན་འབྲས་བུ་འདི་ནི་འདི་ཙམ་ན་ཡོད་ཀྱི་འདིའི་སྔོན་དུ་མ་བྱུང་ཞེས་བཞག་པར་མི་ནུས་པར་ཐོག་མེད་ནས་ཡོད་དགོས་ཀྱི། རེས་འགའ་བར་དམིགས་པ་མི་འཐད་དོ། །དེས་ན་ད་ལྟའི་སྐྱེས་
14-1-41a
པ་དང་བུད་མེད་འདི་དག་ཀྱང་སྔོན་ཐོག་མེད་ནས་ཡོད་པར་ཐལ་ལོ། །དེ་ལ་དབང་ཕྱུག་གིས་སྣོད་བཅུད་འདི་དག་རིམ་ཅན་དུ་བྱས་པས་ན་འབྲས་བུ་ཁ་ཅིག་བྱེད་ལ་ཁ་ཅིག་མི་བྱེད་པའི་སྐབས་ཡོད་པས་སྐྱོན་མེད་སྙམ་ན། དབང་ཕྱུག་གི་འབྲས་བུར་གྱུར་ཏོ་ཅོག་ཀུན་དུས་རྟག་ཏུ་ཅིའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་མིན་ཏེ། འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་ཁོ་ན་ཡིན་པ་གང་ཞིག དབང་ཕྱུག་དེ་ནི་རྐྱེན་གཞན་ཅི་ལའང་ལྟོས་པ་མིན་ན་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དུས་རྟག་ཏུ་ཚང་པས་འབྲས་བུ་ཅི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་སྟེ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། མ་ཚང་མེད་རྒྱུ་དེ་ལ་ནི། །འབྲས་བུ་གང་གིས་ལྡོག་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
然而，如果你认为大自在天（湿婆天）是常恒、唯一、应当被供奉等特性的具有者，那么这些地等（元素）是多样的、无常的、不具有意识活动的、非供奉之神的、被足等踩踏的对象，而不是恭敬的对象，并且还具有不净性，因此这些元素并非大自在天本身，因为我们认为大自在天具有与此相反的特征。
若说大自在天是虚空，也不对，因为（虚空）没有产生结果的努力活动。也不是"我"（神我），因为前面已经否定过了。若说大自在天的本质是凡夫所不能思议的，因此没有上述过失，（回答是）不能被思议的大自在天也不能是造物主，因为如果他不能被思议，那么谁能说他是造物主呢？言说必须基于思考和了解后才能进行，若对其本性一无所知，谁能称其为造物主？若不了解因（造物主），又怎能认为这些结果是由他产生的呢？必须分别了解所生和能生，确认因果关系后才能这样说，否则石女之子等也将成为造物主了。
第二，大自在天所产生的结果是常恒的自我等，还是无常的意识等？如果按第一种说法，认为是自我等，那么结果部分的自我、地等微尘，以及因——大自在天的本性，不都被认为是常恒的吗？如果因果二者都是常恒的，怎么能成为所生和能生的关系呢？因为因缺乏产生的活动，结果缺乏产生的特性。如果按第二种说法，蓝色显现的意识等是由对境蓝色等所缘缘等而生，而无始以来在相续中反复生起的乐苦感受是由前世的业所致，那么请说大自在天究竟产生了什么结果？因为他所产生的结果是不可能的。总之，常恒者无因，无常者从自因而生，大自在天什么也没做。如《量决择》所言："刀与药等的关联，使伤口和愈合得以产生，无关的木头为何不被视为因？"
第三，如果因——大自在天本身没有开始，由于实在因的能力无碍存在，结果怎么会有开始呢？如此一来，就不能确立"这个结果在此时存在，而在此前不存在"的说法，必须是无始以来就存在，不可能是偶尔出现的。因此，现在的这些男人女人也应该是从无始以来就存在的。
对此，若认为大自在天按顺序创造了这些器世间和有情世界，因此有些结果被创造而有些不被创造，没有过失。（答）为什么大自在天的所有结果不是一直都被创造呢？所有结果的因唯一是大自在天，而大自在天又不依赖任何其他条件，那么所有结果产生的因素就一直具备，为什么结果不产生呢？如《量决择》所言："对于具足无缺之因，什么能阻止结果生起？"


 །ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་སོ་སོ་ལ་ལྟོས་སོ་ཞེ་ན། ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་ཀྱང་དུས་ཀུན་ཏུ་མི་ཚང་བ་ག་ལ་སྲིད་དེ། དབང་ཕྱུག་དེས་བྱས་པ་མིན་པའི་དངོས་པོ་གཞན་ཡོད་པ་མིན་ན། དབང་ཕྱུག་དེས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་འདི་རྒྱུ་གཞན་གང་ལ་ལྟོས་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ནི་མི་འཐད་དོ། །གལ་ཏེ་རྐྱེན་གཞན་ལ་ངེས་པར་ལྟོས་ན་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པ་དེ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི། དབང་ཕྱུག་རྒྱུ་མིན་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ན་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེ་བའི་དབང་མེད་ཅིང་། རྒྱུ་རྐྱེན་དེ་མེད་པར་ནི་དབང་ཕྱུག་ལའང་སྐྱེད་དབང་མེད་པས་སོ། །དེས་ན་རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་མཐོང་བཞིན་དོན་མེད་དབང་ཕྱུག་ཀྱང་རྒྱུར་རྟོག་ན་རྒྱུ་ཐུག་མེད་དུ་འགྱུར་ཏེ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། གང་དག་ཡོད་ན་གང་འགྱུར་ཉིད། །དེ་དག་ལས་གཞན་དེ་ཡི་རྒྱུ། །རྟོག་པ་ཡིན་ན་ཐམས་ཅད་ལ། །རྒྱུ་རྣམས་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དབང་ཕྱུག་འདིས་འབྲས་བུ་བྱེད་པའི་ཚེ་ཚོགས་པ་ལ་ལྟོས་སུ་ཆུག་ཀྱང་། ཚོགས་པའི་དབང་གིས་གཞན་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་སོགས་རང་གིས་མི་འདོད་བཞིན་དུ་བྱེད་ན་གཞན་དབང་ཅན་དུ་ཐལ་ལ། འབྲས་བུ་རྣམས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་
14-1-41b
འདོད་པའི་དབང་གིས་བྱེད་ནའང་འདོད་པ་ལ་རག་ལས་ཤིང་འདོད་པའི་ལྕགས་ཀྱུས་ཟིན་པའི་གཞན་དབང་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་འདི་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་བྱེད་པོ་ཡིན་དུ་ཆུག་ནའང་ཁྱོད་འདོད་པའི་དབང་ཕྱུག་ག་ལ་ཡིན་ཏེ་འབྲས་བུ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་ན་མི་རྟག་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། རྟག་པ་དེ་དོན་བྱེད་པས་སྟོང་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་མུ་སྟེགས་དཔྱོད་པ་པ་སོགས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྟག་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྒྱུར་སྨྲ་བ་དེ་དག་ནི་སྔར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བཀག་ཟིན་པས་འདིར་འཆད་མི་དགོས་སོ། །ཡང་གྲངས་ཅན་པ་ནི། གཙོ་བོ་རྟག་པ་འགྲོ་བའི་རྒྱུར་འདོད་ཅིང་། དེའང་སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་གསུམ་པོ་ཀུན་ཏུ་ཆ་མཉམ་པ་ནི་རྣམ་འགྱུར་གྱི་རྒྱུ་གཙོ་བོ་ཞེས་པར་རབ་ཏུ་བརྗོད་དེ། ཆ་མི་མཉམ་པར་གྱུར་པ་ན་འགྲོ་བ་སྣ་ཚོགས་པའི་རྣམ་འགྱུར་བྱུང་བར་འདོད་དོ། །དེ་ལ་གཙོ་བོ་གཅིག་བདེན་ལ་ཡོན་ཏན་གྱི་རང་བཞིན་གསུམ་ཡོད་པ་འགལ་ཏེ་གསུམ་ཡོད་ན་གཅིག་མིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་རྟག་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་ནམ་གཙོ་བོ་དེ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་ཡོན་ཏན་གསུམ་པོ་དག་ཀྱང་མེད་དེ། དེ་རེ་རེ་ལའང་གསུམ་གའི་ཆ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ཏེ་མེད་ན་རང་བཞིན་གྱི་ངང་ཚུལ་ལས་འདས་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་ཡོན་ཏན་མེད་ན་དེ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་འགྱུར་སྒྲ་སོགས་ཀྱང་ཡོད་པར་འདོད་པ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྒྱང་རིང་དུ་འགྱུར་བའམ་ཡོད་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འཇིམ་པ་མེད་པའི་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཚོར་བ་ནི་སེམས་ཉིད་དུ་ཚད་མས་གྲུབ་ན། སེམས་མེད་གོས་ལ་སོགས་པ་ལ་བདེ་སོགས་ཡོད་པ་མི་སྲིད་ལ། དངོས་པོ་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བདེ་སོགས་དེའི་རྒྱུའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་མི་སྐྱོན་ཞེ་ན། དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་རྣམས་མེད་པར་བཀག་ཟིན་ལ། ཐ་སྙད་དུ་རང་གིས་ཁས་བླངས་པ་དང་འགལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་སྣམ་སོགས་ཀྱི་རྒྱུའང་བདེ་
14-1-42a
སོགས་སུ་འདོད་ལ། སྣམ་སོགས་ཀྱི་འབྲས་བུའང་བདེ་སོགས་སུ་འདོད་པས་གང་སྣམ་སོགས་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུའང་འདི་ཡིན་ལ། སྣམ་སོགས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་འབྲས་བུའང་འདི་ཡིན་པ་ནི་བཞད་གད་ཀྱི་གནས་ཏེ་མི་འདི་འདིའི་ཕ་ཡང་ཡིན་ལ་བུ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །བདེ་སོགས་དུ་མ་ཡོད་ན་ནི་རང་བཞིན་གཅིག་ཡིན་པ་ཉམས་སོ།

若说（大自在天）依赖俱有缘，那么怎么可能在任何时候都缺少俱有缘呢？如果除了大自在天所造的事物外没有其他实体存在，那么大自在天产生结果时又依赖什么其他因呢？这是不合理的。如果必须依赖其他条件，那么因缘和合就成了真正的因，而非大自在天，理由是因缘和合时结果必然产生，而没有这些因缘，即使是大自在天也没有产生的能力。因此，当我们看到结果从其他因缘产生时，若无意义地认为大自在天也是因，就会导致无穷尽的因，如《量决择》所言："若某物存在时某事发生，除此之外再设想其他因，那么一切事物都将有无穷尽的因。"
此外，即使承认大自在天在产生结果时依赖因缘和合，如果因和合的力量而不得不违背自己的意愿给他人带来痛苦等，那么就成了受他控制的存在。若按照自己的意愿产生结果，那么又依赖于欲望，被欲望的钩子所控，成为受制于他物的存在。
再者，即使承认他是器世间和有情世界的创造者，也不可能是你所认为的大自在天，因为凡是产生结果的必定是无常的，常恒者只能是空无作用的。
第二，对于数论外道等主张常恒的微尘是世界之因的观点，前面已经否定了微尘，此处不需再解释。
再者，数论派认为主要原质（自性）是常恒的，是世间的因，它由萨埵（纯质）、剌阇（激质）和答摩（暗质）三德平衡时称为"未现变异的主要原质"，当三德不平衡时，产生种种世间的显现变异。对此，主要原质若是一体真实存在而有三种本性，这是矛盾的，因为有三种本性就不可能是一体。因此，常恒一体的自性或主要原质并不存在。同样，三德本身也不存在，因为每一德中都有三德的成分，否则就会超出自性的本质。若因的三德不存在，从中产生的显现变异如声音等，也就远离存在或不存在，如同没有泥土的瓶子一样。
此外，感受被量证明是心的本质，那么在无心的衣服等上不可能有乐等感受。若说物体如声音等本质是乐等的因而无过，（回答：）胜义中已经否定了事物的存在，世俗中你的主张自相矛盾，因为你认为布等的因是乐等，布等的果也是乐等，所以既是产生布等的因又是布等所产生的果，这是可笑的，如同说"此人既是自己的父亲又是自己的儿子"一样。若有多种乐等存在，则自性为一的观点就不成立了。


 །མངོན་སུམ་དང་ཡང་འགལ་ཏེ། བདེ་སོགས་དེ་ལས་སྣམ་སོགས་འབྱུང་བར་ནམ་ཡང་མ་མཐོང་སྟེ། འདི་ལྟར་སྣམ་བུ་དང་ཙན་དན་གྱི་ཕྲེང་བ་སོགས་ལས་བདེ་སོགས་དམིགས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྡུལ་ཕྲ་བའི་ཆ་ཤས་སུའང་མ་གྲུབ་པས་ན་དེ་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་སོགས་ནི་གཞན་དུ་ཡན་གར་བར་གནས་པ་མེད་དོ། །ཁོ་ན་རེ། བདེ་སོགས་ནི་སྣམ་སོགས་ལ་ལྟོས་མི་དགོས་ཏེ་གཙོ་བོའི་རང་བཞིན་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། བདེ་སོགས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ནམ་ཡང་མི་ལྡོག་པར་དམིགས་པར་ཐལ་ཏེ། བདེ་སོགས་དམིགས་སུ་རུང་བ་གང་ཞིག །དེ་སྔར་གྱི་རང་བཞིན་ལས་གཡོ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་ནའང་རྟག་པར་དམིགས་པ་ཞིག་ནམ་ཡང་མེད་པས་མི་འཐད་དོ། །གལ་ཏེ་བདེ་སོགས་རྟག་ཏུ་ཡོད་ཀྱང་གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པས་ན་རྟག་ཏུ་དམིགས་པར་མ་ངེས་ཞེ་ན། བདེ་སོགས་གཏན་མི་གསལ་ན་ནི་སུས་ཀྱང་མི་ཤེས་པས་ཡོད་པར་ཡང་མི་རུང་ལ་དེ་ལྟར་ཁྱོད་ཁས་ཀྱང་མི་ལེན་མོད། སྐབས་འགའ་ཞིག་ཏུ་བདེ་སོགས་གསལ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་ཉིད་ན་ནི། དུས་རྟག་ཏུའང་མྱོང་བ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འཛིན་ཏེ་བདེ་སོགས་དམིགས་སུ་རུང་ཞིང་དམིགས་པའི་ཡུལ་དུ་ཁྱབ་ཅིང་རྟག་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་མིག་ལྡན་གྱི་མདུན་ན་མར་མེ་བཞིན། གལ་ཏེ་བདེ་སོགས་རགས་པ་གསལ་བ་དེ་ཉིད་ཕྲ་མོར་གྱུར་ནས་མི་གསལ་བ་ནུས་པའི་ངོ་བོར་ཡོད་པ་དེ་མྱོང་མི་ནུས་ཞེ་ན། བདེ་སོགས་རྟག་གཅིག་དེ་ནི་ཕྲ་རགས་ཀྱི་གནས་
14-1-42b
སྐབས་མི་འདྲ་བའི་འགལ་བ་གཉིས་ཀ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། གལ་ཏེ་སྔར་གྱི་རགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོར་ནས་གཞན་ཕྲ་བར་གྱུར་པས་ན་སྐྱོན་མེད་ཅེ་ན། ཕྲ་རགས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་བདེ་སོགས་དེ་དག་མི་རྟག་པར་གྲུབ་བོ། །བདེ་སོགས་གསལ་བ་དག་སྔ་མའི་གནས་སྐབས་དོར་ནས་གཞན་དུ་གྱུར་པར་ཁས་ལེན་ན། དེ་བཞིན་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ཉེར་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀུན་ཀྱང་མི་རྟག་པར་ཅིས་མི་འདོད་དེ་གང་ཡང་རྟག་ཏུ་སྣང་ཚུལ་གཅིག་ཁོ་ནར་དམིགས་པ་ནི་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་སོ། །གལ་ཏེ་ཕྲ་རགས་སུ་གྱུར་ཀྱང་བདེ་བའི་རང་བཞིན་མ་དོར་བས་རྟག་པ་ལས་མི་ཉམས་ཞེ་ན། རགས་པ་དང་བདེ་བ་དེ་གཉིས་ཐ་དད་དམ། གཅིག་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ན་རགས་པ་འགགས་ཀྱང་བདེ་བ་གསལ་བ་མི་འགག་པར་རྟག་ཏུ་མྱོང་དགོས་ལ། རགས་པ་དེ་ཉིད་བདེ་བ་ལས་གཞན་མིན་པར་གཅིག་ཏུ་འདོད་ན་བདེ་བ་གསལ་བར་ཏེ་ངེས་པར་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ། །དེ་ལ་ཁོ་ན་རེ། བདེ་བ་མི་གསལ་བར་གྱུར་ཀྱང་གཙོ་བོའི་ཀློང་དུ་ནུས་པའི་ངོ་བོར་བག་ལ་ཞ་བ་ཡིན་ཅིང་སླར་གསལ་བ་ན་སྔར་ཡོད་དེ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་སྔར་གཏན་མེད་པ་འགའ་ཡང་དེ་སྐྱེ་བར་རིགས་པ་མིན་ཏེ་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འཇིམ་པ་ལས་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན། དེས་ན་གང་སྣང་བའི་ལམ་དུ་གྱུར་ཕན་ཆད་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་གཙོ་བོའི་ཀློང་ན་ཡོད་པས་ཁྱབ་ཅེས་འདོད་ན། འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་དུས་ན་ཡོད་ན་རྟག་ཏུ་མི་དམིགས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཡིན་ཅེས་དྲིའོ། །དེ་ལ་བློའི་ཡུལ་དུ་སྔར་མི་གསལ་བ་ཕྱིས་གསལ་བ་ཙམ་ཡིན་ཏེ་མུན་ཁང་གི་བུམ་པ་མར་མེ་ལས་གསལ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། ཁྱོད་ཀྱི་རྩ་བའི་རིགས་པ་ཉམས་ཏེ། གསལ་བ་ནི་རྒྱུ་དུས་ན་མེད་པར་གསར་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་ཁྱོད་མི་འདོད་པའམ་ཁས་མ་བླངས་ཀྱང་དོན་ལ་དེ་ལྟར་གནས་པ་ཉིད་དེ། གསལ་བ་རྒྱུ་དུས་ན་
14-1-43a
ཡོད་ན་གསལ་མི་གསལ་གྱི་ཁྱད་པར་ཡང་བཞག་ཏུ་མེད་དེ་དང་པོ་ནས་གསལ་བར་ཐལ་ལོ། །དེས་ན་རང་གི་ཁས་བླངས་ནང་འགལ་ལོ། །ཡང་རིགས་པ་དང་འགལ་ཏེ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་དངོས་སུ་གནས་ན། ཟན་ཟ་བ་ན་ཁྱེད་མི་གཙང་བ་ཟ་བར་འགྱུར་ལ། གཞན་ཡང་ཁྱོད་རས་ཉོ་བའི་རིན་གྱིས་རས་བལ་གྱི་ས་བོན་ཉོས་ལ་དེའི་ནང་ནས་རས་ཕྱུངས་ཏེ་གོས་སུ་བགོ་བར་གྱིས་ཤིག་དང་། ཁྱོད་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་གྲུབ་པོ་ཞེས་སོ།

与现量也相矛盾，因为从未见到乐等产生布等，反而是从布和旃檀花环等感知到乐等。因此，布等既未被证实为微尘的部分，从它们产生的乐等也不能独立存在于他处。
若有人说：乐等不需依赖布等，因为它们就是主要原质的常恒自性。（回答：）那么乐等就应该永远不变地被感知，因为乐等可以被感知，而且不可能从先前的自性状态改变。然而，从未有过恒常被感知的东西，所以这不合理。
若说乐等虽常存在，但有明显和不明显的区别，所以并非总是被感知。（回答：）若乐等完全不明显，则谁也不知道它，也就不能说它存在，你自己也不接受这种说法。如果在某些时候乐等是明显的，为什么不能在任何时候都被体验到？因为乐等是可被感知的，遍布感知对象，并且常恒存在，就像有眼人面前的灯一样。
若说乐等的粗大明显形态变为微细形态，成为不明显的潜能状态而无法体验。（回答：）那么乐等这个常恒单一的事物怎么能同时是粗细两种不同状态这两个矛盾的特性？若说是舍弃了先前的粗大特征，转变为其他微细状态，因此无过失。（回答：）那么具有粗细形态的乐等已被证明是无常的了。
若你承认明显的乐等舍弃了前一状态而转变为他者，那为什么不同意所有二十五谛都是无常的呢？因为不可能有任何东西总是以同一种方式被感知。
若说虽转变为粗细状态，但没有舍弃乐的本性，因此不违背常恒性。（问：）粗大和乐这两者是不同的还是相同的？若是前者，则即使粗大状态消失，明显的乐也不应消失而应持续被体验；若主张粗大状态与乐不异而是一体，那么明显的乐必定是无常的。
对此有人说：虽然乐变得不明显，但作为潜能状态隐藏在主要原质中，之后再明显时只是先前存在者的显现而已。若先前完全不存在的事物生起是不合理的，因为它不存在，如同泥中的兔角。因此，凡是成为显现途径的，必然先前就存在于主要原质中。
（回答：）若所有结果在因时就已存在，为什么不总是被感知呢？对此，（他们说）这只是从先前在认识对象中不明显到后来明显的转变，如同黑暗房间里的瓶子被灯照明一样。
（回答：）你的根本理论已经失效，因为明显性在因时不存在而是新生的，这虽然你不接受或承认，但实际就是如此。若明显性在因时就存在，就无法区分明显与不明显，因为从一开始就应是明显的。因此你的主张自相矛盾。
还与理违背，若因中实际存在果，那么你吃饭时就是在吃粪便，还有，你应该用买布的钱去买棉花种子，然后从中取出布来穿着，这样你的教义才能得到证实。


 །དེ་ལ་ཁོ་ན་རེ། དོན་དུ་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་ཀྱང་རྨོངས་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་མིག་བསླད་པའི་འཇིག་རྟེན་པས་མ་མཐོང་ངོ་ཞེ་ན། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་གནས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པ་གྲངས་ཅན་པའི་སྟོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཞག་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་པ་དེ་འཇིག་རྟེན་པ་ལའང་ཡོད་པ་ཡིན་ན་རྒྱུ་ཚང་བས་ཅི་སྟེ་མི་མཐོང་། ཁྱོད་ལྟར་ན་སྤྱིར་དེ་ཉིད་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དེ་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ཡོད་དགོས་ཤིང་རྒྱུ་ལ་འབྲས་གནས་དངོས་སུ་འདོད་པ་གྲངས་ཅན་གྱི་རྣམ་བཞག་ཁས་ལེན་པའང་ཡོད་པ་ཡིན་ན་དེ་དག་གིས་ཀྱང་ཟན་ཟ་ཞིང་མི་གཙང་བ་མི་ཟ་ལ། གོས་འདོད་པས་རས་ཉོ་ཞིང་རས་བལ་གྱི་ས་བོན་དོན་དུ་མི་གཉེར་བར་མ་མཐོང་ངམ། ཡུལ་དུས་གང་ན་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་བཞག་ཁྱེད་ཀྱིས་བྱས་པ་དེ་བཞིན་ལོངས་སྤྱོད་པ་མ་མཐོང་བས་གནོད་དོ་ཞེས་སོ། །ཁོ་ན་རེ། འཇིག་རྟེན་པའི་མཐོང་བ་ཚད་མ་མིན་པས་དེས་གནོད་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན། འོ་ན་འཇིག་རྟེན་པས་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་གསལ་བ་མངོན་དུ་མཐོང་བའང་རྫུན་པར་འགྱུར་ལ། དེ་རྫུན་ན་རྒྱུ་འདི་ལ་འབྲས་བུ་འདི་ཡོད་དེ་ཕྱིས་མངོན་དུ་གསལ་བའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ན་རེ། གལ་ཏེ་འཇལ་བྱེད་རྫུན་པ་ཡིན་པས་གཞལ་བྱ་མི་འགྲུབ་ན་དབུ་མ་བ་ཁྱོད་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པའང་དོན་དམ་པར་ཚད་མར་གྲུབ་པ་མིན་ན། དེས་གཞལ་བའི་
14-1-43b
གྲུབ་པའི་མཐའ་རྣམ་པར་བཞག་པའང་རྫུན་པར་མི་འགྱུར་རམ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ཚད་མ་རྫུན་པ་དེས། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དམ་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་གཞལ་ཞིང་བཅད་ནས་སྟོང་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པའང་གཏན་ཚིགས་དེའི་ཕྱིར་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདིར་བདག་ཅག་གིས་ཚད་མས་གྲུབ་དོན་སྟོང་ཉིད་ཅེས་དམིགས་གཏད་ཀྱི་ཡུལ་བདེན་གྲུབ་ཅིག་ལ་གྲུབ་མཐའ་འཆའ་བ་ནི་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་ན། བརྟག་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་བུམ་སོགས་ལྟ་བུ་དེ་ལ་མ་རེག་པའམ་མ་བརྟེན་པར་ནི་བུམ་མེད་ལྟ་བུ་དངོས་པོ་དེ་ཡི་དངོས་མེད་ཡན་གར་དུ་ནམ་ཡང་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཕྱིར་བུམ་མེད་དང་བུམ་པའི་སྟོང་པ་ལྟ་བུའི་རྣམ་གྲངས་པའམ་ཉི་ཚེ་བའི་སྟོང་པ་དེའང་གཞན་དངོས་པོ་དེ་བཀག་པའམ་བསལ་བའི་ཆ་ཡིན་པས། འདི་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་རྫུན་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དངོས་མེད་ཀྱང་གསལ་བར་དེ་ངེས་པར་རྫུན་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །འོ་ན་དངོས་པོ་ཀུན་མེད་ཅེས་བསྒོམས་པས་ཅི་བྱ་སྟེ། དངོས་ཡོད་དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཀ་རྫུན་པར་མགོ་མཉམ་ཞིང་གཉིས་ཀ་ཡང་དག་པ་མིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་ཐོག་མེད་ནས་གོམས་པའི་དངོས་ཞེན་གྱིས་སྲིད་པར་འཆིང་བར་བྱེད་པ་དེའི་གཉེན་པོར་དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་པར་གོམས་པ་ཙམ་སྟེ། དངོས་དངོས་མེད་གཉིས་ཆར་རྫུན་པ་དེས་ན་ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་དུ་བུ་བྱུང་ནས་ཤི་བ་རྨིས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་བ་ན། བུ་མེད་སྙམ་པའི་རྣམ་རྟོག་ནི། བུ་དེ་ཡོད་སྙམ་པའི་རྣམ་རྟོག་གི་གེགས་ཡིན་ལ་དེའང་རྫུན་པ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།

对此有人说：结果实际上存在于因中，但被无明翳障所污染眼睛的世人看不见。（回答：）如果理解"因中存在果"这一真实性的认识——这是由数论派的导师们建立的——如果这种认识在世人中也存在，为什么因缘俱全时他们还看不见呢？按照你的说法，一般而言，了知真实性的认识作为结果应该存在于所有众生中，而且接受因中实有果的数论派系统，那么他们也应该吃饭而不吃粪便，想要衣服时购买布而不追求棉花种子，难道你没有看到吗？在任何时间地点，都没有见过像你们所建立的真实性系统那样的受用方式，这就是反驳。
有人说：世人所见不是有效的量，因此无法反驳我们的观点。（回答：）那么世人对果的本性的明显直接感知也就成了虚假的，如果这是虚假的，那么说"此因中有此果，后来明显显现"这样的说法就毫无意义了。
他们说：如果测量者（认识主体）是虚假的，所测量的（认识对象）就无法成立，那么中观师你们自己的测量认识也不是胜义上成立的量，那么由此测量建立的教义系统岂不也成虚假？如此一来，由虚假的思辨量所测量、决断并修习的"即是真实性"或"胜义上的空性"，根据这一理由也将不合理。
在此，我们并非对空性这一由量所成立的意义作为真实存在的指向对象而建立教义。为什么呢？因为不接触或不依赖于所考察的事物如瓶等，就永远不会单独把瓶不存在这样的事物的非存在把握住。因此，瓶不存在和瓶空性这类的分类性或局部性空性，也是否定或排除那事物的方面，因此，任何本性上虚妄的存在，其非存在也明确地必定是虚妄的。
那么，修习"一切事物都不存在"又有什么用呢？因为存在和非存在两者同样是虚妄的，两者都不是真实的。（答：）首先，作为无始以来习惯的实执，它使我们束缚于轮回，为了对治它而仅仅修习事物无自性，因为存在和非存在两者都是虚妄的，就像在梦中梦见儿子出生后死亡而痛苦时，"没有儿子"的分别念是对"有儿子"分别念的障碍，而这也是虚妄的。
;


 །དེས་ན་ཤིང་གཉིས་ཟུང་དུ་བདར་བའི་མེས་ཤིང་གཉིས་ཀ་བསྲེགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་ཀུན་བདེན་མེད་དུ་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མེས་དངོས་དངོས་མེད་དུ་བཞག་པའི་དམིགས་པའི་གཏད་སོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནགས་འཐིབ་པོ་མ་ལུས་པ་བསྲེགས་ནས་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པའི་ཚེ་ན་ཁས་ལེན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་དབུ་མ་ཆེན་པོ་ཡིན་
14-1-44a
ནོ། །དེ་སྐད་དུའང་མདོ་ལས། དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཁས་གསལ་བ། །ཆགས་པ་བཅད་ནས་འགྲོ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པར་འགྲོ། །ཉི་མ་སྒྲ་གཅན་གཟའ་བྲལ་ལྷང་ངེར་འདུག་པ་དང་། །མེ་བཏང་རྩྭ་དང་ཤིང་དང་ནགས་ཚལ་བསྲེགས་པ་བཞིན། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་དག་ཅིང་ཡོངས་དག་པར། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ལྟ་ན། །བྱེད་པ་པོ་ཡང་མི་དམིགས་ཆོས་ཀུན་མི་དམིགས་ཏེ། །འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་མཆོག་སྦྱོད་པ་ཡིན། །ཞེས་དང་། དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་། ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་རྟག་པར་འཛིན། །མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཆད་པར་ལྟ། །དེ་ཕྱིར་ཡོད་དང་མེད་པ་ལ། །མཁས་པས་གནས་པར་མི་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ཡང་དག་པའི་དོན་བསྟན་པ། རྒྱུ་མཚན་དེ་བས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱད་པས་དངོས་པོ་འགའ་འང་རྒྱུ་མེད་པ་ཡོད་པ་མིན་ལ། རྒྱུ་རྟག་པ་ལས་ཀྱང་མི་སྐྱེ་སྟེ། ཕྱིའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རང་རང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་ལ། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་མ་རིག་པ་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་ལུ་གུ་རྒྱུད་དུ་བརྟེན་ནས་སྐྱེའོ། །དེ་འདྲའི་དངོས་པོ་རང་རང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་དེ་དག་སོ་སོ་བ་རེ་རེ་ནས་དང་། ཐམས་ཅད་འདུས་པ་ཡི་རྐྱེན་རྣམས་ལ་ནི་འབྲས་བུ་མི་གནས་ཏེ། རེ་རེ་བས་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་ལ། འདུས་པ་ལ་ཡང་རྒྱུ་རྣམས་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཅུང་ཟད་མེད་དོ། །འབྲས་བུ་སྣང་བའི་ཚེ་རྒྱུ་རྐྱེན་དེ་དག་ལས་གཞན་ཞིག་ནས་འབྲས་བུ་ཉིད་དེར་འོང་བ་མ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་པའི་འབྲས་བུ་ཞིག་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་གྲུབ་ཟིན་འདིར་གནས་པའང་མིན་ཞིང་། འགག་པའི་ཚེ་འདི་ནས་གཞན་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་བའང་མིན་ཏེ་དེ་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུས་སྟོང་པའོ། །ཞེས་སོ། །འདི་ལ་སོ་སོ་བ་ཞེས་པས་བདག་སྐྱེ་དང་
14-1-44b
གཞན་སྐྱེ་དགག་པ་དང་། འདུས་པ་ཞེས་གཉིས་ཀ་ལས་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་སྟེ་མུ་བཞི་པོ་བཀག་པར་ཡང་བཤད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། རྨོངས་པས་བདེན་པར་བྱས་པའི་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་འདི་ཀུན་སྒྱུ་མ་ལས་ཁྱད་པར་ཅིའང་མེད་དེ། སྒྱུ་མས་སྤྲུལ་པའི་རྟ་གླང་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གང་ནས་འོང་བ་དང་། གང་དུ་འགྲོ་བ་བརྟག་པར་གྱིས་ཤིག་དང་དེ་གཉིས་མཚུངས་པ་ངེས་པར་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལ་བདེན་པ་ཞིག་ཡོད་ན་འདི་སྣང་བའི་ཚེ་གཞན་ཞིག་ནས་འདིར་འོང་ཞིང་། འགག་པའི་ཚེ་འདི་ནས་གཞན་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་དགོས་ནའང་སྔ་ཕྱིའི་མཐར་ཅི་ཡང་མེད་པ་ལ། འབྲས་བུ་གང་ཞིག་རང་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་གང་དག་ནི་ཉེ་བའམ་ཚོགས་པར་གྱུར་པ་ན་རྒྱུ་དེ་ཁོ་ནའི་སྟོབས་ཀྱིས་རང་གི་བདག་ཉིད་མཐོང་བར་འགྱུར་གྱི། རྒྱུ་དེ་མེད་ན་རང་གི་རང་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པའི་ཚུལ་མི་སྲིད་པ་དེས་ན་གཞན་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་བཅོས་མ་གཟུགས་བརྙན་དང་མཚུངས་པ་དེ་ལ་རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པའི་བདེན་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡོད་དེ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྟག་ཆད་འགྲོ་འོང་ཡོད་མེད་ཀྱི་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྡུད་པ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞིག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་ལ། །སྐྱེ་མེད་ཟད་པ་མེད་པར་ཤེས་རབ་འདི་ཤེས་ཏེ། །ཉི་མ་སྤྲིན་མེད་འོད་ཟེར་འཕྲོ་བས་མུན་བསལ་ལྟར། །མ་རིག་ཐིབས་པོ་བཅོམ་ནས་རང་བྱུང་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།

 །དེས་ན་ཤིང་གཉིས་ཟུང་དུ་བདར་བའི་མེས་ཤིང་གཉིས་ཀ་བསྲེགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་ཀུན་བདེན་མེད་དུ་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མེས་དངོས་དངོས་མེད་དུ་བཞག་པའི་དམིགས་པའི་གཏད་སོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནགས་འཐིབ་པོ་མ་ལུས་པ་བསྲེགས་ནས་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པའི་ཚེ་ན་ཁས་ལེན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་དབུ་མ་ཆེན་པོ་ཡིན་
14-1-44a
ནོ། །དེ་སྐད་དུའང་མདོ་ལས། དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཁས་གསལ་བ། །ཆགས་པ་བཅད་ནས་འགྲོ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པར་འགྲོ། །ཉི་མ་སྒྲ་གཅན་གཟའ་བྲལ་ལྷང་ངེར་འདུག་པ་དང་། །མེ་བཏང་རྩྭ་དང་ཤིང་དང་ནགས་ཚལ་བསྲེགས་པ་བཞིན། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་དག་ཅིང་ཡོངས་དག་པར། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ལྟ་ན། །བྱེད་པ་པོ་ཡང་མི་དམིགས་ཆོས་ཀུན་མི་དམིགས་ཏེ། །འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་མཆོག་སྦྱོད་པ་ཡིན། །ཞེས་དང་། དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་། ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་རྟག་པར་འཛིན། །མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཆད་པར་ལྟ། །དེ་ཕྱིར་ཡོད་དང་མེད་པ་ལ། །མཁས་པས་གནས་པར་མི་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ཡང་དག་པའི་དོན་བསྟན་པ། རྒྱུ་མཚན་དེ་བས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱད་པས་དངོས་པོ་འགའ་འང་རྒྱུ་མེད་པ་ཡོད་པ་མིན་ལ། རྒྱུ་རྟག་པ་ལས་ཀྱང་མི་སྐྱེ་སྟེ། ཕྱིའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རང་རང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་ལ། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་མ་རིག་པ་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་ལུ་གུ་རྒྱུད་དུ་བརྟེན་ནས་སྐྱེའོ། །དེ་འདྲའི་དངོས་པོ་རང་རང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་དེ་དག་སོ་སོ་བ་རེ་རེ་ནས་དང་། ཐམས་ཅད་འདུས་པ་ཡི་རྐྱེན་རྣམས་ལ་ནི་འབྲས་བུ་མི་གནས་ཏེ། རེ་རེ་བས་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་ལ། འདུས་པ་ལ་ཡང་རྒྱུ་རྣམས་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཅུང་ཟད་མེད་དོ། །འབྲས་བུ་སྣང་བའི་ཚེ་རྒྱུ་རྐྱེན་དེ་དག་ལས་གཞན་ཞིག་ནས་འབྲས་བུ་ཉིད་དེར་འོང་བ་མ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་པའི་འབྲས་བུ་ཞིག་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་གྲུབ་ཟིན་འདིར་གནས་པའང་མིན་ཞིང་། འགག་པའི་ཚེ་འདི་ནས་གཞན་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་བའང་མིན་ཏེ་དེ་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུས་སྟོང་པའོ། །ཞེས་སོ། །འདི་ལ་སོ་སོ་བ་ཞེས་པས་བདག་སྐྱེ་དང་
14-1-44b
གཞན་སྐྱེ་དགག་པ་དང་། འདུས་པ་ཞེས་གཉིས་ཀ་ལས་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་སྟེ་མུ་བཞི་པོ་བཀག་པར་ཡང་བཤད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། རྨོངས་པས་བདེན་པར་བྱས་པའི་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་འདི་ཀུན་སྒྱུ་མ་ལས་ཁྱད་པར་ཅིའང་མེད་དེ། སྒྱུ་མས་སྤྲུལ་པའི་རྟ་གླང་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གང་ནས་འོང་བ་དང་། གང་དུ་འགྲོ་བ་བརྟག་པར་གྱིས་ཤིག་དང་དེ་གཉིས་མཚུངས་པ་ངེས་པར་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལ་བདེན་པ་ཞིག་ཡོད་ན་འདི་སྣང་བའི་ཚེ་གཞན་ཞིག་ནས་འདིར་འོང་ཞིང་། འགག་པའི་ཚེ་འདི་ནས་གཞན་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་དགོས་ནའང་སྔ་ཕྱིའི་མཐར་ཅི་ཡང་མེད་པ་ལ། འབྲས་བུ་གང་ཞིག་རང་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་གང་དག་ནི་ཉེ་བའམ་ཚོགས་པར་གྱུར་པ་ན་རྒྱུ་དེ་ཁོ་ནའི་སྟོབས་ཀྱིས་རང་གི་བདག་ཉིད་མཐོང་བར་འགྱུར་གྱི། རྒྱུ་དེ་མེད་ན་རང་གི་རང་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པའི་ཚུལ་མི་སྲིད་པ་དེས་ན་གཞན་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་བཅོས་མ་གཟུགས་བརྙན་དང་མཚུངས་པ་དེ་ལ་རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པའི་བདེན་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡོད་དེ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྟག་ཆད་འགྲོ་འོང་ཡོད་མེད་ཀྱི་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྡུད་པ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞིག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་ལ། །སྐྱེ་མེད་ཟད་པ་མེད་པར་ཤེས་རབ་འདི་ཤེས་ཏེ། །ཉི་མ་སྤྲིན་མེད་འོད་ཟེར་འཕྲོ་བས་མུན་བསལ་ལྟར། །མ་རིག་ཐིབས་པོ་བཅོམ་ནས་རང་བྱུང་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的简体中文翻译：
因此，正如两根木头相互摩擦产生的火焰会烧尽这两根木头一样，以智慧之火观察一切事物为无实体，将烧尽所有执著于存在与非存在的对境密林，安住于息灭一切戏论的智慧时，远离一切执著，即是大中观。
如经中所说："如是修行的菩萨贤明通达，断除贪著而于众生无所贪著。如日月离开罗睺罗星清晰而住，如火烧尽草木与森林。一切诸法自性清净且极清净，菩萨观修般若波罗蜜时，不见作者也不见一切诸法，这是修行般若波罗蜜多的最胜之道。"
中观论中也说："执著有即为常见，执著无即为断见，因此，智者不应住于有与无。"
第二，宣说真实义：因此，通过这样的分析，没有任何事物是无因而有的，也不从常因中生起。一切外在诸法，如从种子生芽等，都依靠各自的因缘而生；内在的处，则从无明到老死，如环链般依缘而生。这些事物的各种因缘，无论是各自单独的还是全部聚合的，果都不存在于其中。单个因不能生果，而聚合之因中也没有任何异于诸因的存在。当果显现时，并非从因缘之外的其他处而来，也非有一个本质上异于因的果依因而成就后住于此，消失时也不是从此去往他处。因此，一切诸法皆空，无自性之因。
对此，"各自单独"一词是用来否定自生与他生，"聚合"一词则用来否定共生，这也被解释为否定了四种边际。
第二，愚痴所执为真实的内外一切事物与幻术无异。由幻术所幻化的马牛等，与因缘所幻化的事物，观察它们从何处来、往何处去，你将确定地看到两者相同。若此有实，则显现时应从他处而来，消失时应从此去他处，但实际前后际皆无所有。当产生果的因接近或聚合时，仅凭因的力量就能见到自身，若无彼因则不可能以自性方式成立。因此，这些由其他因缘造作、如镜像般的事物，怎会有自性实有？绝不可能。
如是，应知缘起远离常断、来去、有无等边际，其性如幻等八喻。如《般若摄颂》所言："若菩萨能了知缘起为无生无灭，以此智慧，如无云日放光除暗，破除无明黑暗，将获得自然智慧。"


 །གསུམ་པ། འབྲས་བུ་ལ་བརྟགས་ན་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པ་ཞིག་གམ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན། འབྲས་བུ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པར་གྱུར་པ་ལ་རྒྱུའི་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་འབྲས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །འོན་ཏེ་འབྲས་བུ་དེ་མེད་པར་ཞིག་
14-1-45a
རྒྱུས་བསྐྱེད་དོ་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པ་ཙམ་ཡིན་ན་དེ་ལ་རྒྱུའི་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་དེ། མེད་པ་ལ་སྤྱིར་རྒྱུ་མེད་ཅིང་རང་ཉིད་མེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་ཟིན་པས་སོ། །གལ་ཏེ་མེད་པ་ཙམ་པོ་དེ་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་ནི་མིན་ཀྱང་། རྒྱུ་འདིས་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཉིད་ཡོད་པའི་དངོས་པོར་བྱེད་དོ་སྙམ་ན་དེ་མི་ནུས་ཏེ། རྒྱུ་བྱེ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་ཅིག་ཚོགས་ནས་འབད་ཀྱང་ཆོས་གང་ཞིག་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པ་དེ་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་བསྒྱུར་དུ་མེད་དེ། རྒྱུ་ཅི་ཚོགས་ཀྱང་རི་བོང་གི་རྭ་ཡོད་པར་བསྒྱུར་མི་ནུས་པ་བཞིན་ཏེ་མེད་པ་གང་གི་ཡང་ལྟོས་བྱར་མི་འགྱུར་རོ། །དངོས་མེད་དངོས་པོར་བསྒྱུར་དུ་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཀྱང་། དངོས་མེད་ཀྱི་དངོས་པོ་མ་དོར་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། དོར་ནས་འགྱུར་བ་གཉིས་ཀ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་མེད་བཞིན་པའི་གནས་སྐབས་དེ་ན་ནི་དངོས་པོ་མིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་སྤངས་ཏེ་གནས་པའི་ཕྱིར། དངོས་མེད་དོར་ནས་དངོས་པོར་གསར་དུ་འགྱུར་བའང་གང་ཞིག་ཡིན་ཏེ་དེ་མི་སྲིད་པ་ནི། འདི་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པར་གནས་པ་དེ་ནི། མེད་བཞིན་པའི་ཚེ་ན་དངོས་ཡོད་སྲིད་པ་མིན་ན་དེ་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པའི་སྐབས་ནམ་ཡང་མེད་ལ། དངོས་པོར་སྐྱེས་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་ནི་དངོས་མེད་དང་མི་འབྲལ་ཞིང་། དངོས་མེད་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་དོར་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཡོད་པའི་སྐབས་ནམ་ཡང་མི་སྲིད་པས་ན་དངོས་མེད་དངོས་པོར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ་འགྱུར་མི་རིགས་སོ། །དེས་ན་དངོས་མེད་ཉིད་ཡིན་བཞིན་དུ་དངོས་པོར་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་ན། དངོས་མེད་དངོས་པོར་འགྱུར་བ་ཞེས་པ་ཚིག་ཙམ་སྟེ། གང་དངོས་མེད་ཡིན་པ་ཙམ་གྱིས་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། དེ་དེར་གྱུར་པ་ནི་མེད་དོ། །གྱུར་པ་མེད་ཀྱང་ཡོད་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་ན་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་མོ་
14-1-45b
གཤམ་གྱི་བུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པར་ལྟ་བར་བྱོས་ཤིག །དངོས་མེད་དངོས་པོར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དངོས་པོའང་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་སྤངས་པས་ན་རིགས་པ་དངོས་མེད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་དེ་འདིར་ཡང་བསྒྱུར་ཏེ་ཤེས་པར་བྱ་ཆོག་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་དེ་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་ན། དེ་དངོས་དངོས་མེད་ཀྱི་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་གྲུབ་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་འགག་པ་ཡོད་པ་མིན་ཞིང་། དངོས་པོའང་བདེན་པར་ཡོད་པ་མིན་པ་དེ་ཕྱིར་འགྲོ་བ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་དུས་གསུམ་པོ་རྟག་ཏུའང་མ་སྐྱེས་ཤིང་མ་འགགས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་ནའང་སྲེད་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་འགྲོ་བར་སྣང་བ་འདི་ནི་སྣང་ཡང་མི་བདེན་པ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྟེ། རིགས་པས་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་ཚུགས་ཐུབ་པའི་སྙིང་པོ་མེད་པས་ཆུ་ཤིང་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། མ་འདས་པའང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་དེ་གང་བཅིང་བ་མེད་ལ་གྲོལ་བ་མེད་པར་རྟག་ཏུ་མཉམ་པ་ཉིད་ཁོ་ནར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
证空性所作
གཉིས་པ་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་བྱེད་ལས་ལ། རང་གི་ཆོས་བརྒྱད་མགོ་སྙོམས་པ་དང་། གཞན་ལ་བརྩེ་བ་རྩོལ་མེད་དུ་འབྱུང་བའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的简体中文翻译：
第三，观察果：所生之果是有还是无？如果果本性已然存在，那么因有何必要？二者不能互为因果。如果说因生无体之果，那么果本身仅为无体，有何必要用因？一般而言，无体无因，且已安住于无体的状态。
若认为因不是生无体之果，而是将无体之果转变为有体之法，这是不可能的。即便百千因聚集努力，也不能将本无体性之法转变为实体，就如同无论多少因也不能使兔角存在一样，无体不能成为任何东西的所依。
无体不能转变为有体的原因是：无体不舍弃自性而转变或舍弃自性而转变都不合理。在无体状态下不是有体，因二者相互排斥而存在。无体舍弃后新转变为有体也不可能，因为一旦安住于无体，在无体的情况下不可能有实体存在，对它而言永不存在有体的状况。在未生为有体之前，不离无体，且无体不舍自相而有体永不可能存在，因此无体如何转变为有体？这是不合理的。
既然无体保持无体状态不可能转变为有体，那么"无体转变为有体"只是语言表述而已。任何无体的东西由于仅仅是无体而完全排除了有体，因此不可能成为有体。如果没有转变却执著为有，那么请你把这些芽等视为石女之子的转变吧。
如同无体不转变为有体，有体也不转变为无体，因二者相互排斥。在无体情况下所说的道理在此也适用，可以反推理解。若有体转变为无体，则该法将同时具有有体无体两种本性，这是矛盾的。
如是，在真实义中没有灭，有体也非真实存在，因此一切众生三世中恒常既不生也不灭。尽管如此，这显现为种种贪爱的众生世界虽然显现却如梦不真实，以理观察则无自立实质，如同水木（芭蕉）一样。
因此，涅槃与非涅槃在真实义中无差别，因为恒时平等地安住于无束缚无解脱中。
证空性所作
第二，证悟空性的作用分为：调平自身八法和对他无勤生起慈悲。


 །དང་པོ། དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་རྙེད་སོགས་ཐོབ་པ་དང་ཤོར་བ་ཅི་ལ་ཡོད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་རིམ་གྲོ་བྱས་པའམ། བརྙས་པ་དང་། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ། དགའ་བ་དང་མི་དགའ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་རིགས་པས་བཙལ་བར་བྱས་ན། ཡུལ་གང་ལ་སྲེད་ཅིང་གང་ཟག་སུ་ཞིག་སྲེད། ལེགས་པར་དཔྱད་ན་གསོན་པོའི་འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་སྲིད་པ་འདིར་ཇི་ལྟར་འཆི་བར་འགྱུར་ཏེ། ཚེ་ཕྱི་མ་འབྱུང་འགྱུར་དང་། སྔ་མ་བྱུང་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་ལ། གཉེན་བཤེས་ཀྱང་གང་ཡིན་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་གནས་ལུགས་དཔྱོད་པའི་བློ་
14-1-46a
ཅན་བདག་ལྟ་བུས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བར་བྱས་ནས་ཆོས་བརྒྱད་མགོ་སྙོམས་པར་གྱིས་ཤིག །ཅེས་སོ། །གཉིས་པ། འདི་ལྟར་འགྲོ་བ་བདག་ཉིད་བདེ་བར་འདོད་པ་རྣམས་ནི་དགྲ་ལ་འཐབས་པ་དང་། གཉེན་ལ་སྤྲོ་བའི་རྒྱུ་དག་གིས་ཡིད་རབ་ཏུ་འཁྲུགས་པ་དང་དགའ་བར་བྱེད་ཅིང་། འདོད་པ་མ་གྲུབ་པའི་མྱ་ངན་དང་། འདོད་པའི་དོན་དུ་འབད་རྩོལ་དང་། གཞན་ལ་རྩོད་པ་དང་། བདག་གཞན་ལུས་ཕན་ཚུན་གཅོད་ཅིང་འབིགས་པ་དང་། གཞན་ཡང་སྒོ་གསུམ་གྱི་སྡིག་པ་མང་བ་དག་གིས་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་པའི་འབྱོར་པ་ཤིན་ཏུ་ཚེགས་ཆེན་པོ་ཅན་དག་གིས་འཚོ་བར་བྱེད་ལ་དོན་ཆུང་ཚེ་འདིའི་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་ཡིད་བསླུ་ཞིང་དུས་འདའ་བར་གནས་སོ། །འགྲོ་བ་འདི་རྣམས་རེས་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྟོབས་ལས་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རྣམ་པ་མང་པོ་དག་ཏུ་ཡང་ཡང་འོངས་ཏེ་འདོད་བདེ་ལ་སྤྱད་ནས་སྡིག་པའི་འབྲས་བུས་ཤི་ནས་ངན་སོང་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡུན་རིང་ཞིང་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པ་རྣམས་སུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། མཐོ་དམན་བདེ་སྡུག་ངེས་པ་མེད་པའི་སྲིད་པའི་སྐྱེ་བ་བརྒྱུད་མར་གཡོ་ཞིང་འཕྱན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། དེ་འདྲའི་སྲིད་པ་རྣམས་སུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་འདོད་རྨོངས་སྲེད་པའི་གཡང་ས་ཤིན་ཏུ་མང་ཞིང་། སྲིད་པ་དེར་ནི་བདག་ལྟའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཆོས་དངོས་པོ་བདེན་པར་ཞེན་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མིན་པའི་རང་བཞིན་འདི་འདྲ་བ་ཡིན་པས་དེར་ཡང་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་དབང་གིས་ན་སྲིད་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་འདི་འདྲ་བ་མེད་དེ། མུན་པའི་ཀློང་དུ་སྣང་བ་བཞིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的简体中文翻译：
第一，如是本性空无的事物中，何来获得或失去利养等？同样，何来尊敬或轻视，何来快乐与痛苦，喜悦与不悦？若以理性求索真实义，于何境生爱欲，是何人起贪爱？若善加观察，这活人世界如何死亡于此世，将来世如何生起，过去世如何曾有，谁是亲友？一切法如虚空，你应如我这般具有观察实相智慧者，全然了达后平等对待八法。
第二，如此众生自身欲求安乐，却因与敌争斗、对亲友欢喜之因而心生烦乱与喜悦，因欲望未成而忧伤，为所欲之事而努力奋斗，与他人争吵，互相砍杀刺伤彼此身体，又以三门诸多恶行所获得的极为艰难的财富维生，被今生微小的圆满所欺骗，虚度光阴。
这些众生因福德力偶尔会生于善趣天界等多种世间，一再品尝欲乐后，因恶业果报死后堕入三恶趣中，遭受漫长且极难忍的痛苦，在高低贵贱、苦乐无常的生死轮回中漂泊摇摆。在这样的轮回中，颠倒的贪爱愚痴险境极多，在那轮回中，具有我执习性、执著颠倒法为实有的非真实性本质正是如此，因为相互矛盾的缘故，在轮回中没有如此见到真实义的情况，犹如在黑暗深处的光明一样。


 །དེ་ཉིད་ཀྱི་སྣང་བ་དང་བྲལ་བའི་སྲིད་པ་དེར་ཡང་དཔེ་མེད་མི་བཟད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱ་མཚོ་དུས་དང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕ་མཐའ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པར་གྱུར་ཅིང་། དེར་ནི་
14-1-46b
འགྲོ་བ་རྣམས་སྲིད་པའི་ལས་ཉོན་གྱི་དབང་དྲག་པོས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་དགེ་བ་སྒྲུབ་པ་ལ་སྟོབས་ཆུང་ཞིང་། དགེ་བ་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་དལ་འབྱོར་གྱི་ཚེའང་ཐུང་བ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེར་ཅུང་ཟད་གནས་པའི་སྐབས་སུའང་ཡུན་རིང་པོར་གསོན་པའི་བྱ་བ་ལུས་ཀྱི་རིམ་གྲོ་སྣ་ཚོགས་དང་། ནད་མེད་པའི་བྱེད་པ་སྨན་སོགས་བསྟེན་པ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། ངལ་བ་དང་། གཉིད་དང་། ཕྱི་ནང་གི་ཉེར་འཚེ་སྣ་ཚོགས་དང་། བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་དང་འགྲོགས་པ་སོགས་དོན་མེད་ཀྱི་བྱ་བས་ཚེ་ནི་དོན་མེད་པར་མྱུར་དུ་འདའ་ཡི། སྲིད་པ་ལས་གྲོལ་བའི་རྒྱུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་བློས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་ཞིང་། འཁོར་བའི་གནས་དེར་རྣམ་གཡེང་གོམས་པ་ཤུགས་དྲག་པོ་ཆུ་ཀླུང་བཞིན་དུ་བབས་པ་གློ་བུར་དུ་ཟློག་པའི་ཐབས་ནི་ག་ལ་ཡོད་ཅིང་། དེར་མ་ཟད་དེར་ཡང་ངན་སོང་དུ་ལྟུང་ཕྱིར་ལྷའི་བུའི་བདུད་ལ་སོགས་པ་ནག་པོའི་རྩ་ལག་རྣམས་བརྩོན་པར་བྱེད་ཅིང་། རྟག་ཆད་ཀྱི་ལྟ་བ་སོགས་ལོག་པའི་ལམ་མང་ཞིང་། ཡང་དག་པའི་ལམ་མ་ནོར་བ་འདིའོ་ཞེས་དམིགས་རྣམ་ཕྱེད་པའི་ངེས་པ་མི་སྐྱེ་བར་ཐེ་ཚོམ་ལས་ཀྱང་བརྒལ་དཀའ་སྟེ། ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པའི་ཕྱི་ནང་གི་རྐྱེན་རྙེད་དཀའ་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་མ་རྙེད་པར་ཤི་ན། སླར་ཡང་དལ་བ་རྙེད་དཀའ་ཞིང་། སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བ་དང་། དེའི་བསྟན་པ་ལ་ནན་ཏན་བྱས་ནས་རང་རྒྱུད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་ཆུ་བོ་སྤང་བའི་དུས་ཐོབ་པར་དཀའ་སྟེ། ཨེ་མ་སྡུག་བསྔལ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ནའང་རང་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ནང་དུ་བྱིང་བ་མི་མཐོང་བར་སྲིད་པ་ལ་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆུ་བོར་གནས་པ་འདི་དག་ལ་དམིགས་ནས་ཀྱི་ཧུད་མྱ་ངན་བྱ་བར་རིགས་སོ། །དཔེར་ན་འགའ་
14-1-47a
ཞིག་བསིལ་བའི་རེག་བྱ་འདོད་པའི་ཁྲུས་ཡང་ཡང་བྱས་ནས། ཡང་ཚ་བ་འདོད་པས་ཡང་ཡང་མེ་ནང་དུ་འཇུག་པ་སྤེལ་མར་བྱེད་པ་མཐོང་ན། ཀྱེ་མ་སྐྱེས་བུ་འདི་སྙིང་རྗེ་ཞེས་སེམས་པ། དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་ཀྱང་སྲེད་པས་དྲངས་ནས་བདག་ཉིད་བདེ་བར་རློམ་བཞིན་དུ་རྒ་བ་དང་། འཆི་བ་འོང་རྒྱུ་མེད་པ་བཞིན་དུ་བག་བརྐྱངས་ཏེ་རོལ་པའི་སྤྱོད་པས་གནས་པ་རྣམས། ཐོག་མར་འཆི་བདག་བཟློག་ཏུ་མེད་ཅིང་བརྩེ་བ་མེད་པས་བསད་པར་བྱས་ནས། ངན་སོང་དུ་ལྟུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་པ་འོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་མཐོང་བ་དང་བྲལ་བས་ན། སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མེས་གདུངས་པ་རྣམས་ལ། བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པའི་སྤྲིན་ལས་ལེགས་པར་བྱུང་བའི་རང་གི་བདེ་བའི་འཚོགས་ཆས་སམ་ཡོ་བྱད་ཟས་གོས་གནས་མལ་ལ་སོགས་པ་ཅི་འདོད་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་དེ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བར་བྱེད་པར་བདག་ནམ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་སྙམ་དུ་བསམ་པ་ནི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་། ཡང་ངེས་ལེགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ནམ་ཞིག་འཁོར་གསུམ་གྱི་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་གུས་ཤིང་ཤིན་ཏུ་སྤྲོ་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་མཐའ་ཡས་པ་བསགས་ཏེ། རང་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་དུ་བྱས་ནས། བདེན་ཞེན་གྱི་དམིགས་པ་ཁོ་ནའི་དབང་གིས་འཁོར་བའི་གནས་སུ་ཕུང་བར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེའི་གཉེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་པ་མེད་པར་སྟོན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྟོན་པར་འགྱུར་ན་ཅི་མ་རུང་ཞིང་། དེ་ལྟར་འགྱུར་བར་བྱའོ་ཞེས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的简体中文翻译：
缺乏真实义光明的轮回中，也有无比难忍的痛苦大海，无时间与方向边际地存在着。在那里，众生被轮回强烈的业烦恼力压制，修行善法的力量微弱，而修善所依的闲暇人身寿命又短暂。即使在稍有住留之时，为长寿而做的身体各种护理、为无病而服用药物等、以及饥饿、疲劳、睡眠、内外各种伤害、与幼稚之人相处等无义之事使生命迅速无益地流逝，而解脱轮回之因——真实义之智慧极为难得。在轮回中，散乱的强烈习气如河流般奔流，要突然阻止的方法哪里能有？不仅如此，在那里，为了使众生堕入恶趣，天子魔等黑暗势力勤奋工作，常断等见等邪道众多，对于"这是不错的正道"难以分辨确定，甚至难以超越疑惑，因为难以得到断除疑惑的内外缘。若未获得正法光明而死，再次难得闲暇，佛陀出世及精进于其教法、获得断除自心烦恼之河的时机也难得，唉！痛苦将从一个接连至另一个。
虽然如此极度痛苦，却不见自身沉溺于痛苦中而执着轮回，对于处于痛苦之河中的众生，应当心生哀伤！例如，若见某人为求凉爽触感而反复沐浴，又为求温暖而反复进入火中交替进行，人会想："唉！此人真可怜！"同样，虽极度痛苦，却被爱欲牵引，自以为快乐，仿佛老死不会来临般放逸享乐而住的众生们，首先被不可避免且无情的死主杀害，然后将堕入恶趣遭受难忍痛苦。
如是，因缺乏见到真实义，对于被轮回痛苦之火焚烧的众生，我何时能以从无量福德之云善生的自身快乐资具或用品——所需的饮食、衣服、住处等集合平息他们的痛苦？如此思维暂时之乐，又为究竟之乐而想：何时能以三轮无所缘的方式，为众生恭敬且极其欢喜地积聚无边福德资粮，自身现证一切法之真实义后，为因执实而沦陷于轮回之处的众生们宣说其对治法——无所缘的一切法空性？若能如此该多好！我当如是发起大悲心。
;


 །རང་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདེན་མེད་དུ་མཐོང་
14-1-47b
ན་གཞན་བདེན་འཛིན་གྱི་དབང་གིས་འཁོར་བ་རྣམས་ལ་ནམ་ཡང་མི་གཏོང་བའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཤུགས་ཀྱིས་འབྱུང་ཞིང་འདི་ནས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའི་སེམས་སྐྱེ་བ་ཡང་ཆོས་ཉིད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། སྡེབ་སྦྱོར་མཛེས་ཤིང་དོན་ཡང་བརླིང་བ་ཡི། །མཁས་པའི་ལེགས་བཤད་མང་པོ་ཉེར་བཞུགས་ཀྱང་། །ཕལ་གྱིས་རྟོགས་པར་དཀའ་ཕྱིར་སྡེབ་སྦྱོར་གྱིས། །ཅི་བྱ་གོ་བདེ་ལྟུག་པར་འདི་བརྗོད་དོ། །རྗེས་བརྗོད་ཀློག་པ་དྲག་ཅེས་ཡིད་ཚིམ་ཞིང་། །རྟོན་པ་བཞི་པོ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གྱུར་པ། །དེང་དུས་འཕགས་ཡུལ་མཁས་པའི་གཞུང་སྒྲོས་བཞིན། །བརྗོད་ཀྱང་སུ་ཡི་རྣ་བར་དགའ་བ་སྐྱེད། །འོན་ཀྱང་གཞན་དྲིང་མི་འཇོག་རྣམ་དཔྱོད་ཅན། །དེ་རྣམས་ཐུགས་དབུས་ཆུ་ལ་ལན་ཚྭ་བཞིན། །སིམ་པར་འགྱུར་ལ་སོམ་ཉིའི་སྐབས་བྲལ་ཕྱིར། །ལྗན་ལྗིན་ནང་ནས་གསེར་བཞིན་ལས་ཉོན་གྱིས། །ཡོངས་གང་བདག་གི་ཁ་ནས་ལེགས་བཤད་འདི། །ལེགས་པར་སྤེལ་ལས་དགེ་བ་གང་ཐོབ་པ། །དེས་ནི་མཐའ་ཡས་འགྲོ་བའི་གཏི་མུག་མུན། །ངན་སེལ་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མར་བདག་གྱུར་ཅིག ། ཅེས་པའང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་སུ་ཀ་མ་ནས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བསྐུལ་བར་མཛད་པའི་རྐྱེན་བྱས་ནས། གནས་ལྔ་རིག་པའི་པཎ་ཆེན་དཔལ་གྱི་མཚན་ཅན་ལས་ཚུལ་འདིའི་བཤད་ཁྲིད་ལེགས་པར་ནོས་ཤིང་། བོད་དུ་བཞུགས་པའི་རྒྱ་འགྲེལ་ཐམས་ཅད་དང་། བོད་ཀྱི་མཁས་པས་བརྩམས་པའི་ལེགས་བཤད་ཕལ་ཆེ་བ་ཀུན་ཀྱང་མཐོང་ཞིང་། དེ་དག་གི་དོན་ལེགས་པར་བློ་ལ་འཆར་བར་བྱས་པ་འཇམ་དབྱངས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བས་རབ་ཆོས་ས་སྟག་ལོའི་སྟོན་ར་བའི་ཚེས་གཅིག་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཐུན་གསེང་དུ་བྲིས་
14-1-48a
ཤིང་ཟླ་བ་དེའི་ཚེས་བཅུ་གསུམ་ལ་རྫོགས་པར་བགྱིས་པ་འདི་གང་གིས་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ཐེག་མཆོག་དབུ་མའི་ཚུལ་ལ་ཐེ་ཚོམ་དང་བྲལ་བའི་ངེས་པ་རྙེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་ཅིག མངྒ་ལམ། །རྨད་བྱུང་ཤེས་རབ་གསུམ་གྱི་མཐུས། །བདེ་གཤེགས་ལུང་རྟོགས་དབང་བསྒྱུར་ལས། །རིན་ཆེན་སེམས་གཉིས་སྐལ་བཟང་རྒྱུད། །སྨིན་པར་སྦྱིན་མཁས་ཞི་བའི་ལྷ། །ཉམས་དང་དགོངས་པས་འཕགས་ཡུལ་གཞུང་། །རྣམ་མང་དབུས་ན་བཻཌཱུར་བཞིན། །ཁྱད་འཕགས་བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་འཇུག་གཞུང་། །རྒྱ་བོད་མཁས་པས་ལན་བརྒྱར་བཀྲལ། །ཐོབ་བྱའམ་རྟོགས་བྱའི་སྙིང་པོ་ནི། །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ཉིད་ཕྱིར། །ཡན་ལག་གཞན་དག་འདིར་གཞོལ་ཞེས། །ཟབ་ཅིང་བརྟགས་དཀར་འདོམས་མཛད་གང་། །བློ་མཆོག་སྔ་མས་ཕྱེས་མོད་དེ། །བློ་མིག་དོག་ལ་གཞུང་དོན་གནད། །བློ་ཐག་ཆོད་པར་མཚོན་དཀའ་སླད། །བློ་གསལ་ཕལ་ཡང་རྣམ་པར་འཁྱམས། །དེ་སླད་ཚད་མའི་གཞུང་མ་བཅོས། །གཟུར་གནས་ཚད་མའི་གསུང་ལ་འཆེལ། །དངོས་སྟོབས་ཚད་མའི་རིག་པར་བཅས། །བཀའ་ལུང་ཚད་མར་མི་འགལ་བ། །བསྟན་བཅོས་རྩོམ་ལ་སྐལ་ཆེན་པོ། །མི་ཕམ་མཁས་པའི་ལེགས་བཤད་གང་། །འཕགས་པའི་དགོངས་པ་འཁྲུལ་མེད་དུ། །ལེགས་རྟོགས་དཔྱོད་ལྡན་མཐར་རྒྱས་ཕྱིར། །གཅིག་ལས་གྲངས་མེད་སྤྲུལ་པའི་བཟོ། །དགེ་བཤེས་ངག་དབང་ཤཱཀྱཱ་ཡི། །དངོས་རྫས་ལས་བྱེད་དད་ལྡན་གྱིས། །འགྲེལ་བཟང་རྒྱན་དུ་བརྩོན་པས་བསྒྲུབས། །དེ་དགེ་མཁའ་ཁྱབ་འགྲོར་སིམ་སྟེ། །སྦྱིན་སོགས་སྤྱོད་པ་མཐར་ཕྱིན་ནས། །བདེན་གཉིས་གནས་ལུགས་མངོན་གྱུར་ཅིང་། །བདེ་གཤེགས་ཤེས་རབ་ཐོབ་པར་ཤོག ། ཅེས་རྣམ་དཀར་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་དད་བརྩོན་གྱིས་འབྲེལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱིས་གསུངས་ལ་ཁ་བསྒྱུར་ཅུང་ཟད་བགྱིས་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的简体中文翻译：
当自己见一切法无实有时，对于因执实而轮回的众生自然生起永不舍弃的大悲心，从此产生如前所说的发心，这是法尔如是。
此处所言：
虽有众多辞藻优美义理深沉，
智者善说近在眼前，
因凡夫难以理解故不用辞藻，
只作简明易懂之表述。
满足于"读诵流畅"之想，
四种依止颠倒错误，
今时若如印度智者典籍般讲说，
又能引起谁人耳中欢喜？
然而不依赖他人、具智慧者，
于彼等心中如水溶盐般，
将得滋润无疑虑处，
如从泥土中取得黄金，我虽业惑充满，
从我口中善说此法，
因善巧传播所得诸善根，
愿我成为驱除无边众生愚痴黑暗的法日。
此乃因善知识苏嘎玛那再三劝请而作，依靠从通达五明的班钦吉祥名者处善得此法教授，见到了在藏地所有汉文注释及藏地智者所著的大部分善说，并使其义理清晰于心的文殊胜者，于土虎年秋季初一日开始，在闲暇时书写，并于该月十三日完成。愿任何见到此文者皆因此获得无疑的最上乘中观见解。吉祥！
以三种稀有智慧之力，
自如来教证权威中，
善于赐予珍贵二心胜缘者，
即是寂天天神。
以修证与意趣于印度众论中，
如同琉璃般殊胜，
超胜《入菩萨行论》一书，
已为汉藏智者百次注释。
所求证悟之精要，
即是般若波罗蜜多，
其他支分皆向此，
如是宣说甚深难测者。
虽先贤智者已剖析，
因智眼狭小，论义要点，
难以确信表达，
故多明智者亦迷惑。
因此不改量论典籍，
依靠公正量之言，
加上自力量之理，
不违教量之说。
有撰论大福德者，
米庞智者善说者，
无误了悟圣者意，
为令具慧者究竟圆满。
如一化现无量之艺，
由格西阿旺释迦之，
财物与工作信众们，
精进成就为善释庄严。
愿此善遍及虚空众生，
圆满布施等诸行后，
现证二谛实相，
获得善逝智慧。
此乃与此清净事业以信心精进相联者文殊善慧所说，略作修改。


 །སརྦ་དཱ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ་བྷ་བ་ཏུ། །



这些是用于人类学和语言学术用途的简体中文翻译：
（藏文：སརྦ་དཱ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ་བྷ་བ་ཏུ།，梵文拟音：sarva dā kalyāṇaṃ bhavatu，梵文天城体：सर्वदा कल्याणं भवतु，梵文泰卢固体：సర్వదా కళ్యాణం భవతు，汉语字面意义：愿一切永远吉祥，汉语拟音：萨尔瓦达嘎亮囊巴瓦图）


